PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Kategoria: Fale grawitacyjne

  • Data publikacji

Przełom w badaniach nad początkami Wszechświata. Czy LIGO odkryło brakujący element ciemnej materii?

Astronomowie być może właśnie natrafili na ślad jednego z najbardziej nieuchwytnych fenomenów we współczesnej nauce. Zespół badawczy pod kierownictwem astrofizyków Alberto Magaraggii i Nico Cappellutiego z Uniwersytetu w Miami donosi o prawdopodobnej pierwszej bezpośredniej obserwacji pierwotnej czarnej dziury (PBH). Jeśli te doniesienia zostaną ostatecznie potwierdzone, będziemy mogli mówić o fundamentalnym przełomie w naszym rozumieniu ewolucji
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Atomy mogą stać się miniaturowymi detektorami fal grawitacyjnych

Od czasu pierwszej bezpośredniej obserwacji fal grawitacyjnych w 2015 roku, astronomia wkroczyła w nową erę. Dotychczas jednak badanie tych subtelnych zmarszczek czasoprzestrzeni wymagało budowy gigantycznych instrumentów, takich jak detektor LIGO, którego ramiona mierzą po cztery kilometry długości. Najnowsze badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Physical Review Letters sugerują jednak, że nadchodzi rewolucja. Naukowcy z Uniwersytetu Sztokholmskiego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zderzenie gigantycznych czarnych dziur wywołało potężny błysk

Międzynarodowy zespół naukowców z Chin i Włoch poinformował o zaobserwowaniu zjawiska, które dotychczas uznawano za niemal niemożliwe. W listopadzie 2024 roku detektory sieci LIGO-Virgo-KAGRA zarejestrowały fale grawitacyjne pochodzące z fuzji dwóch czarnych dziur, oznaczonej jako S241125n. To, co jednak wprawiło badaczy w osłupienie, wydarzyło się zaledwie sekundy później – satelity krążące wokół Ziemi dostrzegły w
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Symfonia kosmicznych zderzeń. Nowy katalog fal grawitacyjnych

Kiedy najgęstsze obiekty we Wszechświecie zderzają się i łączą, gwałtowność tego procesu wywołuje zmarszczki w samej tkaninie czasoprzestrzeni. Tak powstałe fale grawitacyjne przemierzają kosmos przez setki milionów, a nawet miliardy lat, niosąc ze sobą bezcenne informacje o najbardziej ekstremalnych zjawiskach astrofizycznych. Choć w momencie docierania do Ziemi są one niemal niewyczuwalne, najnowsza publikacja kolaboracji LIGO-Virgo-KAGRA
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczne echo i kwestia ekspansji. Czy fale grawitacyjne zakończą spór o stałą Hubble’a?

Od ponad dwóch dekad astronomowie zmagają się z jednym z najbardziej fundamentalnych problemów współczesnej fizyki. Choć wiemy, że wszechświat nieustannie się rozszerza, a tempo tej ekspansji przyspiesza, naukowcy wciąż nie potrafią uzgodnić precyzyjnej wartości tego wzrostu. Rozbieżność ta, znana w literaturze fachowej jako napięcie Hubble’a, stała się punktem wyjścia dla przełomowych badań prowadzonych przez zespół
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Najpotężniejsze zderzenie czarnych dziur w historii. Co odkryła sieć detektorów fal grawitacyjnych?

Astronomia fal grawitacyjnych to wciąż bardzo młoda dziedzina nauki. Nie powinno zatem dziwić, że ma ona jeszcze dla nas wiele zaskoczeń w zanadrzu. Międzynarodowy zespół naukowców poinformował właśnie o wykryciu najbardziej masywnego połączenia czarnych dziur, jakie kiedykolwiek zarejestrowano. To przełomowe zdarzenie nie tylko bije dotychczasowe rekordy, ale też stawia nowe pytania o pochodzenie najbardziej ekstremalnych
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tajemnicza eksplozja w przestrzeni kosmicznej. Nie znamy takiego obiektu

Odkrycie pierwszych fal grawitacyjnych za pomocą detektora LIGO otworzyło nam zupełnie nowe okno na przestrzeń kosmiczną. Po raz pierwszy naukowcy mogli zobaczyć w danych obserwacyjnych zderzenia obiektów takich jak czarne dziury, czy gwiazdy neutronowe. W maju ubiegłego roku w falach grawitacyjnych wykryto zderzenie, którego do teraz nie udało się wyjaśnić.
  • Data publikacji

To będzie najambitniejsza misja kosmiczna w historii. Co zobaczy LISA?

Europejska Agencja Kosmiczna zdecydowała o rozpoczęciu realizacji budowy kosmicznej sondy LISA. LISA to skrót od Laser Interferometer Space Antenna. Będzie to składająca się z trzech sond kosmicznych misja, za pomocą której naukowcy będą w stanie wykrywać fale grawitacyjne z niespotykaną dotąd precyzją.
  • Data publikacji

Pierwsza minuta istnienia wszechświata. Naukowcy wiedzą, jak ją zobaczyć

Astronomowie rutynowo badają Wszechświat, wykorzystując różne długości fal widma elektromagnetycznego, od znanego światła widzialnego po fale radiowe i podczerwień po promienie gamma. Problem w tym, że ograniczając się jedynie do widma elektromagnetycznego, możemy sięgnąć maksymalnie do czasu 380 000 lat po Wielkim Wybuchu. Jeżeli jednak chcemy zajrzeć we wcześniejszy etap historii wszechświata, musimy wykorzystać coś
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czarna dziura z ciemnej materii zjadająca gwiazdę od środka. Jak detektory fal grawitacyjnych mogą odkryć ciemną materię?

Ciemna materia stanowi jeden z podstawowym składników materii we wszechświecie. Choć wiemy o jej istnieniu dzięki jej oddziaływaniu grawitacyjnemu na materię widzialną, to wciąż nie wiemy o niej prawie nic. Nie oddziałuje bowiem z promieniowaniem elektromagnetycznym w żaden sposób, przez co nie możemy jak na razie sprawdzić z jakich chociażby cząstek się składa.
  • Data publikacji

Chcą patrzeć na pulsary, poszukując zniekształceń czasoprzestrzeni

Astronomia fal grawitacyjnych to wciąż bardzo młoda dziedzina nauki. Wykorzystywane obecnie obserwatoria mają przez to znaczne ograniczenia. Możemy za ich pomocą obserwować jedynie największe zderzenia we wszechświecie, takie jak chociażby zderzenia czarnych dziur, czy też gwiazd neutronowych. Co więcej, możemy tylko obserwować je na falach o długości rzędu setek tysięcy kilometrów. To oczywiście niezwykle cenne,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nowe obserwatorium fal grawitacyjnych już „wkrótce”

Postępy na drodze do budowy nowego flagowego obserwatorium fal grawitacyjnych w Europie sprawiają, że stopniowo zbliżamy się do punktu, w którym badacze będą w stanie wykrywać więcej procesów łączenia czarnych dziur i gwiazd neutronowych. Naukowcy właśnie zaproponowali wprowadzenie Teleskopu Einsteina (ET) na mapę drogową Europejskiego Forum Strategicznego Infrastruktur Badawczych. ET to proponowany naziemny detektor fal
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Bum! Najmasywniejsze zderzenie czarnych dziur jakie dotąd udało się zaobserwować

Mimo całej swojej ogromnej pustki wszechświat brzęczy od aktywności w postaci fal grawitacyjnych. Wytwarzane przez ekstremalne zjawiska astrofizyczne, te pogłosy rozchodzą się i wstrząsają tkanką czasoprzestrzeni, jak brzęk kosmicznego dzwonu. Codziennie rano zapraszam na podcast „Dzień Dobry Kosmos” https://dziendobrykosmos.podigee.io/ Teraz naukowcy wykryli sygnał z prawdopodobnie najbardziej masywnego połączenia czarnych dziur, jakie dotychczas zaobserwowano w falach
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Już „wkrótce” badacze będą w stanie wykrywać fale grawitacyjne z układów dwóch gwiazd neutronowych

Astronomia fal grawitacyjnych to względnie nowa działka astronomii, która powstała dopiero w 2015 r. kiedy udało się zarejestrować pierwsze fale grawitacyjne. Od tego czasu możemy obserwować gwałtowny rozwój w detekcji fal grawitacyjnych. Najpierw obserwowaliśmy fale emitowane w zderzeniach dwóch czarnych dziur, potem w zderzeniach gwiazd neutronowych. Astronomowie jednak chcą zdecydowanie więcej. Jak na razie niemożliwe
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Astronomowie poszukują pozostałości po przejściu fal grawitacyjnych

Astronomowie regularnie obserwują fale grawitacyjne (GW) – zmarszczki czasoprzestrzeni – powstałe w zderzeniach par czarnych dziur. Ogólna teoria względności Einsteina przewiduje, że GW, które rozciągają i ściskają przestrzeń, na stałe zniekształcają przestrzeń, pozostawiając po sobie „pozostałość/pamięć” fali. Niemniej jednak, jak na razie efekt ten jeszcze nie został dostrzeżony, bowiem powinien być on ekstremalnie mały i
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Para supermasywnych czarnych dziur na kursie kolizyjnym

Astronomowie odkryli odległą parę olbrzymich czarnych dziur, które za jakiś czas się ze sobą zderzą. Masa każdej z obu czarnych dziur to ponad 800 milionów mas Słońca. Gdy obie czarne dziury stopniowo się do siebie zbliżają po spirali, zaczynają emitować fale grawitacyjne, które są swego rodzaju zmarszczkami czasoprzestrzeni. Owe kosmiczne zmarszczki dołączą do jeszcze niewykrytego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Odkrywanie egzoplanet w falach grawitacyjnych

W najnowszym artykule opublikowanym w periodyku Nature Astronomy, badacze z Max Planck Institute for Gravitational Physics w Poczdamie oraz z francuskiej Alternative Energies and Atomic Energy Commission (CEA) w Saclay wskazują, że planowane kosmiczne obserwatorium fal grawitacyjnych LISA będzie w stanie wykrywać egzoplanety krążące wokół układów podwójnych białych karłów w całej Drodze Mlecznej i w
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Fale grawitacyjne umożliwiają mierzenie wieku Wszechświata

Bezpośrednie odkrycie fal grawitacyjnych z co najmniej pięciu źródeł w ciągu ostatnich dwóch lat stanowi spektakularne potwierdzenie modelu grawitacji i czasoprzestrzeni opracowanego przez Einsteina. Modelowanie tych zdarzeń dostarczyło także informacji o procesach powstawania masywnych gwiazd, rozbłysków promieniowania gamma, charakterystyce gwiazd neutronowych i po raz pierwszy umożliwiło weryfikację teoretycznej wiedzy o procesach powstawania bardzo ciężkich pierwiastków
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Teleskopy ESO obserwują pierwsze światło z źródła fal grawitacyjnych

Flota teleskopów Europejskiego Obserwatorium Południowego w Chile odkryła pierwsze widoczne źródło fal grawitacyjnych. Takie historyczne obserwacje wskazują, że ten unikalny obiekt stanowi wynik połączenia dwóch gwiazd neutronowych. Kataklizmiczne skutki tego typu połączenia – od dawna przewidywanych zdarzeń zwanych kilonową – to rozsiewanie ciężkich pierwiastków takich jak złoto czy platyna po Wszechświecie. Odkrycie opublikowane w kilku
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Widzenie podwójne: naukowcy odkrywają pary czarnych dziur

Astronomowie zidentyfikowali kolejne pary supermasywnych czarnych dziur w centrach galaktyk. Odkrycie to może pomóc astronomom lepiej zrozumieć w jaki sposób rosną gigantyczne czarne dziury i jak mogą one emitować najsilniejsze fale grawitacyjne we Wszechświecie. Nowe dowody obejmują pięć par supermasywnych czarnych dziur, z których każda charakteryzuje się masą milionów mas Słońca. Owe pary czarnych dziur
Czytaj więcej