Czarne dziury

Geometria dysków akrecyjnych czarnych dziur

Geometria dysków akrecyjnych czarnych dziur

W jądrach większości galaktyk (także w Drodze Mlecznej) znajdują się supermasywne czarne dziury o masie milionów lub nawet miliardów mas Słońca. Torus pyłu i gazu krąży wokół czarnej dziury (przynajmniej według większości teorii) i emituje promieniowanie ultrafioletowe, gdy materia opadająca na czarną dziurę ogrzewa dysk do milionów stopni. Proces akrecji […]

Wizja artystyczna przedstawiająca głośny radiowo kwazar w galaktyce gwiazdotwórczej. Kwazar napędzany jest przez supermasywną czarną dziurę w centrum galaktyki. Gdy gaz wciągany jest w dysk akrecyjny wokół czarnej dziury, ogrzewa się do bardzo wysokich temperatur i emituje promieniowanie w całym spektrum elektromagnetycznym, szczególnie w kierunku dwóch silnych dżetów.  Dodatkowo w galaktyce tej gwiazdy powstają w tempie kilkuset rocznie. Dla porównania w Drodze Mlecznej powstaje średnio 1-2 gwiazdy rocznie. Źródło: ESA/C. Carreau

Dane z Herschela łączą tajemnicze wiatry kwazarowe z procesami gwiazdotwórczymi

Astronomowie wykorzystali Kosmiczne Obserwatorium Herschel do rozwiązania tajemnicy pochodzenia silnych wiatrów zimnego gazu w gorącym otoczeniu kwazarów. Dowody wskazujące na związek tych silnych wiatrów z procesami gwiazdotwórczymi w galaktykach macierzystych kwazaru mogą także pomóc rozwiązać tajemnicę górnej granicy rozmiarów galaktyk we Wszechświecie. Od odkrycia kwazarów w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku […]

Wizja artystyczna przedstawiająca najodleglejszą dotąd odkrytą supermasywną czarną dziurę. To element kwazaru z czasów 690 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Źródło: Robin Dienel/Carnegie Institution for Science

Najodleglejsza dotąd czarna dziura

Naukowcy odkryli rzadki relikt po wczesnym wszechświecie: najodleglejszą jak dotąd odkrytą supermasywną czarną dziurę. Ta pożerająca materię bestia charakteryzuje się masą 800 milionów razy większą od masy Słońca – co jest zdumiewającą wartością zważając na tak młody wie. Badacze ogłosili swoje odkrycie w artykule opublikowanym w periodyku Nature. „Ta czarna […]

Źródło J0045+41
Credits: X-ray: NASA/CXC/University of Washington/T. Dorn-Wallenstein et al.; Optical: NASA, ESA, J. Dalcanton et. al. and R. Gendler

Para gigantycznych czarnych dziur na zdjęciu Galaktyki Andromedy

Okazuje się, że nawet czarne dziury nie potrafią się oprzeć pokusie, aby nie wyskoczyć nieoczekiwanie na zdjęciu. W tle zdjęcia pobliskiej Galaktyki Andromedy naukowcy odkryli najciaśniejszą dotąd obserwowaną parę supermasywnych czarnych dziur. Astronomowie dokonali swojego odkrycia wykorzystując dane rentgenowskie zebrane za pomocą Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra oraz dane optyczne z naziemnych […]

Pary potężnych czarnych dziur mogą przesiadywać na krawędziach galaktyk spiralnych

Pary potężnych czarnych dziur mogą przesiadywać na krawędziach galaktyk spiralnych

Zewnętrzne rejony galaktyk spiralnych takich jak nasza własna Droga Mleczna mogą być pełne zderzających się czarnych dziur o masywnych proporcjach oraz mogą stanowić idealne obszary dla naukowców poszukujących źródeł fal grawitacyjnych donoszą badacze z Rochester Institute of Technology w najnowszym artykule, który opublikowany zostanie w Astrophysical Journal Letters. W ramach swoich […]

Credit: X-ray: NASA/CXC/Univ. of Victoria/S.Ellison et al. & NASA/CXC/George Mason Univ./S.Satyapal et al.; Optical: SDSS

Widzenie podwójne: naukowcy odkrywają pary czarnych dziur

Astronomowie zidentyfikowali kolejne pary supermasywnych czarnych dziur w centrach galaktyk. Odkrycie to może pomóc astronomom lepiej zrozumieć w jaki sposób rosną gigantyczne czarne dziury i jak mogą one emitować najsilniejsze fale grawitacyjne we Wszechświecie. Nowe dowody obejmują pięć par supermasywnych czarnych dziur, z których każda charakteryzuje się masą milionów mas […]

LIGO i Virgo rejestrują fale grawitacyjne ze zderzenia dwóch czarnych dziur

LIGO i Virgo rejestrują fale grawitacyjne ze zderzenia dwóch czarnych dziur

W sierpniu detektory znajdujące się na dwóch kontynentach zarejestrowały falę grawitacyjną wyemitowaną w zderzeniu dwóch czarnych dziur. To odkrycie, ogłoszone godzinę temu stanowi pierwszą obserwację fal grawitacyjnych przeprowadzoną jednocześnie przez trzy różne detektory, co oznacza początek nowej ery wspaniałych odkryć i lepszych możliwości lokalizacji źródła fal grawitacyjnych obserwowanych przez globalną […]

Układ podwójny czarnych dziur zaskakująco blisko nas

Układ podwójny czarnych dziur zaskakująco blisko nas

Na początku 2016 roku grupa naukowców z obserwatorium LIGO poinformowała, że po raz pierwszy w historii udało się zarejestrować fale grawitacyjne – zmarszczki w czasoprzestrzeni – pochodzące ze zderzenia dwóch supermasywnych czarnych dziur w innej galaktyce. Odkrycie to było doniosłe nie tylko dlatego, że w końcu udało się odkryć fale […]

Efekty relatywistyczne w gwiazdach w pobliżu supermasywnej czarnej dziury w Drodze Mlecznej

Efekty relatywistyczne w gwiazdach w pobliżu supermasywnej czarnej dziury w Drodze Mlecznej

Najnowsze badania prowadzone za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) oraz innych teleskopów wskazują, że orbity gwiazd wokół supermasywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej wykazują delikatne efekty przewidziane przez ogólną teorię względności Einsteina. Orbita gwiazdy S2 charakteryzuje się lekkimi odchyleniami od toru obliczonego przy zastosowaniu praw fizyki klasycznej. Te interesujące […]

W Drodze Mlecznej znajduje się znacznie więcej czarnych dziur niż wcześniej myśleliśmy - wskazują najnowsze badania przeprowadzone przez (od lewej) Jamesa Bullocka, profesora fizyki i astronomii; Manoja Kaplinghata, profesora fizyki i astronomii oraz Olivera Elberta, doktoranta z UCI. Źródło: Steven Zylius / UCI

Przegląd nieba wskazuje na miliony czarnych dziur w Drodze Mlecznej

Po przeprowadzeniu spisu, którego celem było policzenie i skatalogowanie czarnych dziur powstałych w eksplozjach masywnych gwiazd, astronomowie z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine doszli do wniosku, że w Drodze Mlecznej znajdują się dziesiątki milionów tych enigmatycznych, ciemnych obiektów – znacznie więcej niż oczekiwano. „Uważamy, że udało nam się dowieść, że w […]

Wizja artystyczna przedstawiająca dwie supermasywne czarne dziury podobne do tych obserwowanych przez badaczy z UNM, krążace wokół siebie ponad 750 milionów lat świetlnych od Ziemi. Źródło: Joshua Valenzuela/UNM

Niesamowite odkrycie krążących wokół siebie supermasywnych czarnych dziur

Po raz pierwszy w historii astronomowie z Uniwersytetu w Nowym Meksyku (UNM) zaobserwowali i zmierzyli ruch orbitalny dwóch supermasywnych czarnych dziur oddalonych od nas o kilkaset milionów lat świetlnych. Odkrycie to jest wynikiem ponad dziesięcioletniej pracy. Karishma Bansal, doktorant na Wydziale Fizyki i Astronomii na UNM, jest głównym autorem artykułu […]

Skąd się biorą ciasne układy dwóch czarnych dziur?

Skąd się biorą ciasne układy dwóch czarnych dziur?

Zespół astronomów z Uniwersytetu w Amsterdamie i Uniwersytetu w Lejdzie odkryli proces, który może prowadzić do powstawania dwóch czarnych dziur, które krążą wokół siebie i po jakimś czasie łączą się ze sobą. Opracowane przez nich symulacje komputerowe zostały zaakceptowane do publikacji w periodyku Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Na […]