PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Kategoria: Astrofizyka

  • Data publikacji

Kosmiczny świt z Ziemi. Teleskopy w Chile sięgnęły początków wszechświata

Od dziesięcioleci astronomowie próbują uchwycić światło pierwszych gwiazd, które rozświetliły młody wszechświat po Wielkim Wybuchu. Teraz, dzięki zaawansowanym teleskopom naziemnym, naukowcom udało się wykryć subtelne ślady tych gwiazd w mikrofalowym promieniowaniu tła. To przełom w kosmologii — pierwszy raz tak precyzyjne pomiary zrealizowano z powierzchni Ziemi.
  • Data publikacji

Centrum Drogi Mlecznej pełne gazu, ale prawie bez nowych gwiazd. Oto prawdopodobny powód

Centrum Drogi Mlecznej to miejsce pełne skrajności — gęste chmury gazu i pyłu, silne pola grawitacyjne, duże prędkości orbitalne i obecność supermasywnej czarnej dziury. Wszystkie te czynniki sprawiają, że jest to wyjątkowo dynamiczne środowisko. Teoretycznie powinno ono sprzyjać intensywnemu formowaniu się gwiazd. Tymczasem najnowsze badania pokazują coś zupełnie przeciwnego — narodziny gwiazd w samym sercu
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Planeta jak z innego świata: Webb ujawnia nietypowy układ 14 Herculis

Kosmos nie przestaje zaskakiwać — nawet tam, gdzie spodziewamy się porządku, często natrafiamy na niepokojący chaos. Dzięki Kosmicznemu Teleskopowi Jamesa Webba naukowcy właśnie zyskali niezwykle rzadką okazję, by przyjrzeć się z bliska egzoplanecie, która nie tylko krąży po nietypowej orbicie, ale również należy do najzimniejszych, jakie dotąd sfotografowano. Układ planetarny, w którym się znajduje, stawia
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Teleskop Jamesa Webba zajrzał w atmosfery dwóch egzoplanet. A tam piaskowe chmury i kamienie szlachetne

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) po raz kolejny przekracza granice tego, co możliwe w astronomii. Nowe obserwacje układu planetarnego oddalonego o ponad 300 lat świetlnych od Ziemi dostarczają najbardziej szczegółowych danych na temat atmosfer egzoplanet w historii. Dzięki nim naukowcy nie tylko zaglądają w głąb obcych światów, ale także odkrywają niespodziewane zjawiska pogodowe i chemiczne,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

TOI-6894b: gigantyczna planeta przy miniaturowej gwieździe zaskakuje naukowców

Nasze rozumienie powstawania planet staje przed kolejnym wyzwaniem. Astronomowie natrafili na niezwykły układ planetarny, który wydaje się przeczyć dotychczasowym teoriom formowania się planet gazowych. W centrum tej zagadki znajduje się maleńka gwiazda TOI-6894 oraz krążąca wokół niej planeta o rozmiarach zbliżonych do Saturna.
  • Data publikacji

Zimna przeszłość ognistej planety – JWST śledzi pochodzenie WASP-121b

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) dostarczył przełomowych danych na temat jednej z najbardziej ekstremalnych znanych egzoplanet — WASP-121b. Dzięki nowym obserwacjom astronomowie mogli po raz pierwszy zrekonstruować historię jej formowania oraz poznać szczegóły składu atmosfery tego ognistego gazowego olbrzyma.
  • Data publikacji

Astronomowie odkrywają izotopy metanolu w pobliżu młodej gwiazdy. Trop do życia poza Ziemią?

Astronomowie po raz pierwszy wykryli rzadkie izotopy metanolu — prostego alkoholu i ważnego związku organicznego — w dysku gazowo-pyłowym otaczającym młodą gwiazdę. Odkrycie to dostarcza istotnych wskazówek na temat chemicznych warunków sprzyjających powstawaniu życia i podkreśla potencjalną rolę komet jako nośników związków prebiotycznych na młode planety.
  • Data publikacji

Wystarczy jedno potężne zderzenie, a planeta będzie dźwięczeć przez miliony lat

Chaotyczną naturę wczesnego Układu Słonecznego najłatwiej można zobaczyć, przyglądając się usianej kraterami powierzchni Księżyca. Na wczesnym etapie formowania się naszego układu planetarnego w wewnętrznej części układu bezustannie dochodziło do zderzeń między planetami a mniejszymi i większymi meteoroidami, planetoidami, kometami i planetezymalami. Wszystko wskazuje na to, że taką fazę przechodzi każdy formujący się układ planetarny. W
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ani to galaktyka, ani gromada gwiazd. Naukowcy nie mogą się zdecydować

W przestrzeni kosmicznej można znaleźć całą paletę obiektów. Za każdym razem jednak kiedy słyszymy o odkryciu jakiejś mniejszej lub większej struktury, warto jednak pamiętać, że to ludzie tworzą klasyfikację, która ułatwia im katalogowanie obiektów kosmicznych. Prawda jest jednak taka, że rzeczywistość żadnej klasyfikacji nie przestrzega i od czasu do czasu pojawiają się obiekty, które stoją
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Przeleć się nad Kosmicznymi Klifami. Fenomenalna wizualizacja danych z teleskopu Jamesa Webba

W uderzającym połączeniu nauki i sztuki wizualnej NASA opublikowała nową wizualizację 3D opartą na danych z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, oferującą świeżą perspektywę na jeden z jej najbardziej kultowych wczesnych obrazów: Kosmiczne Klify. Ta skomplikowana i wciągająca wizualizacja zatytułowana „Exploring the Cosmic Cliffs in 3D” została opracowana przez NASA’s Universe of Learning i zaprezentowana podczas
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Układy podwójne planet swobodnych nie mają lekko. Większość z nich rozpada się w gęstym otoczeniu gwiazd

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) dokonali znaczącego postępu w badaniach planet swobodnych — ciał niebieskich, które nie są związane grawitacyjnie z żadną gwiazdą. Jednym z najnowszych odkryć JWST było wykrycie 42 takich obiektów w Mgławicy Oriona (ONC) — jednym z najgęściej upakowanych rejonów formowania się gwiazd w pobliżu Ziemi. Te niezwykłe obiekty
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Astronomowie zajrzeli do wnętrza pobliskiej gwiazdy. Posłużyły do tego jej wibracje

Korzystając z obserwatorium W. M. Kecka na szczycie hawajskiego wulkanu Maunakea, astronomowie dotarli do subtelnych oscylacji pobliskiej gwiazdy i ujawnili coś, co podważa istniejące modele fizyki gwiazd. W najnowszym artykule opublikowanym na łamach periodyku The Astrophysical Journal astronomowie opisali wyniki obserwacji przeprowadzonych za pomocą urządzenia Keck Planet Finder. Celem badań było wykonanie pomiarów drgań chłodnej,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Teleskop Jamesa Webba zajrzał w atmosferę podneptuna. Wcześniej to było niemożliwe

Podneptuny — małe, gazowe egzoplanety, których przedstawiciela nie ma w Układze Słonecznym – to najczęściej odkrywany typ planet krążących wokół innych gwiazd. Jednak pomimo ich powszechności, wciąż są one owiane tajemnicą, często dosłownie ukryte pod warstwami mgieł lub chmur. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zmienia ten stan rzeczy, oferując bezprecedensowy wgląd w te nieuchwytne światy, szczególnie
Czytaj więcej
  • Data publikacji

W pół sekundy powstało złoto o masie całej Ziemi. Spektakularna eksplozja 30 000 lat świetlnych od Ziemi

W 2004 roku naukowcy zarejestrowali w przestrzeni kosmicznej spektakularną eksplozję. Jak się teraz okazuje, w efekcie tej eksplozji powstały najcięższe i najrzadsze pierwiastki we wszechświecie, w tym także złoto i platyna. Mało tego, rozbłysk promieniowania gamma z odległego o 30 000 lat świetlnych magnetara okazał się być jedną z najintensywniejszych eksplozji kiedykolwiek zaobserwowanych w naszej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tak rodzą się planety wokół młodych gwiazd. ALMA przyjrzał się im, jak nikt wcześniej

Tak szczegółowych zdjęć młodych układów planetarnych nie mieliśmy jeszcze nigdy w historii.Dzięki nim zyskujemy bezprecedensowy wgląd w proces narodzin planet krążących wokół odległych gwiazd. Obrazy o wysokiej rozdzielczości, wykonane za pomocą radioteleskopu ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) w Chile, ukazują złożoną strukturę 15 dysków protoplanetarnych — rozległych, wirujących obłoków gazu i pyłu, otaczających młode gwiazdy
Czytaj więcej
  • Data publikacji

To najzimniejsza spośród znanych egzoplanet krążących wokół białego karła. Potwierdził to Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba

Na przestrzeni ostatnich trzech dekad naukowcy odkryli około 6000 egzoplanet. Wśród nich jest wiele planet krążących wokół białych karłów. Teraz udało się ustalić, która z nich jest najzimniejsza. Planeta oznaczona jako WD 1856+534 b znajduje się w odległości około 81 lat świetlnych od Ziemi i ma masę około sześć razy większą od masy Jowisza, co
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Gromada M72 okiem Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. To jedne z najpiękniejszych obiektów w przestrzeni kosmicznej

Aby uczcić 35. rocznicę powstania Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) opublikowała serię odświeżonych zdjęć przedstawiających kultowe obiekty kosmiczne, wzbogaconych o nowe obserwacje i obrobione za pomocą nowoczesnych metod przetwarzania danych. Wśród nich znajduje się zaskakujący nowy obraz Messier 72 (M72), gromady kulistej, której zaktualizowany portret po raz pierwszy obejmuje teraz dane zebrane w
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ten magnetar na obrzeżach Drogi Mlecznej do niczego nie pasuje. I tak istnieje

W 2008 roku kosmiczne obserwatorium Swift wykryło gwałtowne rozbłyski promieniowania gamma na obrzeżach Drogi Mlecznej. Źródłem tego zjawiska okazał się obiekt skatalogowany pod numerem SGR 0501+4516, który początkowo sklasyfikowano jako magnetar — niezwykle rzadką, silnie namagnetyzowaną odmianę gwiazdy neutronowej. Magnetary powstają zazwyczaj jako pozostałości po eksplozji supernowych i odznaczają się polem magnetycznym nawet bilion razy
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ta jedna planeta powie nam wiele o wszystkich podneptunach. Oczywiście przy pomocy JWST

Najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców z Southwest Research Institute (SwRI) rzucają nowe światło na planetę TOI-270 d, znajdującą się zaledwie 73 lata świetlne od Ziemi. TOI-270 d, która rozmiarami znajduje się między Ziemią a Neptunem, może być olbrzymią skalistą planetą otoczoną gęstą, gorącą atmosferą. Odkrycie to może sprawić, że planeta stanie się kluczowym punktem odniesienia
Czytaj więcej