Gromady galaktyk – PULS KOSMOSU

Data publikacji 12 marca 202612 marca 2026

Przełomowe odkrycie w naszym kosmicznym sąsiedztwie. Wszechświat rozszerza się wolniej, niż zakładano

Współczesna kosmologia stoi w obliczu jednego z największych wyzwań w swojej historii, znanego jako napięcie Hubble’a. Dwie nowe publikacje w prestiżowym czasopiśmie „Astronomy & Astrophysics” rzucają nowe światło na ten problem, sugerując, że nasze bezpośrednie kosmiczne otoczenie rozszerza się w tempie znacznie wolniejszym, niż wskazywały na to dotychczasowe pomiary lokalne. Międzynarodowy zespół badawczy, w skład

Data publikacji 15 czerwca 202515 czerwca 2025

NGC 4858: jak powstają „uszy królika” i gazowe fontanny w galaktykach

W głębi kosmosu, w jednej z najgęstszych znanych gromad galaktyk, trwa nieustanny kosmiczny taniec sił – wewnętrznej dynamiki i nacisku z zewnątrz. Najnowsze badania amerykańskich astronomów rzucają nowe światło na złożone procesy rządzące ewolucją galaktyk zanurzonych w ekstremalnym środowisku. Przypadek galaktyki NGC 4858 pokazuje, jak zderzenie z otaczającym gazem może przekształcać ich strukturę i przyszłość.

Data publikacji 15 sierpnia 202415 sierpnia 2024

Astronomowie obserwują zderzenie dwóch gromad galaktyk. Zaskakujące zachowanie ciemnej materii

Gromada galaktyk to zwykle naprawdę imponujących rozmiarów obiekt. Wyobraźmy sobie np. naszą galaktykę, Drogę Mleczną. W jej wnętrzu znajduje się jakieś 400 miliardów gwiazd i zapewne ponad bilion planet. Dodajmy do tego jeszcze większą Galaktykę Andromedy oddaloną od nas o 2,5 miliona lat świetlnych, Galaktykę Trójkąta, Wielki i Mały Obłok Magellana i jeszcze jakieś 50

Data publikacji 3 grudnia 20232 grudnia 2023

To się nazywa skala! Hubble sfotografował podwójną gromadę galaktyk

Gromady galaktyk to zdecydowanie największe struktury w przestrzeni kosmicznej utrzymywane wspólnie przez grawitację. Najnowsze zdjęcie wykonane za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a przedstawia masywną gromadę jasno świecących galaktyk, po raz pierwszy zidentyfikowaną jako Abell 3192. Podobnie jak wszystkie gromady galaktyk, ta jest wypełniona gorącym gazem, który emituje silne promieniowanie rentgenowskie, i jest otoczona halo niewidzialnej ciemnej

Data publikacji 8 września 20238 września 2023

Ten bąbel może być pozostałością po Wielkim Wybuchu. Ma średnicę miliarda lat świetlnych

Tego raczej nikt się nie spodziewał. W najnowszym artykule naukowym astronomowie przekonują, że przypadkiem udało im się odkryć bańkę galaktyk, która może być swoistą pozostałością po Wielkim Wybuchu.

Data publikacji 18 grudnia 2020

Codziennik kosmiczny: znalazłem psa, a naukowcy znaleźli anioła na Marsie

Dzisiejszy codziennik ze sporym opóźnieniem, ale za to ze szlachetnym usprawiedliwieniem. Na ostatnim spacerze o północy znalazłem bezdomnego psa. Nie mogąc zostawić go samego na noc musiałem wprowadzić go do domu, do dwóch własnych psów, aby przeczekał do rana, kiedy to będzie mógł być oddany Straży Miejskiej. Uspokojenie sytuacji w domu potrwało do 3:30. O

Data publikacji 1 października 2020

Teleskop ESO dostrzegł galaktyki uwięzione grawitacyjnie przez supermasywną czarną dziurę

Za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) astronomowie odkryli sześć galaktyk krążących wokół supermasywnej czarnej dziury w epoce, w której wszechświat miał mniej niż miliard lat. To pierwszy przypadek odkrycia takiej grupy galaktyk tak wcześnie po Wielkim Wybuchu. Wyniki obserwacji pomogą nam lepiej zrozumieć w jaki sposób powstają i rosną do ogromnych rozmiarów supermasywne czarne dziury

Data publikacji 2 września 2020

Gorące dżety z tej czarnej dziury nie są w stanie rozgrzać gazu międzygalaktycznego

Radioastronomowie odkryli dżety gorącego gazu wyrzucane z otoczenia czarnej dziury znajdującej się w centrum gromady galaktyk Feniks oddalonej o 5,9 mld lat świetlnych od Ziemi w kierunku gwiazdozbioru Feniksa. To niezwykle ważne odkrycie dla zrozumienia wzajemnej ewolucji galaktyk, gazu i czarnych dziur w gromadach galaktyk. Galaktyki jako takie nie są rozłożone w przestrzeni kosmicznej jednorodnie.

Data publikacji 6 sierpnia 2020

Wszechświat jest taki sam, niezależnie w którą stronę spojrzymy. Czy coś przeoczyliśmy?

Niezależnie od tego w jakim kierunku spojrzysz we wszechświecie, widok będzie zasadniczo taki sam jeżeli spojrzysz wystarczająco daleko. Nasze lokalne otoczenie pełne jest jasnych mgławic, gromad gwiazd i ciemnych obłoków gazu i pyłu. Więcej gwiazd widzimy w kierunku centrum Drogi Mlecznej, niż w jakimkolwiek innym. Jednak jeżeli patrzymy miliony i miliardy lat świetlnych dalej, gromady

Data publikacji 3 czerwca 2020

Hubble dokonuje zdumiewającego odkrycia we wczesnym wszechświecie

Najnowsze wyniki obserwacji prowadzonych za pomocą Kosmicznego Teleaskopu Hubble’a wskazują, że proces formowania pierwszych gwiazd i galaktyk we wczesnym wszechświecie miał miejsce wcześniej niż nam się dotychczas wydawało. Europejski zespół astronomów nie odkrył żadnych śladów gwiazd pierwszej generacji, tzw. gwiazd III populacji, nawet 500 mln lat po Wielkim Wybuchu. Badanie pierwszych galaktyk pozostaje znaczącym wyzwaniem

Data publikacji 29 stycznia 2020

Chandra obserwuje powstawanie mega-gromady galaktyk

Astronomowie korzystający z danych zebranych przez Obserwatorium Rentgenowskie Chandra oraz inne teleskopy stworzyli szczegółową mapę nietypowego zderzenia czterech gromad galaktyk. Z czasem wszystkie cztery gromady – każda o masie co najmniej kilkuset bilionów mas Słońca – połączą się w jedną, tworząc w ten sposób jeden z najmasywniejszych obiektów we wszechświecie. Gromady galaktyk to największe struktury

Data publikacji 8 listopada 2019

Hubble obserwuje tuzin obrazów jednej galaktyki

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zaobserwowali galaktykę z odległych rejonów Wszechświata, która wydaje się skopiowana co najmniej 12 razy na nocnym niebie. Ten unikalny widok, za który odpowiada silne soczewkowanie grawitacyjne, pomaga astronomom lepiej zrozumieć ten fragment historii wszechświata, który nazywamy epoką rejonizacji. Powyższe nowe zdjęcie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a przedstawia obiekt astronomiczny, którego

Data publikacji 26 października 2019

Chandra obserwuje powstawanie mega-gromady galaktyk

Astronomowie korzystający z danych zebranych przez Kosmiczne Obserwatorium Chandra oraz inne teleskopy stworzyli szczegółową mapę rzadkiego zderzenia czterech gromad galaktyk. Z czasem wszystkie cztery gromady – każda o masie przynajmniej kilkuset bilionów mas Słońca – połączą się w jeden z najmasywniejszych obiektów we wszechświecie. Gromady galaktyk to największe struktury we wszechświecie utrzymywane przez grawitację. Gromady

Data publikacji 17 września 2019

Gromada galaktyk Abell 959

Większość galaktyk znajduje się w gromadach zawierających od kilku do tysięcy obiektów. Nasza Droga Mleczna przykładowo należy do Grupy Lokalnej, gromady składającej się z około pięćdziesięciu galaktyk, wśród których innym dużym elementem jest Galaktyka Andromedy oddalona od nas o jakieś 2,3 miliona lat świetlnych. Gromady te są najmasywniejszymi grawitacyjnie utrzymywanymi obiektami we wszechświecie, które powstają

Data publikacji 25 stycznia 2019

D100 to galaktyka, która nie ma szans w starciu z całą gromadą galaktyk

Najnowszy artykuł opublikowany przez astronomów z Uniwersytetu Yale opowiada historię galaktyki, w której skończył się gaz. To historia tak stara jak sam wszechświat. Powstaje galaktyka, lśniąca nowymi gwiazdami, jej ramiona spiralne wydłużają się i zakrzywiają. Następnie pojawiają się problemy – galaktyka zbliża się za bardzo do pobliskiej gromady galaktyk. Owa gromada zaczyna wysysać z galaktyki

Data publikacji 21 grudnia 20186 września 2023

Delikatne światło na zdjęciach z Hubble’a odkrywa przed nami rozmieszczenie ciemnej materii

Astronomowie korzystający z danych zebranych za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zastosowali rewolucyjną metodę do wykrycia ciemnej materii w gromadach galaktyk. Metoda ta pozwala astronomom „zobaczyć” rozkład ciemnej materii dokładniej niż jakakolwiek inna metoda spośród dotychczas wykorzystywanych i może w przyszłości zostać wykorzystana do zbadania ostatecznej natury ciemnej materii. Wyniki badań opublikowano w periodyku Monthly Notices

Data publikacji 29 listopada 20186 września 2023

Hubble odkrywa tysiące gromad kulistych pośród galaktyk w Gromadzie Coma

Spoglądając 300 milionów lat świetlnych stąd w potężne morze galaktyk, astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a dokonali pełnego przeglądu najmniejszych jego elementów: 22 426 gromad kulistych. Przegląd opublikowany 9 listopada 2018 roku w periodyku Astrophysical Journal pozwoli astronomom wykorzystanie pola gromad kulistych do stworzenia mapy rozkładu materii i ciemnej materii w Gromadzie Coma zawierającej ponad 1000

Data publikacji 17 października 20186 września 2023

ESO: Odkryto największą dotąd proto-supergromadę galaktyk

Międzynarodowy zespół astronomów korzystających z instrumentu VIMOS zainstalowanego na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT) odkrył iście tytaniczną strukturę we wczesnym wszechświecie. Ta proto-supergromada galaktyk – którą nazwano Hyperionem – została dostrzeżona w trakcie najnowszych pomiarów i złożonej analizy danych archiwalnych. To największa i najmasywniejsza struktura dotąd odkryta w tak dużej odległości zarówno w czasie jak i

Data publikacji 28 września 20186 września 2023

Galaktyczny krajobraz gromady Abell 2142

Astronomowie wykorzystali dane zebrane za pomocą Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra do wykonania dramatycznego zdjęcia przedstawiającego ogromny ogon gorącego gazu rozciągający się na ponad milion lat świetlnych za grupą galaktyk, opadający w głębię jeszcze większej gromady galaktyk. Odkrycia tego typu umożliwiają nam badanie otoczenia i warunków, w których powstają największe struktury we wszechświecie. Gromady galaktyk są największymi

Data publikacji 14 września 20186 września 2023

BUFFALO spogląda w stronę najwcześniejszych galaktyk

Kosmiczny Teleskop Hubble’a rozpoczął realizację nowej misji, która ma rzucić nowe światło na ewolucję najwcześniejszych galaktyk we Wszechświecie. W ramach przeglądu BUFFALO prowadzone będą obserwacje sześciu masywnych gromad galaktyk i ich otoczenia. Pierwsze obserwacje przedstawiają gromadę galaktyk Abell 370 oraz liczne, powiększone wskutek soczewkowania grawitacyjnego obrazy galaktyk wokół niej. Wiedza o procesach formowania i ewolucji