Dyski protoplanetarne – PULS KOSMOSU

Data publikacji 15 lipca 2025

Ukryty olbrzym w otoczeniu młodej gwiazdy MP Mus. Nieoczekiwane odkrycie

Jak powstają planety? To jedno z kluczowych pytań astronomii, które naukowcy próbują rozwiązać, badając młode gwiazdy otoczone jeszcze pyłem i gazem. Najnowsze odkrycie dokonane przez międzynarodowy zespół astronomów rzuca nowe światło na ten proces. Dzięki połączeniu danych z dwóch zaawansowanych instrumentów obserwacyjnych badacze zidentyfikowali właśnie egzoplanetę (gazowego olbrzyma), która dotąd skutecznie ukrywała się w otoczeniu

Data publikacji 3 września 2020

Najnowsze obserwacje pozwoliły badaczom dojrzeć dysk protoplanetarny rozerwany przez jego trzy gwiazdy centralne

Zespół naukowców zidentyfikował pierwszy bezpośredni dowód na to, że grupy gwiazd mogą rozerwać swój dysk protoplanetarny, pozostawiając go w zaburzonym kształcie i z pochylonymi pierścieniami. Nowe badania sugerują, że egzotyczne planety, w przeciwieństwie do Tatooine z Gwiezdnych Wojen, mogą powstawać w nachylonych pierścieniach w zakrzywionych dyskach wokół gwiazd wielokrotnych. Wyniki udało się uzyskać dzięki obserwacjom

Data publikacji 29 maja 2020

Kosmiczny Teleskop Hubble’a bada procesy powstawania planet w gromadzie gwiazd Westerlund 2

Kosmiczny Teleskop Hubble’a został wykorzystany do przeprowadzenia trwającego trzy lata badania zatłoczonej, masywnej i młodej gromady gwiazd Westerlund 2. Badania wykazały, że materia otaczająca gwiazdy w pobliżu centrum gromady jest w tajemniczy sposób pozbawiona dużych, gęstych obłoków pyłowych, które mogłyby stać się planetami za kilka milionów lat. Za ich brak odpowiadają najbardziej masywne i najjaśniejsze

Data publikacji 17 października 2019

Wodospady gazu odkrywają młode planety krążące wokół młodej gwiazdy

Planety powstają w dyskach złożonych z gazu i pyłu. Astronomowie badają te tak zwane dyski protoplanetarne próbując zrozumieć procesy powstawania planet. Przepiękne zdjęcia dysków wykonane za pomocą obserwatorium Atacama Large Milimeter/submilimeter Array (ALMA) przedstawiają wyraźne przerwy i pierścienie pyłu, które mogły powstać wskutek oddziaływania rodzących się planet. Aby upewnić się, że za przerwy te faktycznie

Data publikacji 5 lutego 2019

Cofająca się linia śniegu odsłania związki organiczne wokół młodej gwiazdy

Astronomowie korzystający z obserwatorium ALMA odkryli złożone związki organiczne wokół młodej gwiazdy V883 Ori. Nagły rozbłysk z tej gwiazdy uwolnił te związki z lodowych cząstek tworzących dysk protoplanetarny. Skład chemiczny dysku jest podobny do składu chemicznego komet we współczesnym Układzie Słonecznym. Precyzyjne obserwacje ALMA umożliwiły astronomom odtworzenie ewolucji związków organicznych od narodzin Układu Słonecznego po

Data publikacji 16 stycznia 2019

Nietypowy dysk gazowo-pyłowy wokół układu podwójnego

W ramach badań przeprowadzonych przez astronoma z Uniwersytetu w Warwick udało się odkryć pierwszy potwierdzony przypadek układu podwójnego gwiazd, który przewrócił otaczający go dysk do położenia, w którym dysk sięga nad i pod płaszczyznę orbity obu gwiazd. Międzynarodowy zespół astronomów wykorzystał obserwatorium ALMA w Chile do wykonania wysokiej rozdzielczości zdjęć dysku o rozmiarach pasa planetoid.

Data publikacji 15 sierpnia 20186 września 2023

Naukowcy odkrywają organiczny kwas w dysku protoplanetarnym

Międzynarodowy zespół naukowców z Rosji, Niemiec, Włoch, USA oraz Francji odkrył stosunkowo wysokie stężenie kwasu mrówkowego w dysku protoplanetarnym. To pierwszy organiczny związek zawierający dwa atomy tlenu odkryty w dysku protoplanetarnym. Odkrycie jest znaczące ponieważ kwasy organiczne są dużo trudniejsze do uzyskania niż inne związki organiczne odkrywane w dyskach protoplanetarnych. Metanol uzyskiwany jest z tlenku

Data publikacji 2 lipca 2018

Pierwsze zdjęcie nowo narodzonej planety wykonane za pomocą VLT

SPHERE, instrument służący do poszukiwania planet zainstalowany na teleskopie VLT wykonał pierwsze potwierdzone zdjęcie tworzącej się planety w pyłowym dysku otaczającym młodą gwiazdę. Młoda planeta wycina sobie właśnie ścieżkę w pierwotnym dysku gazu i pyłu otaczającym bardzo młodą gwiazdę PDS 70. Dane wskazują, że w atmosferze planety tworzą się chmury. Astronomowie kierowani przez grupę z

Data publikacji 11 kwietnia 2018

SPHERE odkrywa fascynujące zoo dysków wokół młodych gwiazd

Najnowsze zdjęcia wykonane za pomocą instrumentu SPHERE zainstalowanego na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT, ESO) odkrywają przed nami wyjątkowo dużo szczegółów pyłowych dysków otaczających pobliskie młode gwiazdy. Owe dyski charakteryzują się różnorodnymi kształtami, rozmiarami i strukturami włącznie z oznakami tu i ówdzie wciąż formujących się planet. Instrument SPHERE na Bardzo Dużym Teleskopie pozwolił astronomom zakryć jasne

Data publikacji 15 grudnia 2016

Nowopowstałe gwiazdy emitują silne wiry materii

Badacze z Instytutu Nielsa Bohra wykorzystali teleskopy sieci ALMA do obserwacji wczesnych etapów formowania nowego układu planetarnego. Po raz pierwszy udało im się dostrzec silny wir emitowany z rotującego dysku gazowo-pyłowego otaczającego młodą gwiazdę. Wyniki badań zostały opublikowane w periodyku Nature. Nowy układ słoneczny powstaje w dużym obłoku gazu i pyłu, który pod wpływem własnej

Data publikacji 9 listopada 2016

Dyski protoplanetarne ukształtowane przez rosnące w nich planety

Najnowsze, bardzo szczegółowe zdjęcia przedstawiają niesamowite struktury powstające w dyskach protoplanetarnych wokół młodych gwiazd. Instrument SPHERE zainstalowany na teleskopie VLT umożliwił naukowcom prowadzenie obserwacji dynamiki młodych układów planetarnych – jeden z nich został uchwycony w trakcie powstawania. Trzy zespoły astronomów opublikowały niedawno wyniki ukazujące imponującą zdolność instrumentu SPHERE do badania interakcji między młodymi planetami, a

Data publikacji 18 października 2016

Nowa metoda badania otoczenia gwiazd

Aktualnie znamy około 2700 potwierdzonych planet pozasłonecznych odkrytych metodą tranzytowania (włącznie z planetami obserwowanymi przez teleskop Kepler). W ramach tej metody astronomowie obserwują krzywe zmian blasku gwiazdy (strumień względem czasu) i wyłapują delikatne spadki jasności gwiazdy, które mogą wskazywać na przejście planety pozasłonecznej na tle tarczy gwiazdy widzianej z Ziemi. Okres orbitalny egzoplanety można kreślić

Data publikacji 11 października 2016

Chaos w kosmosie: Gwiazdy z trzema dyskami protoplanetarnymi

Gwiazda z pierścieniem planet wokół niej krążących – to obraz jaki znamy z naszego własnego układu planetarnego jak i z tysięcy innych odkrytych w ostatnich latach. Jednak teraz badacze z Instytutu Nielsa Bohra odkryli układ składający się z dwóch gwiazd, wokół którego krążą trzy protoplanetarne dyski akrecyjne. To gwiazda podwójna, w której każda z gwiazd

Data publikacji 27 września 2016

Nowe obiekty o małej masie mówią wiele o ewolucji planet

Gdy gwiazda jest młoda, często otoczona jest pierwotnym rotującym dyskiem gazu i pyłu, z którego mogą powstać planety. Astronomowie lubią znajdować takie dyski ponieważ mogą w nich dostrzec różne etapy procesu formowania planet. Jednak o takie dyski wyjątkowo ciężko wokół brązowych karłów i gwiazd o bardzo niskich masach. W ramach nowych badań przeprowadzonych przez zespół

Data publikacji 26 sierpnia 2016

ALMA odkrywa pokaźne ilości gazu wokół większych gwiazd

Astronomowie korzystający z sieci Atacama Large Milimeter/submilimeter Array (ALMA) zbadali dziesiątki młodych gwiazd – takich jak Słońce jak i dwukrotnie większych – i odkryli, że te większe gwiazdy charakteryzują się znacznie większą ilością tlenku węgla w krążących wokół nich dyskach odłamków. W przeciwieństwie do nich, gwiazdy o niższej masie – takie jak Słońce – posiadają

Data publikacji 15 sierpnia 2016

Bezpośrednie obrazowanie pasa planetozymali wokół HR8799

Planety mają swój początek w pyłowym dysku materii otaczającym gwiazdę, która dopiero co zaczęła świecić. Według większości modeli pył w takim dysku zaczyna się ze sobą sklejać do momentu, w którym poszczególne zagęszczenia są wystarczająco masywne, aby przyciągać inne zagęszczenia grawitacyjnie. Astronomowie uważają, że proces formowania się planet i rozpraszania dysku trwa około 10 milionów

Data publikacji 15 czerwca 2016

Małe gwiazdy niszczą dyski protoplanetarne promieniami X

Młode gwiazdy o masie dużo mniejszej od masy Słońca mogą emitować ogromne ilości promieniowania rentgenowskiego, które w znacznym stopniu może skrócić życie otaczających je dysków protoplanetarnych. Takie wnioski można wysnuć z najnowszych badań grupy pobliskich gwiazd przeprowadzonych za pomocą Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra i innych teleskopów. Badacze odkryli dowody na to, że intensywne promieniowanie rentgenowskie emitowane

Data publikacji 8 kwietnia 2016

Astronomowie odkryli gwiazdę otoczoną dyskiem lodu wodnego

Najnowsze badania wskazują, że wykorzystując zaawansowane instrumenty obserwacyjne naukowcy odkryli niedawno zamarzniętą wodę w dysku materii otaczającym odległą gwiazdę. Grupa badaczy odkryła lód krążący wokół HD 100546 – młodej gwiazdy w wieku zaledwie 10 milionów lat, znajdującej się 320 lat świetlnych od Ziemi. To gwiazda dobrze poznana przez astronomów, a Kosmiczny Teleskop Hubble’a odkrył już płaski

Data publikacji 31 marca 2016

ALMA odkrywa dysk protoplanetarny wokół TW Hydrae z niespodzianką

Powyższe nowe zdjęcie wykonane za pomocą Atacama Large Milimeter/submilimeter Array (ALMA) stanowi najbardziej szczegółowe zdjęcie dysku protoplanetarnego wokół pobliskiej gwiazdy podobnej do Słońca TW Hydrae. W dysku wyraźnie widać lukę w tej samej odległości od gwiazdy co w przypadku układu Słońce – Ziemia, co oznacza, że możemy być świadkami powstawania młodej wersji naszej planety, lub

Data publikacji 21 marca 2016

Formowanie planet – tryb przyspieszony wokół HL Tauri

Obserwacje przy wykorzystaniu sieci radioteleskopów VLA w Nowym Meksyku pozwoliły wykonać wyjątkowo szczegółowe zdjęcie wewnętrznego fragmentu dysku protoplanetarnego wokół młodej gwiazdy HL Tauri. Na owym zdjęciu wyraźnie widoczne jest zagęszczenie pyłu o masie 3 do 8 mas Ziemi, które stanowi idealne warunki do formowania planety, swego rodzaju planetarny żłobek z wystarczającą ilością surowców do budowy planety