supernowe – PULS KOSMOSU

Data publikacji 23 lutego 2026

Webb identyfikuje progenitora supernowej SN 2025pht. Przełom w badaniach ewolucji masywnych gwiazd

Identyfikacja gwiazd macierzystych (progenitorów) supernowych typu II stanowi jeden z kluczowych problemów współczesnej astrofizyki gwiazdowej. Choć modele ewolucyjne jednoznacznie wskazują na czerwone nadolbrzymy (RSG) jako bezpośrednie źródła supernowych, do których dochodzi po zapadnięciu się jądra, obserwacje w świetle widzialnym często nie dostarczały dowodów na ich obecność w miejscach późniejszych eksplozji. Najnowsza publikacja w The Astrophysical Journal

Data publikacji 4 września 20234 września 2023

Kosmiczny Teleskop Hubble’a przygląda się supernowej w galaktyce IC 1776

Kosmiczny Teleskop Hubble’a sfotografował samotną galaktykę IC 1776, w której stosunkowo niedawno doszło do eksplozji supernowej. Aby zrozumieć, jak dochodzi do takich eksplozji, Hubble przyjrzał się pozostałości po zniszczonej w eksplozji gwieździe. Na zdjęciu wykonanym przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a spiralna struktura galaktyki IC 1776 wygląda, jakby znalazła się w jakimś pustym zakątku przestrzeni kosmicznej. Galaktyka

Data publikacji 25 lutego 2021

To zostało po gwieździe, która eksplodowała jako supernowa 33 lata temu

W 1987 roku tuż obok naszej galaktyki eksplodowała gwiazda. Dotychczas szczątki odrzucone po eksplozji przesłaniały centrum supernowej. Jednak teraz dwa teleskopu rentgenowskie dostarczyły nowych informacji. 24 lutego 1987 r. astronomowie zarejestrowali jasną eksplozję supernową. Była to pierwsza supernowa widoczna gołym okiem od ponad 400 lat. Obserwacje potwierdziły, że do eksplozji doszło w Wielkim Obłoku Magellana,

Data publikacji 2 października 2020

Hubble obserwuje spektakularną supernową

Kosmiczny Teleskop Hubble’a zarejestrował gasnącą poświatę po eksplozji supernowej, do której doszło w galaktyce spiralnej NGC 2525 oddalonej od nas o 70 milionów lat świetlnych. Supernowe tego typu można wykorzystywać do mierzenia odległości we wszechświecie. Hubble zarejestrował powyższe zdjęcie w ramach jednego z głównych programów obserwacyjnych, którego celem jest mierzenie tempa ekspansji wszechświata. Supernowa oznaczona

Data publikacji 31 lipca 2020

Czyżby ALMA znalazła gwiazdę neutronową z supernowej 1987A?

Dwa zespoły astronomów przekonują, że udało im się dokonać przełomu w odkrywaniu tajemnicy supernowej SN1987a, która widoczna była 33 lata temu. W oparciu o obserwacje prowadzone za pomocą sieci ALMA oraz wykonane po nich badania teoretyczne, naukowcy przekonują, że w pozostałościach po dawnej gwieździe skrywa się gwiazda neutronowa. Jeżeli tak jest to byłaby to najmłodsza

Data publikacji 15 kwietnia 2020

Supernowa, która przyćmiła wszystkie inne

Międzynarodowy zespół astronomów kierowany przez badaczy z University of Birmingham odkrył supernową co najmniej dwukrotnie jaśniejszą i energetyczną oraz prawdopodobnie dużo masywniejszą od jakiejkolwiek innej dotąd odkrytej. Naukowcy z Harvardu, Uniwerstytetu Northwestern oraz Uniwersytetu Ohio są przekonani, że supernowa SN2016aps może być przykładem wyjątkowo rzadkiej supernowej spowodowanej niestabilnością pary pulsującej, prawdopodobniej powstałej z dwóch masywnych

Data publikacji 20 marca 2020

SN 1987A to był koniec życia nietypowego niebieskiego nadolbrzyma

Supernowa, która eksplodowała w jednej z pobliskich galaktyk, mogła oznaczać koniec niebieskiego nadolbrzyma, który powstał z połączenia się dwóch gwiazd. Według astrofizyków z RIKEN, asymetryczność eksplozji może wskazać nam miejsce, w którym powinniśmy poszukiwać gwiazdy neutronowej powstałej w eksplozji. Eksplozja supernowej typu II ma miejsce, gdy jądro masywnej gwiazdy nie jest już w stanie opierać

Data publikacji 31 października 2019

Astronomowie odkrywają pozostałości po supernowych w pobliskiej galaktyce

Badacze z University of Manchester wraz ze współpracownikami z innych krajów, wykonali przegląd jednej z pobliskich galaktyk. Badacze wykonali przegląd Małego Obłoku Magellana (SMC), pobliskiej galaktyki karłowatej. Dr Tana Joseph jest główną autorką artykułu naukowego opisującego wyniki obserwacji, który ukazał się w periodyku Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Badacze odkryli dwie potencjalne nowe

Data publikacji 30 maja 2019

Teleskop Subaru zarejestrował 1800 nowych supernowych

Astronomowie korzystający z Teleskopu Subaru zidentyfikowali około 1800 nowych supernowych w odległym wszechświecie, w tym 58 supernowych typu Ia znajdujących się ponad 8 miliardów lat świetlnych od Ziemi. Odkrycia te pomogą nam wyjaśnić rozszerzanie wszechświata. Supernowa to nazwa nadawana gwieździe kończącej swoje życie w potężnej eksplozji. Taka gwiazda często jasnością przewyższa swoją galaktykę macierzystą świecąc

Data publikacji 9 maja 2019

Potężne dżety z pierwszych gwiazd we wszechświecie

Kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu, pierwsze gwiazdy rozświetliły wszechświat jako masywne jasne zagęszczenia wodoru i helu. W jądrach tych pierwszych gwiazd, ekstremalne, termojądrowe reakcje produkowały pierwsze cięższe pierwiastki takie jak węgiel, żelazo i cynk. Te pierwsze gwiazdy były prawdopodobnie niezwykle dużymi, krótkotrwałymi kulami ognia, a naukowcy zakładają, że eksplodowały one tak samo jak równie

Data publikacji 9 marca 2019

Gwiazdy eksplodujące jako supernowe tracą swoją masę na rzecz swoich gwiezdnych towarzyszy

Gwiazdy około osiem razy masywniejsze od Słońca kończą swoje życie w eksplozjach supernowych. Skład chemiczny gwiazdy wpływa na to co się dzieje podczas takich eksplozji. Znacząca liczba masywnych gwiazd posiada bliskich towarzyszy gwiezdnych. Międzynarodowy zespół badaczy kierowany przez naukowców z Uniwersytetu w Kioto zauważył, że niektóre gwiazdy eksplodujące jako supernowe mogą przekazywać część swoich otoczek

Data publikacji 20 lutego 2019

Kosmiczny pył powstaje w eksplozjach supernowych

Naukowcy twierdzą, że rozwiązali odwieczną tajemnicę powstawania pyłu kosmicznego, podstawowego budulca gwiazd i planet w całym wszechświecie. Pył kosmiczny zawiera drobne fragmenty materii organicznej i znajdziemy go w każdym miejscu we Wszechświecie. Pył pierwotnie powstaje w gwiazdach, a następnie jest wywiewany w wolnych wiatrach lub eksplozjach masywnych gwiazd. Jak dotąd astronomowie nie wiele wiedzieli o

Data publikacji 16 stycznia 2019

Rozgrzany kokon materii wokół wybuchającej gwiazdy supernowej

Poznańscy astronomowie, pracujący w międzynarodowym zespole, obserwowali błysk gamma i związany z nim kokon rozgrzanej materii, po raz pierwszy potwierdzając związek tego zjawiska z jednoczesnym wybuchem supernowej. Obserwacje prowadzone pod przewodnictwem dr. hab. Michała Michałowskiego z Instytutu Obserwatorium Astronomiczne UAM w Poznaniu zostały wykonane przy pomocy Teleskopu Romana Baranowskiego – robotycznego instrumentu należącego do UAM,

Data publikacji 12 grudnia 20186 września 2023

Czy supernowe odpowiadają za wyginięcie dużej fauny morskiej w plejstocenie?

Jakieś 2,6 milionów lat temu, niezwykle jasne światło pojawiło się na prehistorycznym niebie pozostając nam na kolejne tygodnie, a nawet miesiące. Była to eksplozja supernowej jakieś 150 lat świetlnych od Ziemi. W ciągu kilkuset lat, na długo po tym jak to osobliwe światło na niebie już zniknęło, istne tsunami kosmicznej energii z tej samej, ogromnej

Data publikacji 4 września 20186 września 2023

Osłonięte kokonem supernowe dostarczają informacji o ewolucji gwiazd

Pod koniec swojego życia, czerwony superolbrzym eksploduje jako bogata w wodór supernowa. Porównując wyniki obserwacji z modelami stworzonymi w oparciu o symulacje, międzynarodowy zespół badawczy odkrył, że w wielu przypadkach owa eksplozja zachodzi w gęstym obłoku materii okołogwiezdnej otaczającym gwiazdę. Takie wyniki całkowicie zmieniają naszą wiedzę o ostatnim etapie ewolucji gwiazd. Zespół badawczy kierowany przez

Data publikacji 26 kwietnia 2018

Astronomowie odkryli towarzysza gwiazdy, która eksplodowała jako supernowa SN 2001ig

Siedemnaście lat temu astronomowie zaobserwowali eksplozję supernowej 40 milionów lat świetlnych od Ziemi w galaktyce skatalogowanej jako NGC 7424, znajdującej się w południowym gwiazdozbiorze Żurawia. Teraz, w gasnącej poświacie tejże eksplozji, Kosmiczny Teleskop Hubble’a wykonał pierwsze zdjęcie gwiezdnego towarzysza gwiazdy, która w ten spektakularny sposób zakończyła swoje życie. Powyższe zdjęcie stanowi najbardziej przekonujący dowód na

Data publikacji 26 marca 2018

Kepler: Poszukiwanie eksplodujących gwiazd

Astronom Ed Shaya siedział w swoim biurze przeglądając dane zebrane za pomocą kosmicznego teleskopu Kepler w 2012 roku, kiedy dostrzegł w nich coś nietypowego: wzrost blasku galaktyki o całe 10 procent. Gwałtowny skok jasności podekscytował, ale i zaniepokoił badacza. Zaobserwowany przez niego efekt, można było wytłumaczyć masywną eksplozją gwiazdy – supernową! – albo błędem komputera.

Data publikacji 10 listopada 2017

Gwiazda, która eksplodowała, przetrwała i eksplodowała ponownie 50 lat później

To prawdziwy niebiański odpowiednik zombie – gwiazda, której znudziło się życie po śmierci. Międzynarodowy zespół astronomów odkrył gwiazdę, która eksplodowała więcej niż jeden raz na przestrzeni nieco ponad 50 lat. Odkrycie, opisane w artykule opublikowanym w periodyku Nature, całkowicie podważyło naszą obecną wiedzę o tym jak gwiazda może zakończyć swoje życie. We wrześniu 2014 roku zespół

Data publikacji 25 maja 2017

Gwiazda po cichu zmieniła się w czarną dziurę

Astronomowie zaobserwowali jak masywna, umierająca gwiazda zamieniła się w czarną dziurę. Połączone moce Wielkiego Teleskopu Lornetkowego (LBT, ang. Large Binocular Telescope) oraz teleskopów kosmicznych Hubble’ i Spitzera pozwoliły na poszukiwanie pozostałości po gwieździe, która po prostu zniknęła z pola widzenia. Zamiast spektakularnej eksplozji, gwiazda zniknęła bezszelestnie. Gwiazda dwudziestopięciokrotnie masywniejsza od Słońca powinna eksplodować jako potężna

Data publikacji 23 maja 2017

Naukowcy poszukują źródła antymaterii w Drodze Mlecznej

Międzynarodowy zespół astrofizyków kierowany przez badaczy z ANU (Australian National University) wykazał w jaki sposób powstaje większość antymaterii w Drodze Mlecznej. Antymateria to materia stworzona z antycząstek, które są cząstkami elementarnymi podobnymi do zwykłej materii, ale o przeciwnym ładunku elektrycznym – kiedy cząstka antymaterii spotyka się z cząstką normalnej materii dochodzi do anihilacji obu cząstek,