Czarne dziury

Potężna czarna dziura odkryta w nieoczekiwanym miejscu
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Potężna czarna dziura odkryta w nieoczekiwanym miejscu

Astronomowie odkryli niemal rekordową supermasywną czarną dziurę o masie 17 miliardów mas Słońca w bardzo nietypowym miejscu: w centrum galaktyki znajdującej się w stosunkowo pustym obszarze Wszechświata. Obserwacje przeprowadzone za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a oraz Teleskopu Gemini na Hawajach mogą wskazywać, że tak monstrualnych rozmiarów obiekty mogą być powszechniejsze we […]

Astronomowie obserwują czerwone błyski z czarnej dziury
Czarne dziury Kosmologia

Astronomowie obserwują czerwone błyski z czarnej dziury

Gwałtowne czerwone błyski trwające zaledwie ułamki sekund zostały zaobserwowane podczas jednego z najjaśniejszych rozbłysków czarnej dziury ostatnich lat. W czerwcu 2015 roku czarna dziura znana jako V404 Cygni wyraźnie zwiększyła swoją jasność na dwa tygodnie pożerając materię oderwaną z krążącej wokół niej gwiazdy. V404 Cygni znajdująca się około 7800 lat […]

Ilustracja przedstawia podwójny układ czarnych dziur OJ287. Źródło: Gary Poyner, Wielka Brytania
Czarne dziury Kosmologia

Pomiar tempa rotacji supermasywnej czarnej dziury!

Niedawno przeprowadzona kampania obserwacyjna obejmująca ponad dwadzieścia teleskopów optycznych oraz kosmiczne obserwatorium rentgenowskie SWIFT umożliwiła zespołowi astronomów bardzo dokładne zmierzenie tempa rotacji jednej z najmasywniejszych czarnych dziur we Wszechświecie. Tempo rotacji tej czarnej dziury równe jest jednej trzeciej maksymalnego tempa rotacji dozwolonego przez Ogólną Teorię Względności. Owa masywna czarna dziura […]

Czarne dziury transportują materię w kosmiczną pustkę
Ciemna materia Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Czarne dziury transportują materię w kosmiczną pustkę

Żyjemy we Wszechświecie zdominowanym przez niewidoczną materię, a w największych skalach galaktyki i wszystko co się w nich znajduje  skoncentrowane są we włóknach, które rozciągają się na krawędziach rozległych obszarów pustki. Dotychczas uważano, że owe obszary były praktycznie puste, jednak teraz grupa astronomów z Austrii, Niemiec i USA uważa, że owe […]

Blask Wielkiego Wybuchu podświetlił dżet z odległej czarnej dziury
Czarne dziury Kosmologia

Blask Wielkiego Wybuchu podświetlił dżet z odległej czarnej dziury

Astronomowie wykorzystali Obserwatorium Rentgenowskie Chandra do odkrycia dżetu z bardzo odległej supermasywnej czarnej dziury. Dżet został oświetlony przez najstarsze promieniowanie we Wszechświecie. Odkrycie to wskazuje, że czarne dziury charakteryzujące się silnymi dżetami mogły być bardziej powszechne w pierwszych kilku miliardach lat po Wielkim Wybuchu niż wcześniej uważano. Promieniowanie wykryte w […]

ASTRO-H – będzie obserwować czarne dziury!
Czarne dziury Kosmologia Podbój kosmosu Teleskopy

ASTRO-H – będzie obserwować czarne dziury!

Entuzjaści czarnych dziur oraz wszelkiej maści miłośnicy astronomii rentgenowskiej mogą powoli zacierać ręce. JAXA (Japan Aerospace EXploration Agency) przygotowuje się właśnie do wystrzelenia swojego szóstego już satelity dedykowanego obserwacjom w paśmie rentgenowskim (X-ray) z centrum Tenegashima, Kagoshima w Japonii. ASTRO-H ma dostarczyć danych z różnego rodzaju wysokoenergetycznych zjawisk kosmicznych, poczynając […]

Hubble: Śpiący gigant w centrum NGC 4889
Czarne dziury Kosmologia

Hubble: Śpiący gigant w centrum NGC 4889

Łagodny wygląd NGC 4889 mógłby zmylić nic nie podejrzewającego obserwatora. Jednak eliptyczna galaktyka przedstawiona na powyższych zdjęciu wykonanym za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a skrywa ciemny sekret. W jej sercu czai się jedna z najmasywniejszych, kiedykolwiek odkrytych czarnych dziur. Znajdująca się około 300 milionów lat świetnych w Gromadzie Coma, gigantyczna galaktyka […]

Strumień promieniowania rentgenowskiego z odległej galaktyki
Czarne dziury Galaktyki Kosmologia

Strumień promieniowania rentgenowskiego z odległej galaktyki

W filmach serii Gwiezdne Wojny mogliśmy oglądać fikcyjną „Gwiazdę Śmierci”, która może strzelać potężnymi strumieniami silnego promieniowania. Wszechświat jednak często posiada w swoim arsenale zjawiska, które znacznie przekraczają wyobraźnię twórców gatunku sci-fi. Galaktyka Pictor A to jest jeden z takich niesamowitych obiektów. Owa galaktyka, znajdująca się prawie 500 milionów lat […]

Czy supermasywne czarne dziury powstają z supermasywnych gwiazd?
Astrofizyka Czarne dziury Gwiazdy Kosmologia

Czy supermasywne czarne dziury powstają z supermasywnych gwiazd?

Supermasywne czarne dziury (SMBH) charakteryzujące się masą od milionów do miliardów mas Słońca można znaleźć w centrach wszystkich dużych galaktyk. Są wszędzie, bezpośrednio związane ze swoimi galaktykami macierzystymi karmią się gwiazdami, są wyrzucane ze swoich galaktyk, a czasami nawet łączą się ze sobą. Niemniej jednak wciąż nie wiemy w jaki […]

Czy to druga pod względem wielkości czarna dziura w Drodze Mlecznej?
Czarne dziury Kosmologia

Czy to druga pod względem wielkości czarna dziura w Drodze Mlecznej?

Astronomowie korzystający z 45-metrowej średnicy radioteleskopu Nobeyama odkryli ślady niewidocznej czarnej dziury o masie 100 000 mas Słońca krążącej wokół centrum Drogi Mlecznej. Zespół zakłada, że ta możliwa czarna dziura o średniej masie może stanowić klucz do zrozumienia narodzin supermasywnych czarnych dziur w centrach galaktyk.

Pierwsze światło instrumentu przyglądającego się czarnym dziurom
Czarne dziury Kosmologia Teleskopy

Pierwsze światło instrumentu przyglądającego się czarnym dziurom

Przybliżanie czarnych dziur to główne zadanie nowego instrumentu GRAVITY zainstalowanego na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT) w Chile. Podczas pierwszych obserwacji GRAVITY z powodzeniem połączył promieniowanie zebrane przez wszystkie cztery teleskopy pomocnicze. Duży zespół europejskich astronomów i inżynierów pracujących pod kierownictwem Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics w Garching, który zaprojektował […]