Kosmologia

Credits: NASA/Fermi and Aurore Simonnet, Sonoma State University

Obserwatorium Fermi odkryło źródło kosmicznego neutrina

Po raz pierwszy w historii, korzystając z Kosmicznego Teleskopu Fermi, naukowcy odkryli źródło wysokoenergetycznego neutrina spoza naszej galaktyki. Owo neutrino podróżowało przez 3,7 miliarda lat z prędkością bliską prędkości światła, zanim zostało wykryte na Ziemi. To dalej niż w przypadku jakiegokolwiek innego neutrina, którego źródło dało się zidentyfikować. Wysokoenergetyczne neutrina […]

Para zderzających się galaktyk VV705. Źródło: NASA/Hubble

Co rozświetla najjaśniejsze galaktyki?

Od dawna wiadomo, że interakcje, do których dochodzi między galaktykami, wpływają na ich ewolucję. Różnego rodzaju oddziaływania między galaktykami powszechnie obserwowane są we wszechświecie i większość galaktyk posiada cechy wskazujące na spotkania z innymi galaktykami. Najbardziej dramatyczne galaktyki rozświetlają się, szczególnie w zakresie promieniowania podczerwonego, i są jednymi z najjaśniejszych […]

Czerwone nuggety – galaktyczne złoto dla astronomów

Czerwone nuggety – galaktyczne złoto dla astronomów

Jakieś dziesięć lat temu astronomowie odkryli populację małych, ale masywnych galaktyk, które nazwali „czerwonymi nuggetami”. Najnowsze badania przeprowadzone za pomocą Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra wskazują, że czarne dziury w tych galaktykach stłumiły procesy gwiazdotwórcze i wykorzystały część pozostałego paliwa gwiezdnego do zwiększania swojej masy do niespotykanych rozmiarów. Czerwone nuggety po raz […]

Badacze odkrywają czarną dziurę o masie pośredniej (IMBH)

Badacze odkrywają czarną dziurę o masie pośredniej (IMBH)

Kosmiczne obserwatorium XMM-Newton odkryło najlepszą jak dotąd kandydatkę na bardzo rzadki typ obiektu kosmicznego: czarną dziurę o masie pośredniej, która obecnie rozrywa i pożera gwiazdę, która się do niej zbliżyła. W przestrzeni kosmicznej kryją się czarne dziury różnego typu: z masywnych gwiazd powstają czarne dziury o masie gwiazdowej, w centrach […]

Wizja artystyczna przedstawiająca aktywne jądro galaktyczne z bliska. Dysk akrecyjny odpowiada tu za niezwykle jasne centrum. Źródło: Peter Z. Harrington

Jedna czy dwie czarne dziury. Obłoki pyłu mogą tłumaczyć zachowanie aktywnych jąder galaktycznych

Badacze z University of California w Santa Cruz (UCSC) uważają, że obłoki pyłu, a nie podwójne czarne dziury, mogą tłumaczyć niektóre z cech aktywnych jąder galaktycznych (AGN, ang. active galactic nuclei). Wyniki swoich badań badacze zawarli w swoim artykule naukowym opublikowanym 14 czerwca w periodyku Monthly Notices of the Royal Astronomical […]

Wizja artystyczna przedstawiająca zjawisko TDE, do którego dochodzi gdy gwiazda przejdzie zbyt blisko supermasywnej czarnej dziury. Źródło: Sophia Dagnello, NRAO/AUI/NSF

Czarna dziura niszczy gwiazdę

Po raz pierwszy w historii, astronomowie bezpośrednio zaobserwowali powstawanie i rozszerzanie się szybko poruszającego się dżetu materii wyrzuconej gdy potężna grawitacja supermasywnej czarnej dziury rozerwała gwiazdę, która za bardzo się do niej zbliżyła. Naukowcy śledzili za pomocą radioteleskopów i teleskopów obserwującym w podczerwieni zdarzenie, do którego doszło w parze zderzających […]

Credit: Adam Block/University of Arizona

Jak zważyć galaktykę? Szczególnie tę, w której się znajdujesz

Nowa technika szacowania masy galaktyk obiecuje bardziej wiarygodne wyniki, zwłaszcza w przypadku zastosowania do dużych zbiorów danych generowanych przez bieżące i przyszłe badania, informuje zespół badawczy kierowany przez Ektę Patel z University of Arizona. Artykuł opublikowany w czasopiśmie Astrophysical Journal  jako pierwsza łączy obserwowane pełne trójwymiarowe ruchy kilku galaktyk satelitarnych […]

Burzliwe zderzenia galaktyk skuteczniejsze w aktywowaniu czarnych dziur

Burzliwe zderzenia galaktyk skuteczniejsze w aktywowaniu czarnych dziur

Badania przeprowadzone przez naukowców z University of Colorado Boulder wskazują, że ​​gwałtowne zderzenia mogą być bardziej skuteczne w aktywowaniu czarnych dziur niż bardziej pokojowe procesy łączenia. Kiedy zderzają się dwie galaktyki, supermasywne czarne dziury, które znajdują się w ich centrach, również się ze sobą zderzają. Ale zanim to nastąpi, galaktyki […]

Źródło: NASA/CXC/M.Weiss

Obserwowane fale grawitacyjne mogły sygnalizować powstanie nowej czarnej dziury

Spektakularne połączenie dwóch gwiazd neutronowych, które doprowadziło do wyemitowania fal grawitacyjnych, o których odkryciu astronomowie poinformowali zeszłej jesieni, prawdopodobnie miało jeszcze jeden skutek: zrodziło czarną dziurę. Ta nowo powstała czarna dziura byłaby najmniej masywną czarną dziurą, jaką kiedykolwiek znaleziono. W ramach najnowszych badań przeanalizowano dane z obserwatorium rentgenowskiego Chandra zebrane […]

Źródło: NASA, ESA, Legus team

Rozbieżności w danych mogą znacząco wpłynąć na naszą wiedzę o wszechświecie

Jedną z nierozwiązanych zagadek współczesnej nauki jest kwestia tego dlaczego rozszerzanie wszechświata zdaje się przyspieszać. Niektórzy naukowcy tłumaczą to zjawisko obecnością teoretycznej ciemnej energii, a inni znowu podejrzewają, że teoria grawitacji Einsteina może wymagać modyfikacji. Gdy astrofizycy poszukują rozwiązania tego problemu w górach danych zebranych podczas obserwacji astronomicznych, odkrywają w […]

Na zdjęciu widzimy przekrój przez czarną dziurę pożerającą materię z rozerwanej gwiazdy. Źródło: Niels Bohr Institute

Nowy model może tłumaczyć co widzimy gdy obserwujemy pożeranie gwiazdy przez masywną czarną dziurę

Gwiazda, która za bardzo zbliży się do supermasywnej czarnej dziury w centrum galaktyki zostanie rozerwana przez jej grawitację w gwałtownym kataklizmie zwanym „zdarzeniem rozerwania pływowego” (TDE, ang. tidal disruption event), który prowadzi do emisji jasnego błysku promieniowania. Najnowsze badania prowadzone przez astrofizyków teoretycznych z Instytutu Nielsa Bohra (Uniwersytet Kopenhaski) oraz […]

Credit:
ALMA (ESO/NAOJ/NRAO), NASA/ESA Hubble Space Telescope, W. Zheng (JHU), M. Postman (STScI), the CLASH Team, Hashimoto et al.

ALMA i VLT odkrywają dowody na formowanie gwiazd 250 milionów lat po Wielkim Wybuchu

Astronomowie wykorzystali obserwacje prowadzone za pomocą teleskopów ALMA oraz VLT do ustalenia, że procesy gwiazdotwórcze w bardzo odległej galaktyce MACS1149-JD1 rozpoczęły się nieoczekiwanie wcześnie, zaledwie 250 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Wyniki badań przyniosły jednocześnie odkrycie najodleglejszego jak dotąd wykrytego tlenu we Wszechświecie jak i najodleglejszej galaktyki obserwowanej za pomocą […]