Czarne dziury

Najjaśniejsze blazary
Czarne dziury Kosmologia Kwazary Rozbłyski gamma

Najjaśniejsze blazary

Kosmiczny teleskop Fermiego (NASA’s Fermi Gamma-ray Space Telescope) zidentyfikował najdalsze blazary emitujące promienie gamma, które pochodzi z supermasywnych czarnych dziur. Światło z najdalszego z tych obiektów rozpoczęło podróż w naszym kierunku gdy wszechświat miał 1,4 miliarda lat, czyli zaledwie dziesiątą część swojego obecnego wieku, „Pomimo młodego wieku te odległe blazary […]

Hubble spogląda w zaskakująco lekką czarną dziurę
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Hubble spogląda w zaskakująco lekką czarną dziurę

Przepiękna galaktyka spiralna widoczna w centrum powyższego zdjęcia nosi nazwę RX J1140.1+0307 i znajduje się w Gwiazdozbiorze Panny. Na pierwszy rzut oka, galaktyka wydaje się byc normalną galaktyką spiralną podobną chociażby do Drogi Mlecznej, jednak pozory mogą mylić! Droga Mleczna tak jak większość dużych galaktyk posiada w centrum supermasywną czarną dziurę, […]

Wizja artystyczna przedstawiająca zbiór obiektów o masach planetarnych wyrzuconych z centrum galaktyki z prędkością nawet 10 000 km/s. Obiekty tego typu mogły powstać z fragmentów gwiazdy rozerwanej przez supermasywną czarną dziurę. Źródło: Mark A. Garlick/CfA
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Czarna dziura w centrum Drogi Mlecznej wypluwa kule gazu o masie planet

Co kilka tysięcy lat pechowa gwiazda za bardzo zbliża się do czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej. Potężna grawitacja czarnej dziury rozrywa gwiazdę tworząc długi strumień gazu omiatający czarną dziurę. Wydawać by się mogło, że to koniec historii – tak jednak nie jest. Nowe badania wskazują, że ów gaz może […]

Zdjęcie przedstawia galaktykę NGC 1448. Źródło: Carnegie-Irvine Galaxy Survey/NASA/JPL-Caltech
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Supermasywne czarne dziury skrywające się w naszym kosmicznym sąsiedztwie

Potężne czarne dziury czasami snują się za obłokami pyłu i gazu, zupełnie niewidoczne dla większości teleskopów. Widoczne są dopiero, gdy materia, którą się karmią zaczyna emitować wysoko-energetyczne promieniowanie rentgenowskie widoczne np. dla sieci NuSTAR (Nuclear Spectroscopic Telescope Array). To właśnie w ten sposób NuSTAR niedawno zidentyfikował dwie skryte w obłokach […]

Powyższe zdjęcie przedstawia komputerową symulację supermasywnej czarnej dziury w centrum galaktyki. Czarny obszar w centrum przedstawia horyzont zdarzeń czarnej dziury, spoza którego nawet światło nie może uciec grawitacji masywnego obiektu.
Czarne dziury Kosmologia

Liczba znanych czarnych dziur może się wkrótce podwoić

Badacze z Uniwersytetu w Waterloo opracowali metodę, która pomoże odkrywać nawet 10 czarnych dziur rocznie, podwajając liczbę aktualnie znanych czarnych dziur w ciągu zaledwie dwóch lat. Badacze szacują, że w ciągu dekady być może uda im się odkryć przed nami historię czarnych dziur. Avery Broderick, profesor z Wydziału Fizyki i […]

Wizja artystyczna przedstawiająca rozerwaną gwiazdę na tle supermasywnej czarnej dziury
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Wirująca czarna dziura pożerająca gwiazdę tłumaczy bardzo jasne zjawisko

O wyjątkowo jasnym punktowym źródle światła dostrzeżonym w odległej galaktyce i oznaczone jako ASASSN-15lh mówiono, że to najjaśniejsza dotąd zarejestrowana supernowa. Jednak nowe obserwacje wykonane z kilku niezależnych obserwatoriów, w tym ESO,  rzuciły spory cień na takie wytłumaczenie. Grupa astronomów uważa, że w tym przypadku mamy do czynienia z bardziej […]

Dżety czarnych dziur mogą ogrzewać całe galaktyki
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Dżety czarnych dziur mogą ogrzewać całe galaktyki

Nowe badania przeprowadzone przez grupę astrofizyków kierowaną przez dra K. Dasyra wskazują, że dżety emitowane przez czarne dziury mogą wpływać na procesy gwiazdotwórcze w galaktykach poprzez ogrzewanie olbrzymich ilości gazu znajdującego się nawet bardzo daleko od nich. Wyniki badań opierają się na obserwacjach pobliskiej galaktyki IC5063 wykonanych za pomocą obserwatorium […]

Dieta czarnej dziury w galaktyce Markarian 1018
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Dieta czarnej dziury w galaktyce Markarian 1018

Być może astronomom udało się rozwiązać zagadkę osobliwego, chaotycznego zachowania supermasywnej czarnej dziury w centrum galaktyki. Połączone dane zebrane za pomocą Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra i innych obserwatoriów wskazują, że tej konkretnej czarnej dziurze zabrakło paliwa, przez co jej otoczenie przestało jasno świecić. Wiele galaktyk charakteryzuje się ekstremalnie jasnym jądrem napędzanym […]

Niemal naga supermasywna czarna dziura wyrwana ze swojej galaktyki w potężnym zderzeniu galaktyk
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Niemal naga supermasywna czarna dziura wyrwana ze swojej galaktyki w potężnym zderzeniu galaktyk

Astronomowie wykorzystujący super wysoką rozdzielczość należącej do National Science Foundation sieci VLBA (Very Long Baseline Array) odkryli postrzępione pozostałości po galaktyce, która przeleciała przez inną, większą galaktykę. W skutek tego zderzenia z mniejszej galaktyki wyrwana została niemal naga supermasywna czarna dziura, która oddala się od większej galaktyki z prędkością ponad […]

Powyższe zdjęcie z Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra przedstawia galaktykę NGC5128 wypełnioną grącym gazem i wieloma punktowymi źródłami promieniowania rentgenowskiego. W przypadku zaznaczonego źródła dostrzeżono wielokrotnie rozbłyski o czynnik 200 w czasie krótszym od minuty. Źródło: NASA/CXC/U.Birmingham/M.Burke et al.
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

NGC 5128: Tajemnicze obiekty błyskające w zakresie rentgenowskim

Powyższe zdjęcie przedstawia położenie niesamowitego źródła, które charakteryzuje się dramatycznymi rozbłyskami promieniowania rentgenowskiego nieprzypominającymi żadnego znanego obiektu. Wraz z innym podobnym źródłem odkrytym w innej galaktyce, obiekty te mogą stanowić zupełnie nowe – nieznane dotąd – zjawisko astrofizyczne. Obydwa obiekty zostały odkryte w galaktykach eliptycznych NGC 5128 (znanej także jako […]

Teleskopy rentgenowskie odkrywają błąkającą się czarną dziurę
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Teleskopy rentgenowskie odkrywają błąkającą się czarną dziurę

Astronomowie korzystający z Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra (NASA) oraz obserwatorium rentgenowskiego XMM-Newton (ESA) odkryli ekstremalnie jasne, zmienne źródło promieniowania rentgenowskiego zlokalizowane z dala od centrum galaktyki macierzystej. Ten osobliwy obiekt może być błąkającą się czarną dziurą, która może pochodzić z mniejszej galaktyki łączącej się z większą. Astronomowie uważają, że supermasywne czarne […]

Zdjęcie galaktyki NGC 1052 przedstawia kompaktowy region w centrum i dwa dżety jak i układ składający się z dysku akrecyjnego i dwóch regionów splątanego pola magnetycznego tworzących dwa silne dżety. Kompaktowy obszar na tym rysunku przedstawia położenie supermasywnej czarnej dziury w samym centrum galaktyki NGC 1052 oraz potężne pola magnetyczne otaczające horyzont zdarzeń i emitujące dwa silne dżety zarejestrowane za pomocą radioteleskopów. Źródło: Anne-Kathrin Baczko et al. Astronomy & Astrophysics
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Dwa dżety wskazują środek aktywnej galaktyki

Międzynarodowy zespół astronomów zmierzył pole magnetyczne w pobliżu supermasywnej czarnej dziury. W sercu aktywnej galaktyki NGC 1052 naukowcom udało się bezpośrednio zaobserwować jasny i kompaktowy obiekt o średnicy zaledwie 2 dni świetlnych. Obserwacje pozwoliły określić wartość pola magnetycznego przy horyzoncie zdarzeń centralnej czarnej dziury na przedział 0.02-8.3 tesli. Zespół pracujący […]