Pulsary – PULS KOSMOSU

Data publikacji 18 stycznia 202618 stycznia 2026

Kosmiczne zegary pod lupą. Gaz międzygwiezdny komplikuje sprawę

Astronomowie z SETI Institute wykonali kolejny krok w stronę zrozumienia natury najdokładniejszych zegarów we Wszechświecie – pulsarów. Choć obiekty te od dekad służą nauce jako precyzyjne punkty odniesienia, najnowsze badania dowodzą, że nawet niemal niedostrzegalne zakłócenia ich sygnałów mogą stanowić klucz do wielkich odkryć. Wyniki te mają fundamentalne znaczenie nie tylko dla badania samych gwiazd

Data publikacji 17 lipca 202517 lipca 2025

Wiatr pulsara zamiast dysku? Przełomowe obserwacje układu J1023

Pulsary – pozostałości po wybuchach supernowych – to jedne z najbardziej ekstremalnych i zagadkowych obiektów we Wszechświecie. Dzięki najnowszym obserwacjom przeprowadzonym z pomocą teleskopu IXPE (Imaging X-ray Polarimetry Explorer) NASA, astronomowie dokonali ważnego odkrycia, które może zmienić nasze rozumienie zachowania tych niezwykłych obiektów, zwłaszcza w układach podwójnych.

Data publikacji 25 czerwca 202525 czerwca 2025

Tajemnica pulsarów: czy maleńkie „góry” ożywiają martwe gwiazdy neutronowe?

Pulsary należą do najbardziej ekstremalnych obiektów we wszechświecie. Te niezwykle gęste pozostałości po masywnych gwiazdach to szybko wirujące gwiazdy neutronowe, które emitują wiązki fal radiowych niczym kosmiczne latarnie. Ich gęstość jest tak ogromna, że zaledwie łyżeczka materii z pulsara ważyłaby tyle, co Mount Everest. Choć nauka przez dekady zdołała dobrze opisać fizykę pulsarów, niektóre z

Data publikacji 5 maja 20255 maja 2025

Pęknięcie w kosmicznym włóknie w centrum naszej galaktyki. To wszystko wina pulsara

Zespół astronomów zidentyfikował możliwą przyczynę tajemniczego pęknięcia w masywnej, wydłużonej strukturze w pobliżu centrum Drogi Mlecznej — jednej z tak zwanych „kości” galaktyki. Wyjaśnienie to wyłoniło się z nowych obserwacji przeprowadzonych za pomocą obserwatorium rentgenowskiego Chandra oraz danych radiowych z teleskopów naziemnych, w tym południowoafrykańskiej sieci MeerKAT i Very Large Array.

Data publikacji 9 kwietnia 2021

Pulsary mogą emitować znacznie więcej promieniowania niż nam się wydawało

Gigantycznym impulsom radiowym emitowanym przez pulsar znajdujący się w Mgławicy Kraba oddalonej od nas o 6500 lat świetlnych towarzyszy wzrost emisji promieniowania rentgenowskiego – takie informacje uzyskali astronomowie obserwujący ten nietypowy obiekt. Może to oznaczać, że głośne radiowo pulsary mogą emitować znacznie więcej promieniowania, niż astronomowie dotąd przypuszczali. Badacze przypuszczają, że odkrycie to może mieć

Data publikacji 4 maja 2020

Naukowcy na tropie źródła szybkich błysków radiowych. W końcu!

Radioobserwatoria na całym świecie zarejestrowały bardzo ciekawe zjawisko – silny, milisekundowy błysk promieniowania radiowego wyemitowanego przez jedną z gwiazd neutronowych w Drodze Mlecznej. Z uwagi na jego siłę, naukowcy mają nadzieję, że dalsze analizy wykażą, że był to szybki błysk radiowy (FRB), którego źródło znajdowało się wewnątrz naszej galaktyki. Jeżeli faktycznie tak się stanie, możemy

Data publikacji 8 listopada 2019

Teleskop NICER obserwuje rekordowy rozbłysk rentgenowski!

Teleskop NICER (Neutron star Interior Composition Explorer) zainstalowany na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej zarejestrował gwałtowny wzrost promieniowania rentgenowskiego o godzinie 10:04 pm EDT w dniu 20 sierpnia. Źródłem promieni X był masywny rozbłysk termonuklearny na powierzchni pulsara, pozostałości gwieździe, która dawno temu eksplodowała jako supernowa. Rozbłysk rentgenowski, najjaśniejszy dotąd zaobserwowany przez NICER pochodził z obiektu SAX

Data publikacji 17 września 2019

Astronomowie odkrywają najmasywniejszą (dotąd) gwiazdę neutronową

Badacze z Uniwersytetu Wirginii Zachodniej odkryli za pomocą Green Bank Telescope najmasywniejszą jak dotąd gwiazdę neutronową. Gwiazda neutronowa skatalogowana jako J0740+6620 to szybko wirujący pulsar o masie 2,17 masy Słońca (czyli 333 000 razy większej od masy Ziemi) i średnicy około 20-30 kilometrów. Są to wartości zbliżone do granicy tego jak masywny i kompaktowy może

Data publikacji 20 marca 2019

Satelita Fermi mierzy prędkość pulsara mknącego w przestrzeni kosmicznej

Astronomowie odkryli pulsar mknący w przestrzeni kosmicznej z prędkością niemal 4 milionów kilometrów na godzinę – tak szybko, że odległość z Ziemi do Księżyca pokonałby w zaledwie 6 minut. Odkrycia dokonano za pomocą teleskopu Fermi oraz sieci VLA (Karl G. Jansky Very Large Array). Pulsary to supergęste, szybko rotujące gwiazdy neutronowe, będące pozostałościami po eksplozji

Data publikacji 12 stycznia 2019

Tajemnice magnetarów i szybkich błysków radiowych

W ramach najnowszych badań prowadzonych przez naukowców z Caltech przeanalizowano impulsy fal radiowych pochodzące z magnetara – rotującej, gęstej pozostałości po gwieździe o silnym polu magnetycznym – znajdującego się blisko supermasywnej czarnej dziury w centru Drogi Mlecznej. Badania dostarczają argumentów za tym, że magnetary takie jak te, znajdujące się blisko czarnych dziur, mogą być w

Data publikacji 23 października 20186 września 2023

Najwolniejszy dotąd pulsar

Doktorant z Uniwersytetu w Manchester odkrył najwolniej rotujący spośród dotychczas odkrytych pulsar, którego wiek szacuje się na 14 milionów lat. Chia Min Tan, doktorant z Jodrell Bank Centre for Astrophysics był członkiem międzynarodowego zespołu, w skład którego wchodzili także inni astronomowie z Manchesteru, ASTRON oraz Uniwersytetu w Amsterdamie. Zespół prowadził obserwacje za pomocą sieci niskich

Data publikacji 8 sierpnia 2018

To nie ciemna materia odpowiada za nadmiar promieniowania gamma z centrum Galaktyki

Od niemal 10 lat astronomowie badają tajemnicze rozproszone promieniowanie pochodzące z centrum naszej galaktyki. Pierwotnie uważano, że to promieniowanie może być emitowane przez cząstki ciemnej materii poszukiwane od dawna przez naukowców. Niestety, fizycy z University of Amsterdam oraz Laboratoire d’Annecy-le-Vieux de Physique Theorique odkryli teraz nowe dowody na to, że szybko rotujące gwiazdy neutronowe są

Data publikacji 30 maja 2018

Dwa oblicza tej samej gwiazdy

Jeżeli kiedykolwiek słyszeliście wyrażenie „dwie strony tej samej monety” wiesz, że wykorzystuje się je do dwóch obiektów, które wydają się ze sobą niezwiązane, ale z czasem okazują się być jednym i tym samym obiektem. Teraz badaczom udało się odkryć taki obiekt w głębi przestrzeni kosmicznej. Gwiazda neutronowa to pozostałość po masywnej gwieździe, w której wyczerpały

Data publikacji 30 maja 2018

Badacze odkrywają jedną z najmasywniejszych gwiazd neutronowych

Dzięki nowatorskiej metodzie, badacze z Grupy Astronomii i Astrofizyki UPC oraz Kanaryjskiego Instytutu Astrofizyki (IAC) odkryli gwiazdę neutronową o masie około 2,3 mas Słońca – jedną z najmasywniejszych gwiazd neutronowych dotąd odkrytych. Wyniki badań opublikowano 23 maja br. w periodyku Astrophysical Journal. Otwierają one nową ścieżkę do badań w wielu dziedzinach astrofizyki i fizyki jądrowej. Gwiazdy

Data publikacji 24 maja 2018

Astronomowie obserwują niespotykane szczegóły na pulsarze oddalonym o 6500 lat świetlnych od Ziemi

Zespół astronomów wykonał obserwacje o najwyższej rodzielczości w historii astronomii, obserwując dwa intensywne regiony promieniowania, odległe od siebie o 20 kilometrów, w pobliżu gwiazdy oddalonej od nas 6500 lat świetlnych od Ziemi. Rozdzielczość w ramach tych obserwacji można porównać do wykorzystania teleskopu naziemnego do obserwowania pchły na powierzchni Plutona. Te wyjątkowe obserwacje były możliwe dzięki

Data publikacji 13 września 2017

Pulsary odkrywają przed nami wnętrze gromady kulistej Terzan 5

Droga Mleczna jest pełna gromad gwiazd. Niektóre z nich zawierają zaledwie po kilkadziesiąt-kilkaset młodych gwiazd, inne – znane jako gromady kuliste – to z kolei jedne z najstarszych obiektów we Wszechświecie składających się nawet z miliona bardzo sędziwych gwiazd. Niektóre gromady kuliste uważane są za fragmenty naszej galaktyki, oderwane od niej w bardzo wczesnej młodości

Data publikacji 5 września 2017

Ekstremalne teleskopy odkrywają ekstremalne pulsary

Badając tajemnicze wysoko-energetyczne źródła zidentyfikowane za pomocą Kosmicznego Teleskopu promieniowania gamma Fermi, radioteleskop LOFAR w Holandii odkrył pulsar rotujący z prędkością 42 000 obrotów na minutę – to daje mu drugie miejsce pod względem prędkości rotacji wśród dotychczas odkrytych pulsarów. Pulsar to jądro masywnej gwiazdy, która eksplodowała jako supernowa. Ta gwiezdna pozostałość – znana jako

Data publikacji 2 sierpnia 2017

50 lat po odkryciu pulsarów NASA kontynuuje badanie tych latarni kosmicznych

Niewielkie zaburzenie w danych naukowych 50 lat temu doprowadziło do odkrycia pulsarów – szybko rotujących gęstych pozostałości po gwiazdach, które z Ziemi wyglądają jak pulsujące latarnie morskie. Astronomka Jocelyn Bell dokonała odkrycia za pomocą potężnego radioteleskopu w Cambridge. Choć instrument został zbudowany do pomiarów losowych wahań jasności innej kategorii obiektów kosmicznych, tzw. kwazarów, to w

Data publikacji 3 maja 2017

Nadwyżka promieniowania gamma w centrum Drogi Mlecznej nie ma ciemnego pochodzenia

Tajemnicza poświata w zakresie promieniowania gamma w centrum Drogi Mlecznej najprawdopodobniej ma swoje źródło w pulsarach – niesamowicie gęstych, szybko rotujących jądrach dawnych gwiazd, które uległy kolapsowi, a których masa sięgała nawet 30 mas Słońca. Do takich wniosków prowadzą wyniki najnowszej analizy przeprowadzonej przez międzynarodowy zespół astrofizyków m.in z SLAC National Accelerator Laboratory. Wyniki podważają

Data publikacji 21 lutego 2017

Najjaśniejszy, najodleglejszy pulsar dotychczas odkryty we Wszechświecie

Kosmiczne Obserwatorium XMM-Newton odkryło pulsar – wirującą pozostałość po masywnej gwieździe – którego jasność tysiąckrotnie przewyższa dotychczasowo uważaną za możliwą. Pulsar ten jest jak dotąd najodleglejszym odkrytym obiektem tego typu – znajduje się bowiem 50 milionów lat świetlnych od Ziemi.Pulsary to wirujące, namagnetyzowane gwiazdy neutronowe omiatające swoje otoczenie wąskimi wiązkami promieniowania. W przypadku odpowiedniej geometrii