Chandra i niebiańska symfonia Jowisza, Saturna i Urana
Wyobraź sobie, że możesz usłyszeć pulsujące zorze Jowisza, majestatyczny szum pierścieni Saturna czy subtelny śpiew Urana. Dzięki nowemu, rewolucyjnemu projektowi NASA, wszechświat przestaje być tylko widokiem – staje się słuchowiskiem.…
Oko, które nigdy nie śpi. Obserwatorium Very C. Rubin rozpoczyna rewolucję w astronomii
Przez stulecia astronomia kojarzyła się z obserwacją nieba, które poza nielicznymi wyjątkami wydawało się statyczne i niezmienne. Gwiazdy nie zmieniały swojego położenia, między nimi niespiesznie wędrowały planety. To tradycyjne podejście…
Wagowa próba sił. Jak wyznaczyć masę „zabójczej” planetoidy?
W świecie obrony planetarnej, gdzie stawką może być bezpieczeństwo całych regionów lub kontynentów, precyzyjne dane są cenniejsze niż złoto. Kiedy astronomowie odkrywają nowy obiekt bliski Ziemi (NEO), pierwszym pytaniem jest…
Kosmiczne paski pulsara w Krabie. Jak grawitacja i plazma wygrały „przeciąganie liny”
Od niemal tysiąca lat pozostałość po supernowej w gwiazdozbiorze Byka fascynuje obserwatorów nieba. Obiekt, który dziś znamy jako Mgławicę Krab, powstał w wyniku gigantycznej eksplozji gwiazdy zaobserwowanej przez chińskich i…
Fink i Obserwatorium Rubin. Cyfrowa rewolucja, która odmieni nasze spojrzenie na dynamiczny kosmos
Współczesna astronomia stoi u progu największej transformacji w swojej historii. Wraz z uruchomieniem nowych instrumentów badawczych, przestajemy postrzegać niebo jako statyczny obraz, a zaczynamy widzieć je jako dynamiczny, tętniący życiem…
Słoneczne lustro nad Atlantykiem. Niezwykłe zjawisko uchwycone z pokładu ISS
Z wysokości ponad 420 kilometrów nad powierzchnią Ziemi, nasza planeta prezentuje się jako dynamiczna i pełna kontrastów mozaika. 5 marca 2025 roku astronauci przebywający na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS)…
Zagadka marsjańskich wyładowań rozwiązana?MAVEN wykrywa błyskawice
Przez dziesięciolecia Mars jawił się naukowcom jako planeta sucha, mroźna i – co najważniejsze – elektrycznie spokojna w porównaniu do Ziemi czy gazowych olbrzymów. Jednak najnowsze analizy danych przesłanych przez…
Marsjańska autostrada danych. NASA planuje budowę nowej sieci telekomunikacyjnej
Wraz z rosnącą intensywnością badań Czerwonej Planety, dotychczasowa infrastruktura łączności kosmicznej zaczyna powoli docierać do granic swojej wydajności. NASA, zdając sobie sprawę z nadchodzących wyzwań, przedstawiła właśnie szczegółowe założenia projektu…
Kosmiczny Teleskop Webba odkrywa tajemnice narodzin super-Jowiszy w układzie HR 8799
W naszym Układzie Słonecznym Jowisz niepodzielnie dzierży miano króla planet, będąc punktem odniesienia dla wszystkiego, co nazywamy gazowym olbrzymem. Jednak w odległych zakątkach Drogi Mlecznej astronomowie odnajdują układy planetarne, które…
Księżycowy oddech. NASA potwierdza przełom w produkcji tlenu bezpośrednio z księżycowego pyłu
Podbój kosmosu od zawsze borykał się z ogromnym problemem logistycznym, który inżynierowie nazywają „problemem bagażu”. Jeśli astronauci chcą oddychać, pić lub poruszać się po powierzchni Księżyca, niemal każdą niezbędną do…
Nieskazitelne lico gwiazdy. Słońce bez plam po raz pierwszy od niemal czterech lat
Nasza dzienna gwiazda nie przestaje zadziwiać badaczy kosmicznej pogody. Po niemal czterech latach nieustannego pokrycia ciemnymi skazami, oblicze Słońca niespodziewanie stało się gładkie. Przez kilka dni na tarczy słonecznej skierowanej…
Brązowe karły czy przerośnięte planety? Granica między gwiazdą a planetą niemal nie istnieje
Wszechświat, choć rządzony prawami fizyki, rzadko bywa tak uporządkowany, jak chcieliby tego autorzy podręczników. Przez dekady astronomowie starali się kategoryzować obiekty niebieskie w oparciu o ich masę i sposób powstania,…
Rewolucja w programie Artemis! NASA zmienia strategię powrotu na Księżyc
Amerykańska Agencja Kosmiczna (NASA) ogłosiła fundamentalną zmianę w architekturze swojego flagowego programu Artemis. Decyzja ta, niosąca ze sobą dalekosiężne skutki dla sektora kosmicznego, oznacza, że misja Artemis 3, pierwotnie planowana…
Kosmiczne echo i kwestia ekspansji. Czy fale grawitacyjne zakończą spór o stałą Hubble’a?
Od ponad dwóch dekad astronomowie zmagają się z jednym z najbardziej fundamentalnych problemów współczesnej fizyki. Choć wiemy, że wszechświat nieustannie się rozszerza, a tempo tej ekspansji przyspiesza, naukowcy wciąż nie…
Ewolucyjne „brakujące ogniwo”. Układ planetarny w fazie nastoletniej
W badaniach nad egzoplanetami astronomowie dysponują bogatym katalogiem systemów dojrzałych (liczących miliardy lat) oraz rosnącą liczbą obrazów dysków protoplanetarnych wokół nowo narodzonych gwiazd. Istnieje jednak ogromna luka w danych dotycząca…
Marsjańska gleba: Naturalna tarcza, która blokuje ziemskie mikroby
Kiedy myślimy o misjach załogowych na Czerwoną Planetę, często martwimy się o to, czy astronauci nie zawiozą tam ze sobą pasażerów na gapę – ziemskich bakterii, które mogłyby przypadkowo skazić…
Pamiętacie jeszcze Arrokoth? Tak powstał płaski bałwan na granicy Układu Słonecznego
Arrokoth, obiekt Pasa Kuipera (KBO) zbadany i sfotografowany przez sondę New Horizons w 2019 roku, od samego początku stanowi wyzwanie dla modeli akrecyjnych. Choć jego struktura jako układu kontaktowego (contact…
Paleoklimat Marsa: Gigantyczne lodowce na zboczach wulkanów regionu Tharsis
Najnowsze analizy danych geomorfologicznych i radarowych rzucają nowe światło na historię hydrologiczną Czerwonej Planety. Opierając się na wysokiej rozdzielczości zobrazowaniach z sond Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) oraz Mars Express, naukowcy…
Chandra obrazuje astrosferę młodego Słońca. Tak kiedyś wyglądało nasze otoczenie
Dzięki przełomowym obserwacjom gwiazdy HD 61005 znanej jako Ćma, naukowcy zyskali nowe informacje o wczesnej ewolucji Układu Słonecznego. Zespół badawczy pod kierownictwem Careya Lisse’a z Johns Hopkins University, wykorzystując dane…
Geochemiczne początki zamieszkiwalności. Skąd księżyce galileuszowe wzięły materię prebiotyczną
Najnowsze modele ewolucyjne przedstawione na łamach periodyku „Nature Astronomy” (luty 2026) rzucają nowe światło na procesy, które umożliwiły powstanie oceanów podpowierzchniowych w układzie Jowisza. Zrozumienie, w jaki sposób Europa, Ganimedes…