Gwiazdy

Astronomowie obserwują niespotykane szczegóły na pulsarze oddalonym o 6500 lat świetlnych od Ziemi

Astronomowie obserwują niespotykane szczegóły na pulsarze oddalonym o 6500 lat świetlnych od Ziemi

Zespół astronomów wykonał obserwacje o najwyższej rodzielczości w historii astronomii, obserwując dwa intensywne regiony promieniowania, odległe od siebie o 20 kilometrów, w pobliżu gwiazdy oddalonej od nas 6500 lat świetlnych od Ziemi. Rozdzielczość w ramach tych obserwacji można porównać do wykorzystania teleskopu naziemnego do obserwowania pchły na powierzchni Plutona. Te […]

Nowa mapa miejsca narodzin gwiazd

Nowa mapa miejsca narodzin gwiazd

Grupa badaczy kierowana przez naukowcw z Yale stworzyła najbardziej jak dotąd szczegółowe mapy rozległego obszaru powstawania gwiazd podobnych do Słońca. Mapy te obejmują niespotykany poziom szczegółów obłoku molekularnego Orion A, najbliższego nam obszaru powstawania gwiazd o dużej masie. Orion A obejmuje różnego rodzaju obszary formowania gwiazd, w tym gęste gromady […]

Przypadkowo odkryta bardzo młoda planeta krążąca wokół układu podwójnego?

Przypadkowo odkryta bardzo młoda planeta krążąca wokół układu podwójnego?

Międzynarodowy zespół astronomów kierowany przez badaczy z Uniwersytetu w Lejdzie przypadkowo odkryli niewielkiego towarzysza młodej gwiazdy podwójnej CS Cha. Astronomowie badali dysk pyłowy tego układu podwójnego gdy natknęli się na przypadkowego ich towarzysza. Badacze podejrzewają, że jest to niezwykle młoda, wciąż rosnąca planeta. Do odkrycia wykorzystano instrument SPHERE zainstalowany na […]

Gwiezdny portret rodzinny w zakresie rentgenowskim

Gwiezdny portret rodzinny w zakresie rentgenowskim

Na swój sposób gromady gwiazd przypominają olbrzymie rodziny złożone z tysięcy podobnych gwiazd.  Wszystkie gwiazdy w gromadzie mają to samo pochodzenie – wspólny obłok gazu i pyłu – i związane są ze sobą grawitacyjnie. Astronomowie uważają, że nasze Słońce także powstało 4,6 miliarda lat temu w gromadzie gwiazd, która szybko […]

Anthony Brown (źródło: leidenuniv.nl)

Tadaszak rozmawia: Dr Anthony Brown

Jak zapewne wielu z was słyszało, 25 maja zostaną udostępnione dane z europejskiej misji Gaia. Podstawowe dane na temat ponad miliarda obiektów w Drodze Mlecznej (i nie tylko) będzie ogromną bazą danych, z której będziemy korzystać garściami. Astrometria jest zapewne najstarszą dziedziną astronomii. Od czasów Hipparcha, Ptolemeusza, czy Ulug Begha […]

Montaż przedstawiający źródła promieniowania gamma w Drodze Mlecznej nad teleskopami HESS w Namibii. Źródło: Namibia: F. Acero, mapa źródeł promieniowania gamma: HESS collaboration

Odkrywanie tajemnic Drogi Mlecznej w zakresie gamma

Międzynarodowy zespół astronomów skatalogował ponad 70 źródeł bardzo wysokoenergetycznych promieni gamma, w tym 16 wcześniej nieobserwowanych, w ramach przeglądu Drogi Mlecznej realizowanego za pomocą teleskopów obserwujących w zakresie promieniowania gamma. Promienie gamma stanowią najbardziej energetyczną formę promieniowania. Astronomowie i astrofizycy z całego świata badają promienie gamma ponieważ można je wykorzystać […]

Credit: N.A. Sharp, NOAO/NSO/Kitt Peak FTS/AURA/NSF

DNA 350 000 gwiazd przeanalizowane w poszukiwaniu zaginionego rodzeństwa Słońca

Kierowana przez Australijczyków grupa astronomów pracująca także z europejskimi badaczami przeanalizowała „DNA” ponad 340 000 gwiazd w Drodze Mlecznej w poszukiwaniu rodzeństwa naszej gwiazdy dziennej, obecnie rozproszonego po całym niebie. To jedno z ważniejszych oświadczeń w ramach ambitnego przeglądu Galactic Archaeology (GALAH), który ruszył pod koniec 2013 roku jako element […]

Wizja artystyczna przedstawiająca Keplera-16b, pierwszą znaną planetę krążącą wokół dwóch gwiazd. Źródło: NASA/JPL-Caltech/T. Pyle

Okołopodwójne wyrzutki: krótkookresowe układy podwójne mogą pozbywać się swoich planet

Najnowsze badania przeprowadzone przez badaczy z University of Washington wskazują, że planety krążące wokół „krótkookresowych” układów podwójnych lub gwiazdy  zblokowane w ciasnym orbitalnym uścisku, mogą być wyrzucane w przestrzeń kosmiczną w wyniku ewolucji gwiazdy macierzystej. Wyniki badań pomogą wyjaśnić dlaczego 784+astronomowie odkryli tak niewiele planet krążących wokół układów podwójnych – […]

Dysk wokół młodej gwiazdy IM Lupi. 
Credit:
ESO/H. Avenhaus et al./DARTT-S collaboration

SPHERE odkrywa fascynujące zoo dysków wokół młodych gwiazd

Najnowsze zdjęcia wykonane za pomocą instrumentu SPHERE zainstalowanego na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT, ESO) odkrywają przed nami wyjątkowo dużo szczegółów pyłowych dysków otaczających pobliskie młode gwiazdy. Owe dyski charakteryzują się różnorodnymi kształtami, rozmiarami i strukturami włącznie z oznakami tu i ówdzie wciąż formujących się planet. Instrument SPHERE na Bardzo Dużym […]

Zdjęcie gromady kulistej 47 Tucanae wykonane za pomocą Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra. To zdjęcie ukazuje obszar o szerokości 10 lat świetlnych, na którym znajduje się wiele zmiennych kataklizmicznych (CV). Źródło: NASA/CXC/Michigan State/A. Steiner et al. 2014

Egzotyczne układy podwójne

Zmienne kataklizmiczne to takie układy gwiazd, w których biały karzeł akreuje materię z krążącego wokół niego mało masywnego towarzysza. Sam proces akrecji ułatwiany jest przez stosunkowo niewielką odległość między gwiazdami; typowy okres orbity wynosi w takich przypadkach od jednej do dziesięciu godzin. Choć rodzina tych egzotycznych układów podwójnych (CV) jest […]

Martwa gwiazda otoczona światłem

Martwa gwiazda otoczona światłem

Nowe zdjęcia wykonane za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) w Chile oraz z innych teleskopów ukazały bogaty krajobraz gwiazd i świecących obłoków gazu w jednej z najbliższych nam galaktyk – Małym Obłoku Magellana. Zdjęcia umożliwiły astronomom zidentyfikowanie martwej gwiazdy w pasmach gazu pozostawionych przez wybuch supernowej jakieś 2000 lat temu. […]

Gromada kulista NGC 6397 mieni się blaskiem setek tysięcy gwiazd. Nowe pomiary ustalają odległość do niej na 7800 lat świetlnych, z 3-procentowym marginesem błędu. NGC 6307 jest jedną z najbliższych nam gromad kulistych. Źródło: NASA, ESA i T.Brown i S. Casertano (STScI)

Hubble precyzyjnie ustalił odległość do pobliskiej gromady kulistej

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a po raz pierwszy w historii precyzyjnie zmierzyli odległość do jednego z najstarszych obiektów we Wszechświecie, do zbioru gwiazd, które powstały wkrótce po Wielkim Wybuchu. Nowa, poprawiona linijka do mierzenia odległości we Wszechświecie stanowi nowy niezależny środek pomiaru wieku Wszechświata. Najnowsze pomiary pomogą także astronomom […]