Podczas gdy uwaga świata kosmicznego coraz częściej skupia się na samym Marsie, Japonia przygotowuje się do realizacji jednej z najbardziej ambitnych misji planetarnych nadchodzącej dekady. Japońska Agencja Badań Kosmicznych (JAXA) planuje w roku fiskalnym 2026 wystrzelenie sondy Martian Moons eXploration (MMX) — statku kosmicznego, którego celem nie jest Czerwona Planeta, lecz jej tajemnicze księżyce: Fobos i Deimos. Jeśli misja zakończy się sukcesem, MMX stanie się pierwszą w historii misją typu sample return z regionu Marsa, dostarczając na Ziemię próbki z powierzchni Fobosa.
Dlaczego księżyce Marsa?
Fobos i Deimos od dekad pozostają zagadką dla planetologów. Niewielkie, nieregularne i o bardzo słabej grawitacji, nie przypominają klasycznych księżyców planetarnych. Jedna z teorii zakłada, że są to przechwycone planetoidy, inna — że powstały z materii wyrzuconej w wyniku gigantycznego zderzenia Marsa z innym ciałem niebieskim. Analiza próbek przywiezionych na Ziemię może ostatecznie rozstrzygnąć tę debatę.
Misja MMX ma również szerszy wymiar naukowy. Badania obu księżyców oraz obserwacje Marsa mają dostarczyć informacji o ewolucji całego systemu marsjańskiego, a także o procesach, które mogły sprzyjać powstawaniu środowisk sprzyjających życiu na planetach skalistych — w tym na wczesnej Ziemi.
Jak przebiegnie misja?
Po trwającej około roku podróży międzyplanetarnej sonda MMX wejdzie na orbitę wokół Marsa, a następnie rozpocznie skomplikowane manewry umożliwiające orbitowanie i lądowanie na Fobosie. Kluczowym elementem misji będzie pobranie materiału z powierzchni księżyca. Inżynierowie JAXA zaplanowali dwa niezależne systemy próbkowania: jeden oparty na mechanicznym wierceniu pod powierzchnią, drugi wykorzystujący strumień gazu do uniesienia regolitu i skierowania go do pojemnika próbek.
Po zakończeniu badań sonda wyruszy w drogę powrotną na Ziemię. Kapsuła z próbkami ma powrócić w 2031 roku, umożliwiając naukowcom szczegółowe analizy laboratoryjne, niemożliwe do przeprowadzenia w warunkach kosmicznych.
Ryzyko i wyzwania technologiczne
MMX to misja obarczona znacznym ryzykiem. Ekstremalnie niska grawitacja Fobosa sprawia, że lądowanie i utrzymanie kontaktu z powierzchnią są ekstremalnie trudne. Każdy błąd nawigacyjny może skutkować utratą sondy lub nieudaną próbą pobrania próbek.
Dodatkowym wyzwaniem jest długotrwałe funkcjonowanie sondy kosmicznej w złożonym polu grawitacyjnym Marsa oraz precyzyjne zaplanowanie powrotu na Ziemię. Skala przedsięwzięcia sprawia, że MMX jest jedną z najbardziej zaawansowanych misji, jakich podjęła się Japonia.
#GoodLuckMMX — kosmiczna wiadomość od Ziemi
Wraz z przygotowaniami do startu JAXA uruchomiła międzynarodową kampanię #GoodLuckMMX, zapraszając ludzi z całego świata do wysyłania krótkich wiadomości, które zostaną umieszczone na pokładzie sondy. Przesłania te polecą na Marsa, a jeśli misja zakończy się powodzeniem — wrócą na Ziemię wraz z próbkami z Fobosa.
To symboliczny gest, który podkreśla, że eksploracja kosmosu nie jest wyłącznie domeną naukowców i inżynierów, lecz wspólnym przedsięwzięciem ludzkości. Od prostych życzeń powodzenia po osobiste wiadomości do przyszłego siebie — każdy może stać się częścią tej historycznej podróży.
Jeśli MMX spełni swoje cele, Japonia zapisze się na kartach historii badań kosmosu, a próbki z Fobosa mogą zmienić nasze rozumienie pochodzenia planet i ich księżyców. Do czasu powrotu kapsuły w 2031 roku misja będzie uważnie śledzona zarówno przez środowisko naukowe, jak i entuzjastów kosmosu — być może tych, których własne słowa poleciały aż do księżyców Marsa.