Droga Mleczna w nowej odsłonie – pierwsze wyniki prac sondy Gaia

Sonda Gaia na tle Drogi Mlecznej
Sonda Gaia na tle Drogi Mlecznej
Sonda Gaia na tle Drogi Mlecznej

Sonda Gaia na tle Drogi Mlecznej

Europejska Agencja Kosmiczna w dniu dzisiejszym opublikuje trójwymiarową mapę miliarda gwiazd w naszej galaktyce – mapę 1000 razy bardziej kompletną niż najdokładniejsza aktualnie dostępna.

Sonda kosmiczna Gaia, która została wyniesiona w przestrzeń kosmiczną  grudniu 2013 roku, krąży wokół Słońca 1.5 miliona kilometrów od Ziemi regularnie wykonując zdjęcia Drogi Mlecznej.

Zainstalowana na pokładzie sondy kamera o matrycy 1 mld pikseli, największej kiedykolwiek wysłanej w przestrzeń kosmiczną, pozwala na dojrzenie i określenie średnicy włosa ludzkiego z odległości 1000 kilometrów – dlatego też położenie najbliższych gwiazd można określić z niespotykaną dotąd dokładnością.

W połowie swojej zaplanowanej na 5 lat misji, oba teleskopy składające się na system Gaia zlokalizowały położenie miliarda gwiazd.

To wciąż zaledwie jeden procent całej gwiezdnej populacji Drogi Mlecznej rozciągającej się na obszarze o średnicy 100 000 lat świetlnych, jednak jest to wystarczająco dużo, aby dostarczyć zawodowym astronomom pracy na wiele nadchodzących lat – mówi Francois Mignard, astronom z francuskiego National Centre for Scientific Research i członem Zespołu Naukowego misji Gaia.

“Przez setki lat staraliśmy się katalogować zawartość nieba,” powiedział agenci AFP.

“Jednak nigdy nie udało nam się tego zrobić tak szczegółowo i precyzyjnie – to naprawdę niesamowite przedsięwzięcie.”

Pierwsze uwolnienie danych zebranych w ramach misji Gaia “otwiera nowy rozdział w historii astronomii”, który będzie źródłem setek nowych badań.

Sonda Gaia tworzy mapę położenia gwiazd Drogi Mlecznej na kilka sposobów.

Oprócz określania położenia gwiazdy sonda – skanując każdą gwiazdę ponad 70 razy – może także określić jej ruch. To właśnie dzięki temu naukowcy mogą obliczyć odległość między Ziemią a daną gwiazdą.

Oba zestawy danych będą udostępnione dzisiaj dla ponad dwóch milionów gwiazd.

“To 20 razy więcej niż mieliśmy dotychczas,” mówi Mignard.

Do końca 2017 roku – te same dane będą dostępne dla całego miliarda gwiazd.

Jednocześnie, sonda Gaia zbiera kluczowe dane dotyczące temperatury, jasności i składu chemicznego każdej obserwowanej gwiazdy znacznie poszerzając naszą obecną wiedzę.

Według naukowców, w ramach misji zostaną odkryte dziesiątki tysięcy wcześniej nieznanych obiektów, włącznie z planetoidami, które mogą kiedyś zagrażać Ziemi, z planetami krążącymi wokół pobliskich gwiazd czy z eksplodującymi supernowymi.

“Można śmiało założyć, że w ramach tej misji odkryjemy tysiące nowych światów,” mówi Gregory Laughlin, astronom z Uniwersytetu Yale.

Identyfikując gwiazdy pochodzące z mniejszych galaktyk, które dawno temu zostały wchłonięte przez Drogę Mleczną, Gaia pozwoli naukowcom lepiej zrozumieć pochodzenie i ewolucję Drogi Mlecznej.

Astrofizycy z kolei mają nadzieję dowiedzieć się więcej o rozkładzie ciemnej materii w naszym gwiezdnym otoczeniu.

“Gaia zrewolucjonizuje naszą wiedzę o gwiazdach i o Galaktyce,” powiedział periodykowi Nature David Hogg, astronom  z New York University pracujący nad projektem Gaia.

Sonda kontrolowana jest z Centrum Operacji Europejskiej Agencji Kosmicznej w Darmstadt w Niemczech za pomocą stacji naziemnych w Cebreros (Hiszpania) i New Norcia (Australia).

Źródło: AFP

Radek Kosarzycki

Popularyzator astronomii. Kulturalny cham. Od 2015 r. codziennie pisze i mówi o kosmosie na Pulsie Kosmosu. Od 2020 r. pisze o kosmosie także na najlepszym polskim portalu technologicznym Spider's Web.