Czarne dziury

Po lewej: zdjęcie z Kosmicznego Teleskopu Spitzer przedstawia promieniowanie podczerwone w Wielkiej Niedźwiedzicy. Po prawej: po zamaskowaniu wszystkich znanych gwiazd, galaktyk i artefaktów i podbiciu pozostałego promieniowania pojawia się nieregularne promieniowanie tła. To kosmiczne promieniowanie tła w podczerwieni (CIB);  Poświata CIB jest bardziej nieregularna niż można to wytłumaczyć przez odległe, niezauważone galaktyki. Nadmiar struktury może być światłem wyemitowanym w czasach gdy Wszechświat miał mniej niż 1 miliard lat. Naukowcy uważają, że za to promieniowanie odpowiedzialne są pierwsze obiekty we Wszechświecie takie jak pierwsze gwiazdy i czarne dziury. Źródło: NASA/JPL-Caltech/A Kashlinsky (Goddard)
Astrofizyka Czarne dziury Fale grawitacyjne Gwiazdy Kosmologia

Czy pierwotne czarne dziury mają związek z ciemną materią?

Po lewej: zdjęcie z Kosmicznego Teleskopu Spitzer przedstawia promieniowanie podczerwone w Wielkiej Niedźwiedzicy. Po prawej: po zamaskowaniu wszystkich znanych gwiazd, galaktyk i artefaktów i podbiciu pozostałego promieniowania pojawia się nieregularne promieniowanie tła. To kosmiczne promieniowanie tła w podczerwieni (CIB); Poświata CIB jest bardziej nieregularna niż można to wytłumaczyć przez odległe, […]

Wizja artystyczna zalążka supermasywnej czarnej dziury. Źródło: NASA/CXC/M. Weiss
Czarne dziury Kosmologia

Hubble odsłania kulisy powstawania supermasywnych czarnych dziur

Astrofizycy wykonali kolejne, istotne kroki na drodze do zrozumienia procesów odpowiadających za powstawanie supermasywnych czarnych dziur. W danych zebranych za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a oraz dwóch innych kosmicznych teleskopów włoscy naukowcy odkryli najlepsze jak dotąd dowody na istnienie zalążków, które z czasem rozrastają się w supermasywne czarne dziury. Od wielu […]

Wizja artystyczna dysku akrecyjnego otaczającego czarną dziurę V404 Cygni. Źródło: Gabriel Perez, IAC
Czarne dziury Kosmologia

Intensywny wiatr w otoczeniu czarnej dziury

Międzynarodowy zespół astrofizyków odkrył intensywny wiatr w pobliżu jednej z najbliższych nam czarnych dziur. Podczas obserwacji V404 Cygni, gwiazdy która gwałtownie i bardzo jasno rozbłysła w czerwcu 2015 roku po ponad 25 latach spokoju, zespół  rozpoczął wykonywanie pomiarów optycznych dysku akrecyjnego wokół czarnej dziury za pomocą 10.4-metrowego teleskopu Gran Telescopio […]

NGC 1332, galaktyka z czarną dziurą, której masa została dokładnie zmierzona za pomocą obserwatorium ALMA. Źródło: Carnegie-Irvine Galaxy Survey
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Dokładnie zmierzona czarna dziura o masie 660 milionów mas Słońca

Ma masę 660 milionów razy większą od masy Słońca, a otaczający ją dysk gazu wiruje z prędkością prawie 2 milionów kilometrów na godzinę. Ta supermasywna czarna dziura leży w środku galaktyki NGC 1332 oddalonej od nas o 73 miliony lat świetnych. Międzynarodowy zespół naukowców zmierzył jej masę z niespotykaną dotąd […]

Dzięki informacji o prędkości gazu udało się bezpośrednio zmierzyć masę czarnej dziury, która powodowała wirowanie gazu. Źródło: NASA/ESA/Hubble Heritage Team/AURA/B. Whitmore et al.
Czarne dziury Kosmologia

Test ASKAP pozwolił odkryć potężną czarną dziurę

Wyobraź sobie, że zakładasz nową parę okularów, rozglądasz się aby je sprawdzić i zauważasz potwora – dokładnie do tego doszło gdy skierowano anteny ASKAP w kierunku grupy trzech łączących się galaktyk 1.8 miliarda lat świetlnych od Drogi Mlecznej. Rzeczonym potworem jest supermasywna czarna dziura o masie 3 miliardów mas Słońca. […]

Fermi idealnym teleskopem do rejestrowania źródeł fal grawitacyjnych
Czarne dziury Kosmologia Video

Fermi idealnym teleskopem do rejestrowania źródeł fal grawitacyjnych

14 września ubiegłego roku podróżujące od ponad czterech miliardów lat fala grawitacyjne zaburzyły czasoprzestrzeń w pobliżu Ziemi. Zaburzenie powstałe wskutek połączenia się dwóch czarnych dziur, zostało zarejestrowane przez obserwatorium LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) w Hanford, w stanie Waszyngton oraz w Livingston, w stanie Luizjana. Wydarzenie to zapisało się w […]

Potężna czarna dziura odkryta w nieoczekiwanym miejscu
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Potężna czarna dziura odkryta w nieoczekiwanym miejscu

Astronomowie odkryli niemal rekordową supermasywną czarną dziurę o masie 17 miliardów mas Słońca w bardzo nietypowym miejscu: w centrum galaktyki znajdującej się w stosunkowo pustym obszarze Wszechświata. Obserwacje przeprowadzone za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a oraz Teleskopu Gemini na Hawajach mogą wskazywać, że tak monstrualnych rozmiarów obiekty mogą być powszechniejsze we […]

Astronomowie obserwują czerwone błyski z czarnej dziury
Czarne dziury Kosmologia

Astronomowie obserwują czerwone błyski z czarnej dziury

Gwałtowne czerwone błyski trwające zaledwie ułamki sekund zostały zaobserwowane podczas jednego z najjaśniejszych rozbłysków czarnej dziury ostatnich lat. W czerwcu 2015 roku czarna dziura znana jako V404 Cygni wyraźnie zwiększyła swoją jasność na dwa tygodnie pożerając materię oderwaną z krążącej wokół niej gwiazdy. V404 Cygni znajdująca się około 7800 lat […]

Ilustracja przedstawia podwójny układ czarnych dziur OJ287. Źródło: Gary Poyner, Wielka Brytania
Czarne dziury Kosmologia

Pomiar tempa rotacji supermasywnej czarnej dziury!

Niedawno przeprowadzona kampania obserwacyjna obejmująca ponad dwadzieścia teleskopów optycznych oraz kosmiczne obserwatorium rentgenowskie SWIFT umożliwiła zespołowi astronomów bardzo dokładne zmierzenie tempa rotacji jednej z najmasywniejszych czarnych dziur we Wszechświecie. Tempo rotacji tej czarnej dziury równe jest jednej trzeciej maksymalnego tempa rotacji dozwolonego przez Ogólną Teorię Względności. Owa masywna czarna dziura […]

Czarne dziury transportują materię w kosmiczną pustkę
Ciemna materia Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Czarne dziury transportują materię w kosmiczną pustkę

Żyjemy we Wszechświecie zdominowanym przez niewidoczną materię, a w największych skalach galaktyki i wszystko co się w nich znajduje  skoncentrowane są we włóknach, które rozciągają się na krawędziach rozległych obszarów pustki. Dotychczas uważano, że owe obszary były praktycznie puste, jednak teraz grupa astronomów z Austrii, Niemiec i USA uważa, że owe […]

Blask Wielkiego Wybuchu podświetlił dżet z odległej czarnej dziury
Czarne dziury Kosmologia

Blask Wielkiego Wybuchu podświetlił dżet z odległej czarnej dziury

Astronomowie wykorzystali Obserwatorium Rentgenowskie Chandra do odkrycia dżetu z bardzo odległej supermasywnej czarnej dziury. Dżet został oświetlony przez najstarsze promieniowanie we Wszechświecie. Odkrycie to wskazuje, że czarne dziury charakteryzujące się silnymi dżetami mogły być bardziej powszechne w pierwszych kilku miliardach lat po Wielkim Wybuchu niż wcześniej uważano. Promieniowanie wykryte w […]

ASTRO-H – będzie obserwować czarne dziury!
Czarne dziury Kosmologia Podbój kosmosu Teleskopy

ASTRO-H – będzie obserwować czarne dziury!

Entuzjaści czarnych dziur oraz wszelkiej maści miłośnicy astronomii rentgenowskiej mogą powoli zacierać ręce. JAXA (Japan Aerospace EXploration Agency) przygotowuje się właśnie do wystrzelenia swojego szóstego już satelity dedykowanego obserwacjom w paśmie rentgenowskim (X-ray) z centrum Tenegashima, Kagoshima w Japonii. ASTRO-H ma dostarczyć danych z różnego rodzaju wysokoenergetycznych zjawisk kosmicznych, poczynając […]