PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki
  • Data publikacji

Gwiezdny kanibalizm na niespotykaną skalę

Astronomowie odkryli niezwykły kosmiczny spektakl: biały karzeł pożerający swojego gwiezdnego towarzysza w tempie, jakiego nigdy wcześniej nie zaobserwowano. Układ podwójny znany jako V Sagittae, znajdujący się około 10 000 lat świetlnych od Ziemi, świeci jaśniej niż jakakolwiek podobna para gwiazd. Źródłem tej niezwykłej jasności jest żarłoczny biały karzeł, który bezlitośnie wysysa materię ze swojej większej, gorętszej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Najstarszy brązowy karzeł ujawnia tajemniczą cząsteczkę w swojej atmosferze

Astronomowie dokonali przełomowego odkrycia, które rzuca nowe światło na chemię atmosfer gazowych olbrzymów. W atmosferze jednego z najstarszych znanych brązowych karłów – obiektu nazwanego „The Accident” – po raz pierwszy wykryto obecność silanu, cząsteczki odgrywającej kluczową rolę w procesie powstawania chmur. Silan, czyli związek krzemu i wodoru, od dawna był przewidywany przez modele jako istotny
Czytaj więcej
  • Data publikacji

PILNE: tajemniczy rozbłysk gamma zdumiewa astronomów

Astronomowie zarejestrowali niezwykły kosmiczny wybuch, który nie przypomina żadnego znanego wcześniej zjawiska. Rozbłysk gamma, nazwany GRB 250702B, trwał ponad dobę i powtarzał się kilkukrotnie w tym czasie. To absolutna nowość – w ciągu 50 lat badań nad tego typu eksplozjami nigdy nie obserwowano takiego zachowania. Rozbłyski gamma (GRB) to najpotężniejsze eksplozje we Wszechświecie. Zazwyczaj powstają
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kometa 3I/ATLAS powoli zmienia swój wygląd. Warkocz jest coraz dłuższy

Astronomowie uchwycili niezwykły moment w podróży międzygwiezdnej komety 3I/ATLAS. Najnowsze zdjęcia wykonane teleskopem Gemini South w Chile pokazują, że obiekt ten zaczął rozwijać charakterystyczny ogon. To wydarzenie otwiera nowy rozdział w badaniach trzeciego potwierdzonego przybysza spoza naszego Układu Słonecznego. Do tej pory znaliśmy jedynie dwa takie obiekty: 1I/ʻOumuamua, który pojawił się w 2017 roku, oraz
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zderzenie, które zmieniło wszystko. Nowe badania pokazują, że młoda Ziemia była pozbawiona składników niezbędnych do życia

Astrobiologia zmaga się z podstawowym ograniczeniem: jedyną znaną planetą, na której istnieje życie, jest Ziemia. Spośród wszystkich ciał Układu Słonecznego to właśnie ona wyróżnia się gęstą atmosferą, wodą w stanie ciekłym i chemią organiczną sprzyjającą biologii. Wydaje się to oczywiste dziś, ale 4,5 miliarda lat temu sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. W czasach młodego Układu Słonecznego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Astronomowie odkryli niezwykłą „gwiazdę zombie” powstałą w wyniku kosmicznej kolizji

Zespół astronomów korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a odkrył nietypową gwiazdę – masywnego białego karła, który nie narodził się pod koniec naturalnego cyklu życia pojedynczej gwiazdy, lecz w dramatycznym zderzeniu dwóch obiektów. Białe karły to niezwykle gęste pozostałości gwiazd o masie zbliżonej do masy Słońca. Po wyczerpaniu paliwa jądrowego takie gwiazdy odrzucają swoje zewnętrzne warstwy i
Czytaj więcej
  • Data publikacji

TRAPPIST-1e może mieć atmosferę. Niestety, może też jej nie mieć

Czy 40 lat świetlnych od Ziemi istnieje planeta, na której mogłaby występować woda w stanie ciekłym? To pytanie od lat pobudza wyobraźnię astronomów. TRAPPIST-1e – planeta podobna rozmiarami do Ziemi – krąży wokół czerwonego karła w tzw. strefie zamieszkiwalnej, gdzie temperatury sprzyjają istnieniu oceanów. Aby jednak mogło to być możliwe, planeta musi posiadać atmosferę. Najnowsze
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Pierwszy międzygwiezdny gość, ‘Oumuamua, mógł być fragmentem „egzo-Plutona”

Kiedy w 2017 roku astronomowie odkryli nietypowy obiekt przemierzający Układ Słoneczny, od razu stało się jasne, że nie pochodzi on z naszego kosmicznego sąsiedztwa. Nadano mu nazwę 1I/‘Oumuamua i uznano za pierwszego potwierdzonego przybysza spoza Układu Słonecznego. Początkowo sklasyfikowano go jako kometę, jednak kolejne badania zaczęły podważać to założenie. Dziś coraz więcej naukowców uważa, że
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Na samej krawędzi Drogi Mlecznej naukowcy odkryli młodą gwiazdę

Astronomowie po raz pierwszy uchwycili szczegółowe obrazy dżetów i wypływów gazu z młodej gwiazdy oddalonej o prawie 26 000 lat świetlnych od Słońca, co pokazuje, że procesy formowania gwiazd mogą zachodzić również na obrzeżach Drogi Mlecznej. Obserwacje zostały przeprowadzone przy użyciu Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) w Chile, sieci 66 anten radioteleskopów o wysokiej precyzji,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Pył wyrwał się odległej galaktyki. Nie powinien tam przetrwać

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) dokonali zaskakującego odkrycia: drobne cząsteczki pyłu kosmicznego opuszczające odległą galaktykę przetrwały niezwykle trudną i niebezpieczną podróż w przestrzeni międzygalaktycznej. Wynik ten podważa dotychczasowe przekonania o delikatności kosmicznego pyłu i dostarcza nowych informacji o tym, jak galaktyki ewoluują i przetwarzają materię. Odkrycie rzuca światło na cykl życia galaktyk
Czytaj więcej
  • Data publikacji

To ogromna planeta mogła ukształtować zdeformowany pierścień wokół gwiazdy Fomalhaut

Jedna z najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba, Fomalhaut, od lat intryguje astronomów swoim niezwykłym dyskiem odłamków – ogromnym pasem pyłu i skał, przypominającym nasz pas planetoid, lecz znacznie od niego większym. Najnowsze obserwacje przeprowadzone przy pomocy sieci radioteleskopów ALMA w Chile pozwoliły uzyskać najdokładniejszy obraz tego układu w historii i rzuciły nowe światło na jego nietypową
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Chiny planują misję, która ma przesunąć orbitę planetoidy

Planetoidy od dawna budzą jednocześnie fascynację i lęk. Z jednej strony stanowią „skamieniałości” Układu Słonecznego, kryjące w sobie cenne pierwiastki, takie jak żelazo, nikiel czy metale z grupy platynowców. Z drugiej – bliskie Ziemi obiekty tego typu należą do największych potencjalnych zagrożeń dla ludzkości. Nawet stosunkowo niewielka planetoida, jeśli uderzyłaby w naszą planetę, mogłaby wywołać
Czytaj więcej
  • Data publikacji

InSight odsłania wnętrze Czerwonej Planety. Niespodzianka w jądrze Marsa

Mars kryje w sobie niespodziankę. Dzięki misji InSight NASA naukowcy zajrzeli głęboko do wnętrza Czerwonej Planety i odkryli coś, czego nikt się nie spodziewał – w samym środku Marsa znajduje się stałe jądro wewnętrzne. To przełomowe odkrycie rzuca nowe światło na ewolucję planet skalistych i może wyjaśnić, dlaczego Mars utracił swoje pole magnetyczne. Odkrycie, które zmienia
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Najstarsza czarna dziura? Niezwykłe odkrycie teleskopu Jamesa Webba

Najnowsze obserwacje Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) mogą właśnie rzucić światło na jedną z największych zagadek – powstawanie pierwszych czarnych dziur. Międzynarodowy zespół badaczy zidentyfikował obiekt, który może być najwcześniejszym dowodem na istnienie pierwotnej czarnej dziury, czyli kosmicznego reliktu uformowanego tuż po Wielkim Wybuchu.
  • Data publikacji

Europejska walka z kosmicznymi śmieciami nabiera tempa na Teneryfie

Orbita okołoziemska staje się coraz bardziej zatłoczona. Obok działających satelitów krążą tam tysiące fragmentów nieaktywnych sond kosmicznych, zużytych stopni rakiet i odłamków po dawnych kolizjach. Nawet niewielki element, o średnicy kilku centymetrów, może stanowić poważne zagrożenie dla funkcjonujących satelitów. Dla operatorów kosmicznych ryzyko zderzenia to już nie teoria, lecz codzienna rzeczywistość.
  • Data publikacji

Kosmiczna zagadka rozwiązana. Gwiazda zgasła przez pyłowy dysk

Astronomowie rozwiązali jedną z najbardziej zagadkowych historii ostatnich lat – tajemnicze zniknięcie gwiazdy, która niemal całkowicie zgasła na osiem miesięcy, by później ponownie rozbłysnąć. Tak spektakularne i rzadkie zdarzenie zdaniem naukowców zdarza się raz na milion przypadków.
  • Data publikacji

SpaceX podniesie orbitę stacji kosmicznej. W ten sposób przetestuje system, który zakończy projekt ISS

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna od ponad ćwierć wieku krąży wokół Ziemi. Jak by na to nie patrzeć, jest to jeden z największych i najbardziej prestiżowych projektów w historii ludzkości. Choć jej obecność na orbicie wydaje się czymś oczywistym, utrzymanie stacji w przestrzeni kosmicznej wymaga regularnych działań technicznych i nowych rozwiązań. Teraz NASA i SpaceX planują przetestować
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Egzoplaneta GJ 1132 b to naga skała. Najnowsze dane JWST kończą spór

Czy w pobliżu innych gwiazd istnieją światy podobne do Ziemi? To jedno z najważniejszych pytań współczesnej astronomii. Odpowiedź nie jest prosta, bo nawet w przypadku planet wielkości naszej planety dane bywają sprzeczne. Najnowsze obserwacje Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) właśnie rozstrzygnęły jedną z takich zagadek – w przypadku egzoplanety GJ 1132 b niemal na pewno
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Relatywistyka obliczeniowa. To może być klucz do zagadki początków wszechświata

Zastanawialiście się kiedyś, co tak naprawdę działo się w tej pierwszej, decydującej chwili? Nauka wciąż nie potrafi odpowiedzieć na to fundamentalne pytanie, choć mamy już całkiem sporo informacji o tym, co nastąpiło później. To trochę jak z oglądaniem filmu od drugiej minuty — wiemy, jak się kończy, ale nie znamy początku. Okazuje się, że odpowiedź może
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba przyjrzał się międzygwiezdnej komecie 3I/ATLAS. Fascynujące wyniki

Układ Słoneczny odwiedza rzadki gość z głębi przestrzeni kosmicznej. Kometa międzygwiezdna, oznaczona jako 3I/ATLAS, została po raz pierwszy dostrzeżona 1 lipca 2025 roku przez teleskop przeglądowy ATLAS na Hawajach. To zaledwie trzeci znany obiekt spoza naszego sąsiedztwa, który przemierza naszą kosmiczną okolicę, podążając śladami słynnej, cygarokształtnej 1I/ʻOumuamua (2017) i komety 2I/Borisov (2019). Każdy z tych
Czytaj więcej