Gaz i pył – PULS KOSMOSU

Data publikacji 8 września 2025

Pył wyrwał się odległej galaktyki. Nie powinien tam przetrwać

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) dokonali zaskakującego odkrycia: drobne cząsteczki pyłu kosmicznego opuszczające odległą galaktykę przetrwały niezwykle trudną i niebezpieczną podróż w przestrzeni międzygalaktycznej. Wynik ten podważa dotychczasowe przekonania o delikatności kosmicznego pyłu i dostarcza nowych informacji o tym, jak galaktyki ewoluują i przetwarzają materię. Odkrycie rzuca światło na cykl życia galaktyk

Data publikacji 25 lipca 202525 lipca 2025

Tak może powstawać życie. Złożone związki organiczne odkryte w otoczeniu młodej gwiazdy

Życie na Ziemi mogło mieć swoje początki znacznie wcześniej niż powstała sama planeta – jeszcze w zimnych, pyłowych obłokach, z których tworzą się gwiazdy i ich układy planetarne. Nowe obserwacje wykonane za pomocą radioteleskopu ALMA w Chile rzucają światło na ten scenariusz. Astronomowie wykryli bogaty zestaw złożonych cząsteczek organicznych w dysku otaczającym młodą gwiazdę V883

Data publikacji 21 lipca 202522 lipca 2025

Superszybkie włókna w przestrzeni międzygwiazdowej. Nowe spojrzenie na ewolucję galaktyk

Astronomowie po raz pierwszy zmapowali z niezwykłą dokładnością strukturę odległego i szybko poruszającego się obłoku gazu w Drodze Mlecznej. Odkryli w nim chaotyczną sieć naddźwiękowych włókien gazowych, które rzucają nowe światło na wczesne etapy formowania się struktur międzygwiazdowych. Wyniki badania, opublikowane w periodyku Nature Astronomy, mogą zmienić sposób, w jaki rozumiemy ewolucję galaktyk – zwłaszcza

Data publikacji 23 stycznia 202423 stycznia 2024

Już w 2025 roku startuje IMAP. Co będzie badała nowa sonda?

Paradoksalnie to nie badanie planet czy księżyców może dostarczyć nam najwięcej informacji o procesach powstawania Układu Słonecznego ponad 4,5 miliarda lat temu. To niepozorny i pomijany przez większość pył kosmiczny może skrywać odpowiedzi na wiele pytań o to, w jaki sposób doszło do powstania Słońca, Ziemi, a w końcu i nas samych.

Data publikacji 5 grudnia 202313 grudnia 2023

Zewnętrzne krawędzie galaktyki miały być niezamieszkiwalne. Trzeba zmienić to myślenie

Zespół naukowców z Uniwersytetu Arizony zupełnie nieoczekiwanie odkrył w zewnętrznych rejonach Drogi Mlecznej fosfor, który jest jednym z tych pierwiastków, które są niezbędne do powstania życia. To odkrycie podważa naszą dotychczasową wiedzę na temat powstawania pierwiastków w najdalszych zakątkach Drogi Mlecznej.

Data publikacji 3 grudnia 20233 grudnia 2023

Życie powstało w obłoku molekularnym? Osobliwa hipoteza

Nasze poszukiwania życia poza Ziemią są jeszcze w powijakach. Skupiamy się na Marsie i w mniejszym stopniu, na księżycach oceanicznych, takich jak Europa i Enceladus. Być może powinniśmy rozszerzyć nasze poszukiwania na bardziej nieprawdopodobne miejsca, takie jak obłoki molekularne?

Data publikacji 12 stycznia 2023

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba fotografuje gwiezdny żłobek

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba ewidentnie nie traci ani chwili i bezustannie coś obserwuje. Nic dziwnego, że niemal codziennie do nas docierają nowe fascynujące zdjęcia obiektów zupełnie nieznanych, ale także tych, które już widzieliśmy za pomocą wcześniejszych instrumentów obserwacyjnych. W obu przypadkach jednak JWST potrafi dostarczyć zupełnie nowych wrażeń. Tak też i jest w tym przypadku.

Data publikacji 2 czerwca 2020

Eksplozje nowych odpowiadają za większość litu w galaktyce

Zespół badaczy kierowany przez astrofizyka Sumnera Starrfielda z Uniwersytetu Stanu Arizona połączył teorię z obserwacjami i analizami laboratoryjnymi i ustalił, że określona klasa gwiezdnych eksplozji, tzw. nowe klasyczne, jest odpowiedzialna za większość litu w naszej galaktyce i w Układzie Słonecznym. Wyniki swoich badań, naukowcy opublikowali niedawno w periodyku naukowym Astrophysical Journal. Zważając na to jak

Data publikacji 29 maja 2020

SW: Bingo! Znalazła się brakująca część materii barionowej we Wszechświecie

Od początku lat dziewięćdziesiątych astronomowie wiedzieli, że we Wszechświecie brakuje mnóstwa materii. I bynajmniej nie chodziło o ciemną materię i ciemną energię, a o zwykłą materię barionową, z której zbudowane są gwiazdy, planety, a także my sami. Z tego co widzimy w pozostałościach po Wielkim Wybuchu, we wszechświecie powinno być dwa razy więcej materii barionowej

Data publikacji 7 kwietnia 2020

Filary stworzenia w podczerwieni

W toku ewolucji ludzkie oczy powstały po to, aby pomóc nam uchronić się przed wilkiem, tygrysem czy czymkolwiek innym co nas chciało wyeliminować, a nie po to, aby obserwować wszechświat. Z tego tez powodu nasze oczy wrażliwe są na jedynie wąski zakres widma elektromagnetycznego – promieniowanie widzialne. Całej reszty jednak nie widzimy. Powyższe zdjęcie wykonane

Data publikacji 28 stycznia 2020

Mgławica Tarantula tka sieć tajemnic na zdjęciu ze Spitzera

Mgławica Tarantula widoczna na powyższym zdjęciu wykonanym przez Kosmiczny Teleskop Spitzer, była jednym z pierwszych obiektów badanych przez to obserwatorium rejestrujące promieniowanie podczerwone. Teraz, gdy 30 stycznia 2020 roku Spitzer przechodzi na emeryturę, naukowcy stworzyli nowe zdjęcie mgławicy opierające się na zebranych przez niego danych. Powyższe zdjęcie wysokiej rozdzielczości łączy dane z wielu obserwacji prowadzonych

Data publikacji 15 stycznia 2020

Astronomowie odkrywają międzygwiezdną podróż jednego ze składników życia

Fosfor obecny w naszym DNA oraz w błonach komórkowych, stanowi kluczowy element życia takiego jakie znamy. Jednak jak na razie nie wiemy skąd wziął się on na Ziemi. Astronomowie prześledzili właśnie podróż fosforu z obszarów gwiazdotwórczych do komet, łącząc moc obserwatorium ALMA z danymi z europejskiej sondy Rosetta. Najnowsze badania po raz pierwszy pokazują gdzie

Data publikacji 8 stycznia 2020

Nowa mapa Drogi Mlecznej pokazuje gigantyczną falę gwiezdnych żłobków

Astronomowie z Uniwersytetu Harvard odkryli monolityczną strukturę gazową w kształcie fali – największą kiedykolwiek dostrzeżoną w naszej galaktyce – złożoną z połączonych ze sobą żłobków gwiezdnych. „Fala Radcliffe’a” nazwana tak na cześć Radcliffe Institute for Advanced Study, zmienia mającą już 150 lat wizę pobliskich żłobków gwiezdnych tworzących pierścień w faliste włókno gwiazdotwórcze, które unosi się

Data publikacji 19 grudnia 2019

Teleskop VLT dostrzega pożywienie dla pierwszych supermasywnych czarnych dziur we wszechświecie

Astronomowie korzystający z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) zaobserwowali obłoki chłodnego gazu otaczające jedne z pierwszych galaktyk we Wszechświecie. Owe gazowe halo są wspaniałym źródłem pożywienia dla supermasywnych czarnych dziur znajdujących się w centrach tych galaktyk, które teraz obserwujemy takimi jakie były 12,5 miliarda lat temu. Te zapasy pożywienia mogą tłumaczyć w jaki sposób te kosmiczne

Data publikacji 5 listopada 2019

Voyager 2 wylatuje w przestrzeń międzygwiezdną

Do sondy Voyager 1, znajdującej się w przestrzeni międzygwiezdnej, dołączyła jej odwieczna towarzyszka. Badacze z University of Iowa donoszą, że sonda Voyager 2 także weszła w ośrodek międzygwiezdny (ISM), obszar w przestrzeni znajdujący się za przypominającą bąbel granicą wytworzoną przez wiatr cząstek wypływających ze Słońca. Voyager 2 tym samym stał się drugim w historii obiektem

Data publikacji 17 października 2019

Wodospady gazu odkrywają młode planety krążące wokół młodej gwiazdy

Planety powstają w dyskach złożonych z gazu i pyłu. Astronomowie badają te tak zwane dyski protoplanetarne próbując zrozumieć procesy powstawania planet. Przepiękne zdjęcia dysków wykonane za pomocą obserwatorium Atacama Large Milimeter/submilimeter Array (ALMA) przedstawiają wyraźne przerwy i pierścienie pyłu, które mogły powstać wskutek oddziaływania rodzących się planet. Aby upewnić się, że za przerwy te faktycznie

Data publikacji 7 maja 2019

Zderzenie dwóch gwiazd neutronowych w pobliżu Układu Słonecznego miliardy lat temu

Astrofizycy Szabolcs Marka z Uniwersytetu Columbia oraz Imre Bartos z Uniwersytetu Florydy zidentyfikowali zderzenie dwóch gwiazd neutronowych 4,6 miliarda lat temu jako źródło części materii na Ziemi. W tym jednym kosmicznym zderzeniu, do którego doszło blisko Układu Słonecznego, powstało 0,3% najcięższych pierwiastków na Ziemi, w tym złota, platyny i uranu, twierdzą naukowcy w najnowszym artykule,

Data publikacji 13 marca 2019

Co naukowcy odkryli analizując pył w Układzie Słonecznym?

Tak samo jak pył gromadzi się w rogach i wzdłuż regałów w naszych domach, tak i gromadzi się w przestrzeni kosmicznej. Jednak kiedy pył gromadzi się w układzie słonecznym, często tworzy pierścienie. Kilka takich pierścieni pyłowych okrąża Słońce. Pierścienie wskazują orbity planet, których grawitacja wciąga pył na orbity wokół Słońca, gdy ten dryfuje w kierunku

Data publikacji 20 lutego 2019

Kosmiczny pył powstaje w eksplozjach supernowych

Naukowcy twierdzą, że rozwiązali odwieczną tajemnicę powstawania pyłu kosmicznego, podstawowego budulca gwiazd i planet w całym wszechświecie. Pył kosmiczny zawiera drobne fragmenty materii organicznej i znajdziemy go w każdym miejscu we Wszechświecie. Pył pierwotnie powstaje w gwiazdach, a następnie jest wywiewany w wolnych wiatrach lub eksplozjach masywnych gwiazd. Jak dotąd astronomowie nie wiele wiedzieli o

Data publikacji 8 lutego 2019

Szczypta soli odkryta wokół młodej gwiazdy

Najnowsze obserwacje prowadzone za pomocą Obserwatorium ALMA wskazują na obecność zwykłej soli kuchennej w niezwykłym miejscu: 1500 lat świetlnych od Ziemi w dysku otaczającym masywną, młodą gwiazdę. Choć sole odkrywano już w atmosferach starych, umierających gwiazd, to pierwszy przypadek odkrycia soli wokół młodej gwiazdy w jednym z gwiezdnych żłobków. Wykrycie „posolonego” dysku może pomóc astronomom