PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Kategoria: Teleskopy

  • Data publikacji

Zagadka z głębi kosmosu. Einstein Probe rejestruje bezprecedensowy podwójny błysk X

W marcu 2024 roku chińska sonda kosmiczna Einstein Probe, zaprojektowana do detekcji wysokoenergetycznych zjawisk rentgenowskich, zarejestrowała coś, co wprawiło naukowców w osłupienie. Tajemniczy kosmiczny wybuch, składający się z dwóch oddzielnych rozbłysków, nie pasuje do żadnego znanego typu erupcji we wszechświecie. To odkrycie otwiera nowy rozdział w astrofizyce i rzuca wyzwanie naszej wiedzy o ekstremalnych zdarzeniach
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Sekrety Drogi Mlecznej na wyciągnięcie obiektywu. Euclid i Roman rewolucjonizują badania galaktyczne

Wszechświat nieustannie zaskakuje, a naukowcy, wyposażeni w coraz potężniejsze narzędzia, odkrywają jego kolejne tajemnice. Najnowszym przykładem jest spektakularna współpraca dwóch kosmicznych obserwatoriów: misji Euclid Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), z wkładem NASA, oraz Kosmicznego Teleskopu Nancy Grace Roman (Roman), który NASA planuje wystrzelić już tego lata. Okazuje się, że wspólne spojrzenie tych potężnych instrumentów na serce
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Koniec marzeń o nowym teleskopie NASA? Chaos i koniec planowanego obserwatorium AXIS

W świecie wielkiej astronomii, gdzie projekty planuje się z dziesięcioletnim wyprzedzeniem, rzadko dochodzi do tak nagłych i kontrowersyjnych zwrotów akcji. NASA podjęła decyzję o przerwaniu prac nad jednym ze swoich najbardziej obiecujących projektów astrofizycznych – teleskopem AXIS (Advanced X-ray Imaging Satellite). Choć instrument ten miał szansę stać się godnym następcą legendarnego Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra, jego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Największy teleskop soczewkowy świata namierzy „kosmiczną sieć”. 1140 obiektywów w służbie nauki

Ludzkość stoi u progu rewolucji w obserwowaniu największych struktur, jakie kiedykolwiek powstały we Wszechświecie. W chilijskim Obserwatorium El Sauce rozpoczęła się właśnie budowa instrumentu, który rzuca wyzwanie tradycyjnej astrofizyce. MOTHRA, bo taką nazwę nosi ten nowatorski projekt, nie przypomina klasycznych teleskopów, które znamy z podręczników. Zamiast gigantycznych luster, wykorzystuje on armię 1140 obiektywów, aby dostrzec
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Prywatny teleskop Lazuli rzuca wyzwanie Hubble’owi. Brytyjski SSTL zbuduje giganta za ułamek ceny NASA

W historii eksploracji kosmosu nadchodzi przełomowy moment, w którym inicjatywa prywatna przestaje kojarzyć się wyłącznie z turystyką orbitalną czy sieciami satelitarnymi, a zaczyna odgrywać kluczową rolę w fundamentalnych badaniach wszechświata. Brytyjska firma Surrey Satellite Technology Ltd. (SSTL) ogłosiła nawiązanie współpracy z fundacją Schmidt Sciences, której celem jest budowa potężnego, prywatnego obserwatorium kosmicznego o nazwie Lazuli.
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Europejskie satelity w opałach. Dramatyczna walka o ocalenie misji Proba-3

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) mierzy się z jednym z najtrudniejszych wyzwań w swojej najnowszej historii eksploracji kosmosu. Przełomowa misja Proba-3, która miała zrewolucjonizować sposób, w jaki badamy koronę słoneczną, znalazła się w poważnym niebezpieczeństwie. Po serii spektakularnych sukcesów technologicznych, jeden z dwóch satelitów tworzących tę unikalną formację stracił orientację przestrzenną, co doprowadziło do zerwania łączności
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nowa era astronomii zagrożona? Obserwatorium Very C. Rubin kontra tysiące satelitów

W czerwcu 2025 roku świat obiegły pierwsze obrazy z Obserwatorium im. Very C. Rubin, które naukowcy określili mianem „astro-kinematografii”. Zapierające dech w piersiach ujęcia, usiane milionami galaktyk i mgławicami przypominającymi akwarelowe płótna, to nie tylko estetyczny triumf, ale przede wszystkim potężny zastrzyk danych o najdalszych zakątkach obserwowalnego wszechświata. Rubin, wyposażony w największą na świecie kamerę
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nowa era badań kosmosu. Pierwszy prywatny teleskop Mauve zaliczył pierwsze światło

Przez dziesięciolecia eksploracja kosmosu i zaawansowana astronomia obserwacyjna były wyłączną domeną potężnych agencji rządowych, takich jak NASA czy ESA. Jednak sektor prywatny, który zrewolucjonizował już rynek wynoszenia ładunków na orbitę oraz telekomunikację satelitarną, śmiało wkracza w kolejny obszar: naukę czystą. Symboliczny przełom nastąpił wraz z pierwszymi obserwacjami dokonanymi przez Mauve – pierwszy na świecie komercyjny
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Oko, które nigdy nie śpi. Obserwatorium Very C. Rubin rozpoczyna rewolucję w astronomii

Przez stulecia astronomia kojarzyła się z obserwacją nieba, które poza nielicznymi wyjątkami wydawało się statyczne i niezmienne. Gwiazdy nie zmieniały swojego położenia, między nimi niespiesznie wędrowały planety. To tradycyjne podejście przechodzi właśnie do historii. Dzięki Obserwatorium Very C. Rubin (VRO), zlokalizowanemu na szczycie Cerro Pachón w chilijskich Andach, wkraczamy w erę astronomii w wymiarze czasowym.
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Fink i Obserwatorium Rubin. Cyfrowa rewolucja, która odmieni nasze spojrzenie na dynamiczny kosmos

Współczesna astronomia stoi u progu największej transformacji w swojej historii. Wraz z uruchomieniem nowych instrumentów badawczych, przestajemy postrzegać niebo jako statyczny obraz, a zaczynamy widzieć je jako dynamiczny, tętniący życiem spektakl. Kluczem do zrozumienia tych gwałtownych zmian jest Fink – nowatorskie francuskie oprogramowanie, które pozwoli nam śledzić miliony zjawisk przejściowych w czasie rzeczywistym, analizując dane
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Miliardy kilometrów przebiegu. Hubble wkrótce spadnie na Ziemię

Po ponad trzech dekadach rewolucjonizowania wiedzy o wszechświecie Kosmiczny Teleskop Hubble’a wchodzi w ostatnią fazę swojego życia. Kosmiczne obserwatorium, które w trakcie misji przebyło ponad sześć miliardów kilometrów, stopniowo obniża swoją orbitę. Najnowsze analizy naukowe wskazują, że jego niekontrolowany powrót w atmosferę Ziemi może wiązać się z większym ryzykiem dla ludzi, niż dotąd zakładano.
  • Data publikacji

Webb pokazuje najdalsze galaktyki: nowe spojrzenie na Ultragłębokie Pole Hubble’a

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba skierował swoje instrumenty na jeden z najbardziej znanych obszarów nieba – Ultragłębokie Pole Hubble’a. Efektem jest najgłębszy jak dotąd obraz Wszechświata w zakresie średniej podczerwieni, ukazujący tysiące galaktyk, z których wiele istniało już wkrótce po Wielkim Wybuchu.
  • Data publikacji

Najdokładniejsze zdjęcie egzoplanety? Bez Słońca się to nie uda

Czy możliwe jest stworzenie szczegółowej mapy powierzchni planety oddalonej o dziesiątki lat świetlnych od Ziemi? Najnowsze badania sugerują, że tak – pod warunkiem, że wykorzystamy do tego wyjątkowe zjawisko fizyczne: soczewkowanie grawitacyjne wokół naszej gwiazdy macierzystej. Choć brzmi to jak science fiction, koncepcja ta wydaje się paradoksalnie najbardziej realną z dostępnych opcji.
  • Data publikacji

ESA ostrzega: trzy kluczowe misje zagrożone przez cięcia budżetowe NASA

Międzynarodowa współpraca kosmiczna stoi w obliczu poważnych wyzwań. Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) z niepokojem obserwuje sytuację budżetową w Stanach Zjednoczonych, gdzie zaproponowane cięcia wydatków na NASA mogą mieć dalekosiężne skutki dla wspólnych projektów naukowych. Niektóre z najbardziej ambitnych misji ESA mogą zostać opóźnione, ograniczone lub nawet zawieszone.
  • Data publikacji

ESA dokonała przełomu w kosmicznych lotach w formacji. Co za precyzja!

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) jako pierwsza na świecie zademonstrowała autonomiczny lot w formacji na orbicie okołoziemskiej z precyzją rzędu milimetra. Dwa komponenty misji Proba-3 — nazwane Coronagraph i Occulter — przez kilka godzin leciały w odległości 150 metrów od siebie, utrzymując idealne ustawienie bez jakiejkolwiek ingerencji z centrum kontroli misji na powierzchni Ziemi.
  • Data publikacji

Teleskop SPHEREx rozpoczyna kompleksowe badanie nieba. Powstaną cztery trójwymiarowe mapy całego nieba

Nowe obserwatorium kosmiczne NASA — SPHEREx (Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization and Ices Explorer) — oficjalnie rozpoczęło swoją ambitną misję mapowania całego nieba z niespotykaną dotąd szczegółowością. Teleskop wystrzelony na orbitę 11 marca, przez ostatnie sześć tygodni przechodził rygorystyczne testy i kalibrację systemów, aby zapewnić ich optymalne działanie. Obecnie, w
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Gaia zakończyła swoją spektakularną misję. Dane będą analizowane jeszcze przez dekady

Po 11 latach nieprzerwanej pracy w kosmosie sonda Gaia, należąca do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), zakończyła skanowanie nieba. W tym czasie zebrała ponad 3 miliardy obserwacji dotyczących około 2 miliardów gwiazd i innych obiektów, rewolucjonizując nasze rozumienie Drogi Mlecznej i otaczającego Wszechświata. W projekt zaangażowani byli także polscy naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Data publikacji

Nowa czasza Deep Space Network już zainstalowana. Komunikacja z sondami kosmicznymi wejdzie na nowy poziom

NASA osiągnęła właśnie znaczący kamień milowy w ulepszaniu swojej sieci Deep Space Network (DSN) poprzez zainstalowanie ogromnej 133-tonowej anteny reflektorowej na konstrukcji Deep Space Station 23, znajdującej się w Goldstone Deep Space Communications Complex w pobliżu Barstow w Kalifornii. Nowa antena jest kluczowym dodatkiem do DSN, globalnej sieci gigantycznych anten radiowych, które umożliwiają NASA komunikację
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczny teleskop Nancy Grace Roman będzie galaktycznym archeologiem. Przyjrzy się fascynującym obiektom

Wszechświat to dynamiczne, ciągle zmieniające się miejsce, w którym galaktyki bezustannie przemieszczają się w swoim otoczeniu, zderzają się i łączą się ze sobą, a także stale zmieniają swój wygląd. Niestety, ponieważ zmiany te trwają zwykle miliony lub miliardy lat, teleskopy mogą dostarczyć jedynie migawek ograniczonych do kilkudziesięciu lat ludzkiego życia.
  • Data publikacji

Naukowcy z EHT wykonali obserwacje z największą zdolnością rozdzielczą z powierzchni Ziemi

Zespół Teleskop Horyzontu Zdarzeń (ang. Event Horizon Telescope, w skrócie EHT) przeprowadził testowe obserwacje przy pomocy Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) i innych teleskopów, w których osiągnięto najlepszą rozdzielczość kiedykolwiek osiągniętą z powierzchni Ziemi. Udało się tego dokonać dzięki wykryciu światła od odległych galaktyk na częstotliwości około 345 GHz, co odpowiada długości fali 0,87 mm.
Czytaj więcej