PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Miesiąc: czerwiec 2025

  • Data publikacji

Czarne dziury znikną wcześniej, niż sądziliśmy. Koniec wszechświata przyjdzie szybciej

Choć koniec wszystkiego wydaje się odległy — niemal nieskończenie odległy — naukowcy wciąż próbują przewidzieć, co stanie się z naszym wszechświatem za niewyobrażalnie długi czas. Najnowsze badanie holenderskich fizyków i matematyków sugeruje, że kosmiczna ciemność zapadnie znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono. Jeśli ich obliczenia są trafne, nawet najbardziej długowieczne obiekty we wszechświecie — czarne dziury,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczny parasol na ratunek Ziemi? Naukowcy chcą przetestować radykalne sposoby walki ze zmianą klimatu

Wobec pogłębiającego się kryzysu klimatycznego i nieskuteczności tradycyjnych działań politycznych, naukowcy coraz częściej kierują uwagę ku radykalnym, dotąd czysto teoretycznym rozwiązaniom. Jednym z najbardziej ambitnych projektów, który może zyskać na znaczeniu w nadchodzących dekadach, jest umieszczenie w przestrzeni kosmicznej gigantycznej osłony przeciwsłonecznej mającej chronić Ziemię przed przegrzaniem. Ten futurystyczny pomysł, choć brzmi niczym wizja z
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Jak powstają planety skaliste? ALMA odkrywa tajemnice pyłu unoszonego przez wiatr gwiazdowy

Czy Ziemia i inne planety skaliste mogły powstać dzięki gwiezdnym wiatrom? Nowe odkrycie astronomów korzystających z sieci radioteleskopów ALMA w Chile wskazuje, że tak. Naukowcy po raz pierwszy zaobserwowali milimetrowych rozmiarów ziarna pyłu — potencjalny budulec planet — unoszone przez wiatry z wnętrza dysków otaczających młode gwiazdy. To może rozwiązać jedną z największych zagadek planetologii:
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NGC 4858: jak powstają „uszy królika” i gazowe fontanny w galaktykach

W głębi kosmosu, w jednej z najgęstszych znanych gromad galaktyk, trwa nieustanny kosmiczny taniec sił – wewnętrznej dynamiki i nacisku z zewnątrz. Najnowsze badania amerykańskich astronomów rzucają nowe światło na złożone procesy rządzące ewolucją galaktyk zanurzonych w ekstremalnym środowisku. Przypadek galaktyki NGC 4858 pokazuje, jak zderzenie z otaczającym gazem może przekształcać ich strukturę i przyszłość.
  • Data publikacji

Lodowa powierzchnia Europy się zmienia. Tara Regio pod lupą

Europa, jeden z najciekawszych księżyców Jowisza, od lat fascynuje naukowców swoim ukrytym pod powierzchnią oceanem. Ta zamarznięta kraina, mimo pozornego bezruchu, okazuje się być dynamicznym światem, w którym zachodzą procesy mogące mieć związek z istnieniem życia. Najnowsze obserwacje wykonane za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) oraz symulacje laboratoryjne rzucają nowe światło na tajemnice tego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Astronomowie odkryli planetę krążącą nad biegunami swoich dwóch gwiazd. Ale to nawet nie gwiazdy

Astronomowie odkryli układ planetarny, który może zmienić nasze rozumienie tego, jak i gdzie mogą powstawać planety. Wbrew oczekiwaniom, nowo zaobserwowany obiekt, który najprawdopodobniej jest planetą (tego jeszcze nie potwierdzono) nie porusza się po przewidywalnej orbicie wokół jednej gwiazdy, ale przemyka nad biegunami ciasnej pary brązowych karłów. To odkrycie rzuca wyzwanie powszechnie przyjmowanym teoriom ewolucji układów
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Pogoda kosmiczna pod lupą, jak nigdy wcześniej. Co odkrył instrument CODEX na ISS?

Nasza gwiazda, choć codziennie obecna nad horyzontem, wciąż skrywa wiele tajemnic. Szczególnie trudna do zbadania pozostaje jej zewnętrzna atmosfera — korona słoneczna — źródło potężnego wiatru słonecznego, który wpływa na działanie satelitów, systemów energetycznych i misji kosmicznych. Teraz, dzięki nowemu eksperymentowi NASA, naukowcy uzyskali niespotykany dotąd wgląd w ten chaotyczny, rozpalony obszar.
  • Data publikacji

Na tropie czarnych dziur o masie pośredniej. Naukowcy wykryli pasujące fale grawitacyjne

Od dekad astronomowie próbują zrozumieć, jak powstają i ewoluują czarne dziury. Znamy dwie główne klasy tych ekstremalnych obiektów: czarne dziury o masie gwiazdowej oraz supermasywne czarne dziury znajdujące się w centrach galaktyk. Pomiędzy nimi teoretycznie powinna istnieć jeszcze jedna, trzecia kategoria — czarne dziury o masie pośredniej. Ich istnienie pozostaje jednak jedną z największych zagadek
Czytaj więcej
  • Data publikacji

JWST odkrywa najmniejsze brązowe karły w historii. Te badania całkowicie zmieniają naszą wiedzę o nieudanych gwiazdach

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) ponownie udowadnia, że jest najlepszym narzędziem do badania Wszechświata, jakie kiedykolwiek stworzyła ludzkość. Jego najnowsze odkrycia przesuwają granice naszej wiedzy o brązowych karłach — tajemniczych obiektach, które nie są ani planetami, ani gwiazdami. Odkrycie dziewięciu takich ciał niebieskich, w tym dwóch rekordowo małych, może całkowicie zmienić nasze rozumienie tego, gdzie
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NASA i ASKAP odkrywają tajemniczy obiekt w Drodze Mlecznej. Nikt nie wie, czym jest

W kosmosie wciąż kryje się wiele tajemnic, które zaskakują nawet najbardziej doświadczonych astronomów. Najnowszym zagadkowym odkryciem jest ASKAP J1832−0911 – obiekt, który całkowicie wymyka się znanym schematom i może oznaczać istnienie zupełnie nowej klasy pozostałości gwiazdowych.
  • Data publikacji

Tajemnice Księżyca zaklęte w szkle. Tych ognistych pomarańczowych kulek nikt się nie spodziewał

Choć Księżyc od wieków wydaje się spokojnym i martwym światem, jego powierzchnia wciąż kryje ślady burzliwej przeszłości. Naukowcy od lat próbują zrekonstruować historię geologiczną naszego naturalnego satelity, a jednym z najciekawszych tropów są… maleńkie, szklane koraliki znalezione przez astronautów w trakcie misji Apollo. Te niepozorne struktury okazują się być kluczem do zrozumienia dawnych księżycowych erupcji
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nowa sonda GIRO zajrzy do wnętrza planet. Bezpiecznie, tanio i bez dotykania gruntu

Czy da się zajrzeć do wnętrza odległych planet i księżyców, nie lądując na ich powierzchni? NASA uważa, że tak. Inżynierowie pracują nad sondą, która może zrewolucjonizować sposób eksploracji Układu Słonecznego. Wykorzystując wyłącznie fale radiowe i subtelne zmiany grawitacyjne, nowa technologia może umożliwić badanie wewnętrznej struktury ciał niebieskich — taniej, szybciej i bezpieczniej niż kiedykolwiek wcześniej.
  • Data publikacji

Łazik Perseverance wylądował u boku wulkanu, o którym nikt nie wiedział

Mars od zawsze pobudza wyobraźnię jako miejsce, na którym w odległej przeszłości mogło istnieć życie. Dzisiaj krajobraz na powierzchni tej planety wydaje się jałowy, ale wiele struktur wciąż przypomina od zgoła odmiennej przeszłości tej planety. Mimo dekad badań naukowcy wciąż dowiadują się czegoś nowego o tym fascynującym globie. Najnowsze informacje — i to zaskakujące —
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczny Świt pod lupą. 1000 godzin obserwacji SKA-Low może zmienić kosmologię

Astronomowie od dekad próbują zrozumieć, co działo się w najwcześniejszych chwilach istnienia kosmosu — zanim pojawiły się pierwsze gwiazdy, a ciemność ustąpiła miejsca światłu. Teraz, dzięki nowym symulacjom i zbliżającemu się uruchomieniu przełomowego teleskopu SKA-Low, nauka może być o krok od zajrzenia w te odległe epoki. W artykule wyjaśniamy, czym jest Kosmiczny Świt, jak działa
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nieznany etap śmierci gwiazdy odkryty! Gaia22ayj zaskakuje naukowców

Astronomowie po raz pierwszy w historii zaobserwowali niezwykle krótkotrwały etap w cyklu życia umierającej gwiazdy – etap, który do tej pory pozostawał jedynie teorią. Ten niezwykle ulotny moment w ewolucji gwiazd pozwala lepiej zrozumieć, jak z obiektów podobnych do Słońca powstają białe karły. Głównym bohaterem najnowszego odkrycia jest Gaia22ayj – biały karzeł oddalony o około
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Uczenie maszynowe kontra kosmiczny szum. Nowa nadzieja na kontakt z obcymi

Od dekad naukowcy zadają sobie pytanie, czy we wszechświecie istnieją inne inteligentne formy życia. Jednym z najbardziej obiecujących sposobów na znalezienie odpowiedzi jest poszukiwanie technosygnatur — sygnałów radiowych, które mogłyby pochodzić od zaawansowanych cywilizacji pozaziemskich. Jednak zadanie to nie należy do łatwych. Naszą planetę otacza gęsty szum zakłóceń radiowych generowanych przez ludzi, co znacząco utrudnia
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Supernowe już kilka razy zmieniały klimat na Ziemi. To się zdarzy ponownie

Potężne eksplozje masywnych gwiazd pod koniec ich życia nie tylko wpływają na same gwiazdy i ich bezpośrednie otoczenia, ale także mogą wpływać na warunki panujące na Ziemi. Najnowsze badania sugerują, że te odległe kosmiczne zjawiska miały już kilkukrotnie realny wpływ na klimat naszej planety, a być może nawet na ewolucję życia. Choć brzmi to jak
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Lunar Cargo: Innowacyjny system dostaw na Księżyc. Tani, wydajny i bez pyłu

W miarę jak rośnie globalne zainteresowanie eksploracją i eksploatacją Księżyca, kluczowym wyzwaniem staje się efektywny i bezpieczny transport ładunków na jego powierzchnię. Tradycyjne lądowniki są drogie, skomplikowane i generują liczne problemy techniczne. Na tym tle wyróżnia się koncepcja greckiego przedsiębiorcy Charisa Kosmasa, który proponuje innowacyjny, dwuczęściowy system dostaw oparty na prostych, ale pomysłowych rozwiązaniach.
  • Data publikacji

ESA ostrzega: trzy kluczowe misje zagrożone przez cięcia budżetowe NASA

Międzynarodowa współpraca kosmiczna stoi w obliczu poważnych wyzwań. Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) z niepokojem obserwuje sytuację budżetową w Stanach Zjednoczonych, gdzie zaproponowane cięcia wydatków na NASA mogą mieć dalekosiężne skutki dla wspólnych projektów naukowych. Niektóre z najbardziej ambitnych misji ESA mogą zostać opóźnione, ograniczone lub nawet zawieszone.
  • Data publikacji

Niezwykłe wideo z orbity: Jonny Kim pokazuje piękno Ziemi z pokładu ISS

Ziemia widziana z orbity potrafi zapierać dech w piersiach. W najnowszym nagraniu wykonanym na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), astronauta NASA Jonny Kim pokazuje naszą planetę z perspektywy, której nie da się doświadczyć z powierzchni Ziemi. Poklatkowy film dokumentuje widowiskowe zorze polarne, błyski burz i rozświetlone miasta – wszystko to na tle kosmicznej ciemności.