Gwiazdy

Złożone zdjęcie układu Fomalhaut. Dane z ALMA (pomarańczowy) przedstawiają odległy i nachylony dysk odłamków w niespotykanym dotąd poziomie szczegółów. Centralna kropka to nierozdzielona emisja z gwiazdy o masie ok. 2 mas Słońca. Dane w zakresie optycznym z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a przedstawiono na niebiesko; ciemny obszar to fragment przesłonięty przez koronagraf. Źródło: ALMA (ESO/NAOJ/NRAO), M. Mac Gregor; NASA/ESA Hubble, P. Kalas; B. Saxton (NRAO/AUI/NSF)
Astrofizyka Egzoplanety Gwiazdy

ALMA obserwuje lodowy pierścień wokół młodego układu planetarnego

Międzynarodowy zespół astronomów korzystających z obserwatorium ALMA (Atacama Large Milimeter/submilimeter Array) wykonał pierwsze, kompletne zdjęcie w zakresie milimetrowym pierścienia pyłowych odłamków otaczającego młodą gwiazdę Fomalhaut. Ta niesamowicie wyraźna opaska głazów i gazu najprawdopodobniej jest wynikiem zderzeń zachodzących między egzokometami w zewnętrznych rejonach układu planetarnego oddalonego od Ziemi o 25 lat […]

Dżet HH1165 wyemitowany przez brązowego karła na zewnętrznych krawędziach gromady sigma Ori. Zauważony jako ślad emisji jednokrotnie zjonizowanej siarki (zielony) dżet rozciąga się na 0,7 roku świetlnego. Źródło: National Optical Observatory
Astrofizyka Gwiazdy

HH 1165: wyjątkowo długi dżet wyemitowany przez brązowego karła

Astronomowie pracujący przy teleskopie SOAR w Obserwatorium Cerro Tololo poinformowali o odkryciu spektakularnego dżetu wyemitowanego przez młodego brązowego karła. Brązowe karły charakteryzujące się masą niewystarczającą do rozpoczęcia fuzji wodoru w swoich wnętrzach pod względem masy plasują się między gwiazdami i planetarnymi olbrzymami. Choć młode gwiazdy bardzo często emitują dżety rozciągające […]

Wyjątkowo młoda gwiazda i hamburger pyłowy
Astrofizyka Gwiazdy

Wyjątkowo młoda gwiazda i hamburger pyłowy

Powyższe intrygujące zdjęcie może na pierwszy rzut oka wyglądać jak zbiór kolorowych kształtów, ale w rzeczywistości jest to wysokiej rozdzielczości zdjęcie nowo narodzonej gwiazdy zanurzonej w obłoku pyłowym. Owa gwiazda to HH212 – zaskakująco młoda gwiazda znajdująca się w odległości 1300 lat świetlnych od nas w Mgławicy Oriona. Średnia długość […]

This artist's conception illustrates the brown dwarf named 2MASSJ22282889-431026. NASA's Hubble and Spitzer space telescopes observed the object to learn more about its turbulent atmosphere. Brown dwarfs are more massive and hotter than planets but lack the mass required to become sizzling stars. Their atmospheres can be similar to the giant planet Jupiter's. 

Spitzer and Hubble simultaneously observed the object as it rotated every 1.4 hours. The results suggest wind-driven, planet-size clouds.

Image credit:
Astrofizyka Egzoplanety Gwiazdy

Gdy brązowy karzeł okazuje się być planetą…

Czasami brązowy karzeł w rzeczywistości jest planetą – lub przynajmniej czymś planetopodobnym. Zespół naukowców z Institute for Research on Exoplanets (iREx) na Universite de Montreal, American Museum of Natural History oraz University of California San Diego pracujących pod kierownictwem Jonathana Gagne z Carnegie odkrył, że obiekt wcześniej nazywany przez  astronomów […]

Hubble: jasna gwiazda w Jaszczurce przesłaniająca galaktykę NGC 7250
Astrofizyka Gwiazdy

Hubble: jasna gwiazda w Jaszczurce przesłaniająca galaktykę NGC 7250

W przestrzeni kosmicznej ryzyko znalezienia się w blasku innego obiektu to ryzyko zawodowe. Powyższe zdjęcie wykonane za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a przedstawia galaktykę NGC 7250. Pomimo faktu, że sama w sobie jest niesamowicie ciekawa – występują w niej obszary gwiazdotwórcze, a i odnotowywano w niej wybuchy supernowych – to jednak […]

Gromada kulista 47 Tucanae na zdjęciu z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a
Astrofizyka Gwiazdy

Czarna dziura w małomasywnym rentgenowskim układzie podwójnym

Gromada kulista to z grubsza sferyczny zbiór gwiazd (nawet kilku milionów) związanych ze sobą grawitacyjnie. Tego typu gromady zazwyczaj znajdujemy w zewnętrznych obszarach galaktyk.  Małomasywne, rentgenowskie układu podwójne (LMXB, ang. low-mass X-ray binary) to układy, w których jednym składnikiem jest kompaktowy obiekt (gwiazda neutronowa lub czarna dziura), który karmi się […]

Długość życia masywnych obszarów gwiazdotwórczych
Astrofizyka Gwiazdy

Długość życia masywnych obszarów gwiazdotwórczych

Astronomowie potrafią z grubsza oszacować jak długo powstaje nowa gwiazda: to okres niezbędny na to, aby materia tworząca obłok gazu uległa swobodnemu kolapsowi. Długość tego okresu zależy od masy, rozmiaru obłoku i grawitacji. Choć jest to tylko przybliżenie, taki scenariusz szybkiego, dynamicznego formowania się gwiazd zgadza się z wieloma obserwacjami, […]

ALMA fotografuje wybuchowe narodziny gwiazd
Astrofizyka Gwiazdy

ALMA fotografuje wybuchowe narodziny gwiazd

Narodziny gwiazd mogą być gwałtownym i wybuchowym zdarzeniem – co doskonale widać na najnowszych zdjęciach uzyskanych za pomocą obserwatorium ALMA. Jakieś 500 lat temu spotkała się para młodocianych protogwiazd. Spotkanie to rozerwało ich macierzysty obłok gwiazdotwórczy. Astronomowie korzystający z obserwatorium ALMA (Atacama Large Milimeter/submilimeter Array) zgadali rozproszone odłamki po tym […]

Gwiazdy powstające w dżetach materii z supermasywnych czarnych dziur
Astrofizyka Gwiazdy

Gwiazdy powstające w dżetach materii z supermasywnych czarnych dziur

Obserwacje prowadzone za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu pozwoliły naukowcom zaobserwować gwiazdy powstające w silnych wypływach materii wyrzucanych z pobliża supermasywnych czarnych dziur zamieszkujących jądra galaktyk.  To pierwszy przypadek zaobserwowania procesów gwiazdotwórczych w tak ekstremalnym środowisku. Odkrycie to niesie za sobą wiele informacji o właściwościach i ewolucji galaktyk. Wyniki badań opublikowano […]

SDSS J0104+1535: Najczystszy i najmasywniejszy dotąd brązowy karzeł
Astrofizyka Gwiazdy

SDSS J0104+1535: Najczystszy i najmasywniejszy dotąd brązowy karzeł

Międzynarodowy zespół astronomów zidentyfikował rekordowego brązowego karła o „najczystszym” dotąd składzie chemicznym i najwyższej masie. Obiekt oznaczony jako SDSS J0104+1535 należy do tak zwanego halo galaktycznego – najbardziej zewnętrznego obszaru naszej Galaktyki, składającego się głównie z najstarszych jej gwiazd. Naukowcy opisują swoje odkrycie w periodyku Monthly Notices of the Royal Astronomical […]

Młode gwiazdy zapobiegają powstawaniu gwiazd w swoim otoczeniu
Astrofizyka Gwiazdy

Młode gwiazdy zapobiegają powstawaniu gwiazd w swoim otoczeniu

Nowo powstałe gwiazdy otoczone są dyskiem gęstego gazu i pyłu. To tak zwany dysk protoplanetarny, w którym materia łączy się ze sobą w planety. Gwiazdy wszelkich kształtów i rozmiarów powstają w potężnych obłokach gwiazdotwórczych. Naukowcy wiedzą, że gdy dysk protoplanetarny otaczający stosunkowo małą gwiazdę znajduje się bardzo blisko masywnej gwiazdy, […]

Zdjęcie Mgławicy Kleinmanna-Lowa.
Astrofizyka Gwiazdy Mgławice

Hubble obserwuje: Nowe zdjęcie Mgławicy w Orionie

Poszukując samotnych planet i nieudanych gwiazd astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a stworzyli mową mozaikę przedstawiającą Mgławicę w Orionie. Podczas przeglądu słynnego obszaru gwiazdotwórczego, badacze odkryli brakujący element kosmicznej układanki: trzeci, dawno utracony element układu gwiazd. Mgławica w Orionie to najbliższy nam obszar gwiazdotwórczy – znajduje się zaledwie 1400 lat […]