PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Miesiąc: luty 2026

  • Data publikacji

Pamiętacie jeszcze Arrokoth? Tak powstał płaski bałwan na granicy Układu Słonecznego

Arrokoth, obiekt Pasa Kuipera (KBO) zbadany i sfotografowany przez sondę New Horizons w 2019 roku, od samego początku stanowi wyzwanie dla modeli akrecyjnych. Choć jego struktura jako układu kontaktowego (contact binary) jest spójna z teorią delikatnego zderzenia przy niskich prędkościach względnych, to skrajne spłaszczenie jego obu płatów – przypominających kształtem naleśniki – było trudne do
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Paleoklimat Marsa: Gigantyczne lodowce na zboczach wulkanów regionu Tharsis

Najnowsze analizy danych geomorfologicznych i radarowych rzucają nowe światło na historię hydrologiczną Czerwonej Planety. Opierając się na wysokiej rozdzielczości zobrazowaniach z sond Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) oraz Mars Express, naukowcy potwierdzili, że największe wulkany tarczowe w Układzie Słonecznym – wchodzące w skład wyniesienia Tharsis – były w przeszłości miejscem występowania masywnych systemów lodowcowych. Odkrycie to
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Chandra obrazuje astrosferę młodego Słońca. Tak kiedyś wyglądało nasze otoczenie

Dzięki przełomowym obserwacjom gwiazdy HD 61005 znanej jako Ćma, naukowcy zyskali nowe informacje o wczesnej ewolucji Układu Słonecznego. Zespół badawczy pod kierownictwem Careya Lisse’a z Johns Hopkins University, wykorzystując dane z kosmicznego obserwatorium Chandra, po raz pierwszy zarejestrował emisję rentgenowską pochodzącą z astrosfery gwiazdy o masie i temperaturze zbliżonej do Słońca. Odkrycie to pozwala na
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Geochemiczne początki zamieszkiwalności. Skąd księżyce galileuszowe wzięły materię prebiotyczną

Najnowsze modele ewolucyjne przedstawione na łamach periodyku „Nature Astronomy” (luty 2026) rzucają nowe światło na procesy, które umożliwiły powstanie oceanów podpowierzchniowych w układzie Jowisza. Zrozumienie, w jaki sposób Europa, Ganimedes i Kallisto uzyskały stabilne warunki sprzyjające potencjalnej biogenezie, wymaga analizy wczesnej dynamiki dysku okołoplanetarnego (CPD) oraz późniejszej migracji ciał z zewnętrznych rejonów Układu Słonecznego. Badania
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Istny gwiezdny pościg. Wykorzystanie manewru Obertha do przechwycenia komety międzygwiezdnej 3I/ATLAS

Współczesna astronomia stoi przed bezprecedensowym wyzwaniem: jak zbadać z bliska obiekty pochodzące spoza naszego układu, skoro ich prędkość heliocentryczna drastycznie przekracza możliwości obecnych systemów napędowych? Zespół naukowców pod przewodnictwem T. Marshalla Eubanksa przedstawił ambitny plan misji, która mogłaby wystartować w 2035 roku. Celem nie jest – jak w przypadku misji Comet Interceptor – oczekiwanie na
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Webb identyfikuje progenitora supernowej SN 2025pht. Przełom w badaniach ewolucji masywnych gwiazd

Identyfikacja gwiazd macierzystych (progenitorów) supernowych typu II stanowi jeden z kluczowych problemów współczesnej astrofizyki gwiazdowej. Choć modele ewolucyjne jednoznacznie wskazują na czerwone nadolbrzymy (RSG) jako bezpośrednie źródła supernowych, do których dochodzi po zapadnięciu się jądra, obserwacje w świetle widzialnym często nie dostarczały dowodów na ich obecność w miejscach późniejszych eksplozji. Najnowsza publikacja w The Astrophysical Journal
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tak woda mogła uciec z Marsa. Wszystko przez burze pyłowe

Najnowsze badania rzucają świeże światło na jedną z najważniejszych zagadek w badaniach Marsa: w jaki sposób planeta utraciła większość swojej dawnej wody i przekształciła się w zimny, suchy świat, jaki obserwujemy dziś. Choć przez dekady naukowcy wskazywali różne mechanizmy odpowiedzialne za ucieczkę wody w przestrzeń kosmiczną, znaczna jej część wciąż pozostawała niewyjaśniona. Najnowsze wyniki sugerują,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ta galaktyka jest jak duch. Prawie jej nie widać

Astronomowie odkryli na krańcach obserwowalnego Wszechświata zaskakującą populację pradawnych, silnie zapylonych galaktyk. To odkrycie może wymusić istotną korektę dotychczasowych modeli opisujących tempo i przebieg formowania się pierwszych struktur kosmicznych. Obiekty te istniały mniej niż miliard lat po Wielkim Wybuchu, a więc w epoce, która do niedawna uchodziła za zbyt wczesną, by mogły w niej powstać
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Powtórka z rozrywki. Rakieta SLS startuje w podróż… do hangaru

Misja Artemis 2, pierwszy od ponad pół wieku załogowy lot Amerykanów w kierunku Księżyca, po raz kolejny napotkała poważne trudności techniczne. Problemy z systemem regulacji ciśnienia helem w rakiecie nośnej niemal na pewno uniemożliwią start w planowanym marcowym oknie startowym. To tylko kolejny sygnał potwierdzający, jak skomplikowane i wymagające są przygotowania do powrotu ludzi w głęboką
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zbliża się unikalna egzosyzygia. Słońce może nam uniemożliwić obserwacje

W ciągu zaledwie kilkunastu lat badania egzoplanet przeszły prawdziwą rewolucję. Od czasu odkryć dokonanych przez teleskop kosmiczny Kepler astronomowie zidentyfikowali tysiące światów krążących wokół odległych gwiazd. Dziś, dzięki obserwacjom prowadzonym m.in. przez James Webb Space Telescope, satelitę TESS oraz europejską misję CHEOPS, poznajemy nie tylko ich liczbę, ale także skład atmosfer, masy i architekturę całych
Czytaj więcej