gwiazdy neutronowe – PULS KOSMOSU

Data publikacji 7 marca 20267 marca 2026

Co znajduje się wewnątrz gwiazd neutronowych? Nowy model matematyczny zagląda pod powierzchnię

Gwiazdy neutronowe od dziesięcioleci stanowią jedną z największych zagadek współczesnej astrofizyki. Te niezwykle gęste pozostałości po supernowych są domem dla najbardziej ekstremalnych warunków fizycznych, jakie można spotkać we wszechświecie. Ich gęstość wielokrotnie przewyższa gęstość jąder atomowych, a pola grawitacyjne ustępują siłą jedynie czarnym dziurom. Choć obiekty te po raz pierwszy zaobserwowano w latach 60. XX

Data publikacji 19 stycznia 202419 stycznia 2024

Co to jest? Naukowcy odkrywają zagadkowy kompaktowy obiekt kosmiczny

To jedno z najbardziej intrygujących odkryć ostatnich lat. Astronomowie poinformowali właśnie o odkryciu w Drodze Mlecznej nietypowego obiektu kompaktowego. Niezależnie od tego, czym on jest, w swojej kategorii będzie niezwykle ciekawy. Mamy bowiem do czynienia albo z najmasywniejszą gwiazdą neutronową w historii, albo najlżejszą czarną dziurą w historii. Zrozumienie tego obiektu pozwoli naukowcom w końcu

Data publikacji 18 września 202318 września 2023

Góry na powierzchni gwiazdy neutronowej? Dużo by zmieniły

Gwiazdy neutronowe to jedne z najciekawszych obiektów we wszechświecie. Jak inaczej bowiem nazwać kule o średnicy zaledwie 12 kilometrów, w których upakowana jest masa dwa razy większa od masy Słońca. Warto tutaj przypomnieć, że Słońce, nasze Słońce, które jest tu punktem odniesienia, ma średnicę niemal 1 400 000 kilometrów. Bierzemy teraz dwa takie słońca i

Data publikacji 29 sierpnia 202329 sierpnia 2023

Gdzie się kryje ciemna materia? Możliwe, że w umarłych gwiazdach

To coś nowego. Ciemna materia może gromadzić się w gęstych wnętrzach gwiazd neutronowych. Co więcej, może to prowadzić do ich eksplozji.

Data publikacji 25 lutego 2021

To zostało po gwieździe, która eksplodowała jako supernowa 33 lata temu

W 1987 roku tuż obok naszej galaktyki eksplodowała gwiazda. Dotychczas szczątki odrzucone po eksplozji przesłaniały centrum supernowej. Jednak teraz dwa teleskopu rentgenowskie dostarczyły nowych informacji. 24 lutego 1987 r. astronomowie zarejestrowali jasną eksplozję supernową. Była to pierwsza supernowa widoczna gołym okiem od ponad 400 lat. Obserwacje potwierdziły, że do eksplozji doszło w Wielkim Obłoku Magellana,

Data publikacji 31 lipca 2020

Czyżby ALMA znalazła gwiazdę neutronową z supernowej 1987A?

Dwa zespoły astronomów przekonują, że udało im się dokonać przełomu w odkrywaniu tajemnicy supernowej SN1987a, która widoczna była 33 lata temu. W oparciu o obserwacje prowadzone za pomocą sieci ALMA oraz wykonane po nich badania teoretyczne, naukowcy przekonują, że w pozostałościach po dawnej gwieździe skrywa się gwiazda neutronowa. Jeżeli tak jest to byłaby to najmłodsza

Data publikacji 26 lutego 2020

Już „wkrótce” badacze będą w stanie wykrywać fale grawitacyjne z układów dwóch gwiazd neutronowych

Astronomia fal grawitacyjnych to względnie nowa działka astronomii, która powstała dopiero w 2015 r. kiedy udało się zarejestrować pierwsze fale grawitacyjne. Od tego czasu możemy obserwować gwałtowny rozwój w detekcji fal grawitacyjnych. Najpierw obserwowaliśmy fale emitowane w zderzeniach dwóch czarnych dziur, potem w zderzeniach gwiazd neutronowych. Astronomowie jednak chcą zdecydowanie więcej. Jak na razie niemożliwe

Data publikacji 19 listopada 2019

Naukowcy odnajdują brakującą gwiazdę neutronową (SN 1987A)

Astronomowie z Uniwersytetu w Cardiff w końcu dostrzegli pozostałości po spektakularnej supernowej, która zrewolucjonizowała naszą wiedzę o tym jak gwiazdy kończą swoje życie. Naukowcy twierdzą, że udało im się odkryć położenie gwiazdy neutronowej, która jest pozostałością po masywnej gwieździe, która zakończyła swoje życie w gigantycznej eksplozji – supernowej znanej jako SN 1987A. Przez ponad 30

Data publikacji 23 października 2019

Pierwszy ciężki pierwiastek powstały w kolizji gwiazd neutronowych

Po raz pierwszy w historii, dopiero co powstały pierwiastek – stront – został dostrzeżony w przestrzeni kosmicznej. Pierwiastek powstał w wyniku połączenia dwóch gwiazd neutronowych. Proces powstawania pierwiastka zaobserwowano za pomocą spektrografu X-shooter zainstalowanego na teleskopie VLT (Very Large Telescope) i opisano w artykule opublikowanym dzisiaj w periodyku Nature. Odkrycie potwierdza tezę, że cięższe pierwiastki

Data publikacji 17 września 2019

Astronomowie odkrywają najmasywniejszą (dotąd) gwiazdę neutronową

Badacze z Uniwersytetu Wirginii Zachodniej odkryli za pomocą Green Bank Telescope najmasywniejszą jak dotąd gwiazdę neutronową. Gwiazda neutronowa skatalogowana jako J0740+6620 to szybko wirujący pulsar o masie 2,17 masy Słońca (czyli 333 000 razy większej od masy Ziemi) i średnicy około 20-30 kilometrów. Są to wartości zbliżone do granicy tego jak masywny i kompaktowy może

Data publikacji 19 sierpnia 2019

Czarna dziura pożerająca gwiazdę neutronową

Naukowcy, m.in. z Australian National University (ANU), poinformowali, że po raz pierwszy w historii udało im się odkryć czarną dziurę pożerającą gwiazdę neutronową. Gwiazdy neutronowe oraz czarne dziury są supergęstymi pozostałościami po umarłych gwiazdach. W środę, 14 sierpnia 2019 roku, instrumenty poszukujące fal grawitacyjnych w USA i we Włoszech zarejestrowały zmarszczki czasoprzestrzeni pochodzące z kataklizmicznego

Data publikacji 21 lutego 2019

Jasno świecąca drobina w zderzających się galaktykach

W pobliskiej galaktyce Wir oraz towarzyszącej jej galaktyce M51b, dwie supermasywne czarne dziury rozgrzewają i pożerają otaczającą je materię. Te dwa potwory powinny być najjaśniejszymi źródłami promieniowania rentgenowskiego na niebie, ale najnowsze badania przeprowadzone na danych z satelity NuSTAR (Nuclear Spectroscopic Telescope Array) wskazują, że z tymi dwoma behemotami rywalizuje jeszcze jeden dużo mniejszy obiekt.

Data publikacji 26 września 20186 września 2023

Dżety emitowane przez gwiazdę neutronową kwestionują teorię

Astronomowie zarejestrowali dżety radiowe emitowane przez gwiazdę neutronową z silnym polem magnetycznym, coś czego nie przewiduje obecnie obowiązująca teoria – wskazują najnowsze badania, których wyniki opublikowano dzisiaj w periodyku Nature. Zespół kierowany przez badaczy z University of Amsterdam obserwował obiekt Swift J0243.6+6124 za pomocą radioteleskopu Karl G. Jansky Very Large Array w Nowym Meksyku oraz za

Data publikacji 26 czerwca 2018

Fizycy nakładają nowe ograniczenia na rozmiary gwiazd neutronowych

Jak duża jest gwiazda neutronowa? Dotychczasowe szacunki mówią o ośmiu do szesnastu kilometrów. Astrofizykom z Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie oraz FIAS udało się teraz określić rozmiary gwiazd neutronowych z dokładnością do 1,5 kilometra, dzięki wykorzystaniu wyrafinowanego podejścia statystycznego wspartego danymi z obserwacji fal grawitacyjnych. Artykuł naukowy opisujący odkrycie opublikowany został w aktualnym wydaniu Physical Review Letters.

Data publikacji 9 czerwca 2018

Gwiazdy neutronowe a materia kwarkowa

Materia kwarkowa to ekstremalnie gęsta faza materii złożonej z cząstek subatomowych zwanych kwarkami. Według najnowszych badań może ona istnieć wewnątrz gwiazd neutronowych oraz można ją na krótkie momenty wytworzyć w zderzaczach cząstek takich jak LHC, na Ziemi. Jednak zbiorcze zachowanie materii kwarkowej nie jest takie łatwe do opisania. Podczas wykładu, który miał miejsce w tym

Data publikacji 6 czerwca 2018

Obserwowane fale grawitacyjne mogły sygnalizować powstanie nowej czarnej dziury

Spektakularne połączenie dwóch gwiazd neutronowych, które doprowadziło do wyemitowania fal grawitacyjnych, o których odkryciu astronomowie poinformowali zeszłej jesieni, prawdopodobnie miało jeszcze jeden skutek: zrodziło czarną dziurę. Ta nowo powstała czarna dziura byłaby najmniej masywną czarną dziurą, jaką kiedykolwiek znaleziono. W ramach najnowszych badań przeanalizowano dane z obserwatorium rentgenowskiego Chandra zebrane w dniach, tygodniach i miesiącach

Data publikacji 30 maja 2018

Badacze odkrywają jedną z najmasywniejszych gwiazd neutronowych

Dzięki nowatorskiej metodzie, badacze z Grupy Astronomii i Astrofizyki UPC oraz Kanaryjskiego Instytutu Astrofizyki (IAC) odkryli gwiazdę neutronową o masie około 2,3 mas Słońca – jedną z najmasywniejszych gwiazd neutronowych dotąd odkrytych. Wyniki badań opublikowano 23 maja br. w periodyku Astrophysical Journal. Otwierają one nową ścieżkę do badań w wielu dziedzinach astrofizyki i fizyki jądrowej. Gwiazdy

Data publikacji 6 kwietnia 2018

Martwa gwiazda otoczona światłem

Nowe zdjęcia wykonane za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) w Chile oraz z innych teleskopów ukazały bogaty krajobraz gwiazd i świecących obłoków gazu w jednej z najbliższych nam galaktyk – Małym Obłoku Magellana. Zdjęcia umożliwiły astronomom zidentyfikowanie martwej gwiazdy w pasmach gazu pozostawionych przez wybuch supernowej jakieś 2000 lat temu. Do wykonania zdjęcia i ustalenia

Data publikacji 27 lutego 2018

Świecąc światłem milionów słońc

W latach osiemdziesiątych XX wieku badacze zaczęli odkrywać ekstremalnie jasne źródła promieniowania rentgenowskiego w zewnętrznych rejonach galaktyk, z daleka od ich supermasywnych czarnych dziur okupujących rejony centralne galaktyk. Na początku badacze uważali, że te obiekty kosmiczne, zwane ULX (ultrajasne źródła rentgenowskie) były masywnymi czarnymi dziurami o masie ponad dziesięciu mas Słońca. Jednak rozpoczęte w 2014

Data publikacji 16 stycznia 2018

Jak masywne mogą być gwiazdy neutronowe?

Astrofizycy z Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie nałożyli nowe górne ograniczenie masy gwiazd neutronowych: nie mogą one być masywniejsze niż 2,16 masy Słońca. Od odkrycia gwiazd neutronowych w latach sześćdziesiątych XX wieku, naukowcy poszukiwali odpowiedzi na bardzo ważne pytanie: jak masywne mogą być gwiazdy neutronowe? W przeciwieństwie do czarnych dziur, obiekty te nie mogą przyjmować dowolnej