PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Kategoria: Kosmologia

  • Data publikacji

Najpotężniejsze zderzenie czarnych dziur w historii. Co odkryła sieć detektorów fal grawitacyjnych?

Astronomia fal grawitacyjnych to wciąż bardzo młoda dziedzina nauki. Nie powinno zatem dziwić, że ma ona jeszcze dla nas wiele zaskoczeń w zanadrzu. Międzynarodowy zespół naukowców poinformował właśnie o wykryciu najbardziej masywnego połączenia czarnych dziur, jakie kiedykolwiek zarejestrowano. To przełomowe zdarzenie nie tylko bije dotychczasowe rekordy, ale też stawia nowe pytania o pochodzenie najbardziej ekstremalnych
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tysiąc kolorów jednej galaktyki. Astronomowie tworzą najbardziej szczegółowy obraz Galaktyki Rzeźbiarza

Dzięki postępowi w technologii obserwacyjnej naukowcy coraz dokładniej analizują budowę i historię odległych galaktyk. Najnowszym osiągnięciem na tym polu jest niezwykle szczegółowy obraz Galaktyki Rzeźbiarza (NGC 253), który rzuca nowe światło na procesy formowania i ewolucji galaktyk spiralnych — takich jak nasza Droga Mleczna.
  • Data publikacji

Jak powstały supermasywne czarne dziury? Powstała nowa, ciekawa teoria

Jednym z największych wyzwań współczesnej kosmologii jest zrozumienie, jak supermasywne czarne dziury (SMBH) mogły urosnąć do swoich gigantycznych rozmiarów zaledwie kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu. To właśnie tak wcześnie — od 570 do 700 milionów lat po narodzinach wszechświata — Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zaobserwował potężne czarne dziury o masach miliony, a nawet miliardy
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czarne dziury znikną wcześniej, niż sądziliśmy. Koniec wszechświata przyjdzie szybciej

Choć koniec wszystkiego wydaje się odległy — niemal nieskończenie odległy — naukowcy wciąż próbują przewidzieć, co stanie się z naszym wszechświatem za niewyobrażalnie długi czas. Najnowsze badanie holenderskich fizyków i matematyków sugeruje, że kosmiczna ciemność zapadnie znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono. Jeśli ich obliczenia są trafne, nawet najbardziej długowieczne obiekty we wszechświecie — czarne dziury,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NGC 4858: jak powstają „uszy królika” i gazowe fontanny w galaktykach

W głębi kosmosu, w jednej z najgęstszych znanych gromad galaktyk, trwa nieustanny kosmiczny taniec sił – wewnętrznej dynamiki i nacisku z zewnątrz. Najnowsze badania amerykańskich astronomów rzucają nowe światło na złożone procesy rządzące ewolucją galaktyk zanurzonych w ekstremalnym środowisku. Przypadek galaktyki NGC 4858 pokazuje, jak zderzenie z otaczającym gazem może przekształcać ich strukturę i przyszłość.
  • Data publikacji

Na tropie czarnych dziur o masie pośredniej. Naukowcy wykryli pasujące fale grawitacyjne

Od dekad astronomowie próbują zrozumieć, jak powstają i ewoluują czarne dziury. Znamy dwie główne klasy tych ekstremalnych obiektów: czarne dziury o masie gwiazdowej oraz supermasywne czarne dziury znajdujące się w centrach galaktyk. Pomiędzy nimi teoretycznie powinna istnieć jeszcze jedna, trzecia kategoria — czarne dziury o masie pośredniej. Ich istnienie pozostaje jednak jedną z największych zagadek
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczny Świt pod lupą. 1000 godzin obserwacji SKA-Low może zmienić kosmologię

Astronomowie od dekad próbują zrozumieć, co działo się w najwcześniejszych chwilach istnienia kosmosu — zanim pojawiły się pierwsze gwiazdy, a ciemność ustąpiła miejsca światłu. Teraz, dzięki nowym symulacjom i zbliżającemu się uruchomieniu przełomowego teleskopu SKA-Low, nauka może być o krok od zajrzenia w te odległe epoki. W artykule wyjaśniamy, czym jest Kosmiczny Świt, jak działa
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czarna dziura pożera gwiazdę neutronową. To naprawdę spektakularne wydarzenie

Gdy przypadkowa gwiazda zbliży się za bardzo do czarnej dziury, czeka ją nieciekawy los. Oddziaływanie grawitacyjne czarnej dziury najpierw rozciągnie taką gwiazdę, potem rozszarpie ją na strzępy, a potem te strzępy wrzuci za horyzont zdarzeń. Co jednak się dzieje, gdy czarna dziura pożera nie zwykłą gwiazdę, a gwiazdę neutronową?
  • Data publikacji

Gigantyczne dżety z czarnej dziury sprzed 12 miliardów lat. Odpowiada za nie niepozorna czarna dziura

W najwcześniejszych epokach historii kosmosu działy się rzeczy, które do dziś wprawiają astrofizyków w zdumienie. Dzięki coraz lepszym teleskopom i zaawansowanym metodom analizy danych jesteśmy w stanie spojrzeć miliardy lat wstecz i badać, jak wyglądały pierwsze galaktyki i znajdujące się w ich sercach czarne dziury. Najnowsze odkrycie astronomów ujawnia gigantyczne strumienie plazmy wyrzucane przez kwazar
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Chandra odkrywa gigantyczne strumienie z młodego Wszechświata

Wczesny Wszechświat wciąż kryje przed nami wiele tajemnic. Jedną z nich właśnie udało się uchylić — astronomowie zaobserwowali dwa potężne dżety cząstek wyrzucane przez supermasywne czarne dziury, które istniały, gdy Wszechświat miał zaledwie trzy miliardy lat. Odkrycie to rzuca nowe światło na ewolucję galaktyk i czarnych dziur w okresie epoki intensywnego formowania gwiazd i gwałtownego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Naukowcy odkryli największe galaktyki w historii — mają nawet 15 mln lat świetlnych szerokości

Nasze rozumienie największych struktur we wszechświecie właśnie się poszerzyło. Astronomowie korzystający z australijskiego radioteleskopu ASKAP (Square Kilometre Array Pathfinder) odkryli 15 nowych gigantycznych radiogalaktyk (GRG), znacznie zwiększając liczbę znanych tego typu obiektów. To jedno z najbardziej szczegółowych badań głębokiego nieba w historii, które rzuca nowe światło na powstawanie i ewolucję tych fascynujących kosmicznych formacji.
  • Data publikacji

Zaskakujące odkrycie: galaktyka sprzed 11 miliardów lat przypomina Drogę Mleczną

Kosmos wciąż zaskakuje nas swoją złożonością i historią. Nowe odkrycia pozwalają nie tylko lepiej zrozumieć, jak powstawały pierwsze struktury we Wszechświecie, ale także kwestionują dotychczasowe modele jego ewolucji. Najnowszym przykładem jest zidentyfikowanie najstarszej znanej galaktyki spiralnej z poprzeczką – odkrycie, które rzuca nowe światło na narodziny i rozwój galaktyk podobnych do naszej Drogi Mlecznej.
  • Data publikacji

Nie było Wielkiego Wybuchu? Rewolucyjna teoria sugeruje inne początki Wszechświata

Czy Wielki Wybuch był naprawdę początkiem wszystkiego? Przez dekady fizycy uważali go za punkt startowy czasu, przestrzeni i materii. Jednak coraz więcej badań sugeruje, że to może być tylko jeden z rozdziałów w znacznie dłuższej, cyklicznej historii kosmicznej. Najnowsza teoria, opublikowana na łamach Physical Review D, przedstawia rewolucyjną wizję pochodzenia naszego wszechświata – jako „dziecka”
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Astronomowie potwierdzają: czarna dziura M87 obraca się z zawrotną prędkością

Czarne dziury od dziesięcioleci fascynują naukowców i miłośników kosmosu, a wśród nich szczególne miejsce zajmuje supermasywna czarna dziura w centrum galaktyki M87. To właśnie ona stała się bohaterką pierwszego w historii zdjęcia czarnej dziury, które obiegło świat w 2019 roku. Najnowsze badania przynoszą jeszcze więcej zaskakujących informacji o tym kosmicznym kolosie — od jego ekstremalnej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NASA udostępnia największą mapę wszechświata: 800 000 galaktyk odkrytych dzięki teleskopowi Jamesa Webba

Naukowcy zaprezentowali właśnie największą i najdokładniejszą mapę wszechświata, jaka kiedykolwiek powstała. Jej skala oraz szczegółowość pozwalają zajrzeć w niemal całą historię kosmosu — od chwili zaledwie 300 milionów lat po Wielkim Wybuchu aż po galaktyki bliższe nam w czasie i przestrzeni. Nowe dane nie tylko poszerzają naszą wiedzę o ewolucji wszechświata, ale również rzucają wyzwanie
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zderzenie Drogi Mlecznej z Andromedą? Naukowcy twierdzą, że to wcale nie jest pewne

Od lat astronomowie zakładali, że Droga Mleczna i sąsiadująca z nią Galaktyka Andromedy są skazane na kolizję. Monumentalne zderzenie dwóch olbrzymich galaktyk spiralnych miało nastąpić za około 4 do 5 miliardów lat. Według nowych badań opublikowanych w periodyku Nature Astronomy, ten scenariusz może jednak nigdy się nie ziścić.
  • Data publikacji

Wszechświat rozpadnie się szybciej, niż nam się wydawało. Nowe obliczenia zaskakują

Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół holenderskich naukowców wskazują, że kres wszechświata może nadejść znacznie szybciej, niż dotychczas zakładano. Podczas gdy wcześniejsze szacunki sugerowały, że koniec kosmosu nastąpi za niewyobrażalne 10^1100 lat, nowe obliczenia skracają ten czas do (nie oszukujmy się, także niewyobrażalnych) około 10^78 lat. Ta istotna korekta wynika z nowej analizy promieniowania Hawkinga i
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NASA rzuca światło na tajemnicze wybuchy promieni rentgenowskich z układu czarnej dziury „Ansky”

Astronomowie poczynili duży krok w kierunku zrozumienia niezwykłego układu czarnej dziury, który regularnie wyzwala wybuchowe rozbłyski promieni rentgenowskich. Znany jako Ansky, układ ten jest najbardziej energetycznym źródłem niedawno odkrytego zjawiska zwanego erupcjami quasi-periodowymi (QPE), wysokoenergetycznymi rozbłyskami, które powtarzają się z niezwykłą regularnością.
  • Data publikacji

IXPE zajrzał do wnętrza strumienia emitowanego przez blazar. Co tam zobaczył?

Kosmiczny teleskop IXPE pomógł właśnie rozwiązać długotrwałą zagadkę dotyczącą pochodzenia promieni rentgenowskich w potężnych dżetach emitowanych przez supermasywne czarne dziury. Obserwując blazar BL Lacertae, aktywną galaktykę z dżetami skierowanymi niemal bezpośrednio w kierunku Ziemi, naukowcy potwierdzili, że za obserwowane emisje promieni rentgenowskich odpowiadają wysokoenergetyczne elektrony, a nie protony. Odkrycie dostarcza kluczowych spostrzeżeń na temat ekstremalnej
Czytaj więcej