PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Kategoria: Astrofizyka

  • Data publikacji

Zbliża się unikalna egzosyzygia. Słońce może nam uniemożliwić obserwacje

W ciągu zaledwie kilkunastu lat badania egzoplanet przeszły prawdziwą rewolucję. Od czasu odkryć dokonanych przez teleskop kosmiczny Kepler astronomowie zidentyfikowali tysiące światów krążących wokół odległych gwiazd. Dziś, dzięki obserwacjom prowadzonym m.in. przez James Webb Space Telescope, satelitę TESS oraz europejską misję CHEOPS, poznajemy nie tylko ich liczbę, ale także skład atmosfer, masy i architekturę całych
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zaskakująca struktura w Mgławicy Pierścień. Nigdy wcześniej jej nie widziano

Astronomowie odkryli zaskakującą i dotąd nieznaną strukturę we wnętrzu jednej z najbardziej rozpoznawalnych mgławic na nocnym niebie. Międzynarodowy zespół badaczy kierowany przez naukowców z University College London oraz Uniwersytetu w Cardiff zidentyfikował w Mgławicy Pierścień (Ring Nebula) wąską, podłużną chmurę zjonizowanego żelaza. Odkrycie to pokazuje, że nawet obiekty badane od setek lat wciąż potrafią skrywać
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tych gwiazd jest najwięcej. Wokół nich nie ma sensu szukać życia

Nowe badania naukowe podważają optymistyczne założenia dotyczące możliwości istnienia złożonego życia poza Ziemią. Wynika z nich, że wiele planet krążących wokół najczęściej występujących gwiazd w Drodze Mlecznej może być z natury nieprzyjaznych dla rozwoju zaawansowanych form biologicznych.
  • Data publikacji

Sondy do granic Układu Słonecznego. Chiny idą na całość

Chiny zbliżają się do realizacji jednego z najbardziej ambitnych przedsięwzięć w swojej historii badań kosmicznych: wysłania dwóch sond w kierunku granic Układu Słonecznego. Opublikowane niedawno artykuły naukowe szczegółowo opisuje architekturę misji, technologie oraz cele badawcze, sugerując, że projekt, rozwijany od strony teoretycznej od lat, wchodzi w fazę poprzedzającą formalne zatwierdzenie planu realizacji misji.
  • Data publikacji

Czy superziemie mają magnetosfery? Odpowiedź kryje się w ukrytych oceanach magmy

Ukryte głęboko we wnętrzu odległych planet skalistych ogromne oceany magmy mogą pełnić kluczową rolę w ochronie całych światów przed zabójczym promieniowaniem kosmicznym. Najnowsze badania sugerują, że na tzw. superziemiach – planetach większych od Ziemi, lecz mniejszych od lodowych olbrzymów – stopiona skała może generować silne pola magnetyczne, zdolne osłaniać planety przed wysokoenergetycznymi cząstkami i sprzyjać
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ta planeta właśnie traci całą swoją atmosferę. Unikalne obserwacje

Astronomowie po raz pierwszy tak wyraźnie uchwycili planetę pozasłoneczną w trakcie aktywnej utraty atmosfery. Dzięki nowym obserwacjom prowadzonym za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba możliwe było bezpośrednie śledzenie tego procesu w czasie rzeczywistym. Wyniki te otwierają wyjątkowe okno na długofalową ewolucję planet i pokazują, jak dynamiczne mogą być losy światów krążących wokół odległych gwiazd.
  • Data publikacji

Poszukiwania egzoksiężyców przez JWST wciąż bez sukcesu

Gdy Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) wystartował w 2021 roku, wielu naukowców oczekiwało, że jednym z jego najważniejszych osiągnięć będzie odkrycie egzoksiężyców, czyli naturalnych satelitów krążących wokół odkrywanych przez niego egzoplanet. Po czterech latach pracy poszukiwania wciąż jednak przynoszą więcej pytań niż odpowiedzi.
  • Data publikacji

Superjowisze niepodobne do Jowisza? To możliwe

Nowe obserwacje wykonane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba całkowicie zmieniają wyobrażenia naukowców o tym, jak mogą zachowywać się największe obiekty planetarne we wszechświecie. Międzynarodowy zespół badawczy odkrył, że olbrzymie burze pyłowe na niektórych brązowych karłach powstają w sposób radykalnie odmienny od tych, które doskonale znamy z atmosfery Jowisza.
  • Data publikacji

Gwiezdne „spotkanie” sprzed milionów lat. Ślady wciąż widoczne w pobliżu Układu Słonecznego

Nasze Słońce zanurzone jest w rozległym ośrodku międzygwiazdowym – sieci obłoków bogatych w wodór i hel, które rozciągają się na około 30 lat świetlnych. Te tzw. lokalne obłoki międzygwiazdowe stanowią ochronną strefę pomiędzy Układem Słonecznym a znacznie bardziej rozrzedzonym i gorącym obszarem naszej galaktyki, określanym jako lokalna bańka gorącego gazu. Zrozumienie natury tego otoczenia ma
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Koronalny wyrzut masy na czerwonym karle. W końcu udało się go zaobserwować

Czerwone karły dominują w naszej galaktyce – stanowią około 75% wszystkich gwiazd i często posiadają skaliste planety. Choć paliwa starcza im na biliony lat, co teoretycznie daje życiu mnóstwo czasu na ewolucję, ich natura może być wyjątkowo wroga. Najnowsze badania sugerują, że te małe gwiazdy potrafią wywoływać potężne zjawiska, które mogą całkowicie niszczyć atmosfery krążących
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Dysk formujący księżyce wokół odległej planety rzuca światło na początki Układu Słonecznego

Księżyce są w kosmosie czymś znacznie powszechniejszym niż planety. W samym Układzie Słonecznym znamy ich już ponad 400, krążących wokół sześciu z ośmiu planet. Niektóre są małe i powstały w wyniku przechwycenia planetoid albo potężnych zderzeń. Jednak największe satelity, takie jak cztery księżyce galileuszowe Jowisza, najprawdopodobniej uformowały się miliardy lat temu z dysku pyłu i
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ślady lodowego planetozymala w atmosferze białego karła WD 1647+375

Międzynarodowy zespół astronomów, kierowany przez naukowców z Uniwersytetu w Warwick, odkrył chemiczne ślady fragmentu lodowej planety bogatej w wodę i azot, który ulega powolnemu zniszczeniu w atmosferze białego karła. To jedno z najważniejszych dotąd dowodów na istnienie obiektów podobnych do komet i planetozymali poza naszym Układem Słonecznym. Takie ciała niebieskie odgrywają kluczową rolę w rozwoju
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Obserwatorium Swift dostanie drugie życie. Prywatna sonda podniesie je na wyższą orbitę

W 2026 roku NASA po raz pierwszy w historii skorzysta z pomocy prywatnej firmy, aby przedłużyć życie jednej ze swoich najcenniejszych misji naukowych. Obserwatorium Neil Gehrels Swift, wysłane na orbitę w 2004 roku, od ponad dwóch dekad dostarcza bezcennych danych na temat najbardziej gwałtownych i energetycznych zjawisk we Wszechświecie. Teraz, dzięki współpracy z amerykańską firmą
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Hubble obserwuje, jak biały karzeł pożera świat podobny do Plutona

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zaobserwowali niezwykłe zjawisko: biały karzeł pochłania fragmenty obiektu przypominającego Plutona. Odkrycie pozwala lepiej zrozumieć, jak kończą swoje życie układy planetarne i jakie losy czekają bogate w lód światy krążące wokół umierających gwiazd. Biały karzeł, znajdujący się zaledwie 260 lat świetlnych od Ziemi, to gwiezdny relikt o masie połowy Słońca,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Planeta na tle plam gwiazdowych ujawnia niezwykłą architekturę układu TOI-3884

Astronomowie zbadali odległy układ planetarny, w którym tranzytująca planeta regularnie przecina ciemniejsze obszary na powierzchni gwiazdy. To rzadkie zjawisko daje niepowtarzalną okazję, by jednocześnie poznać właściwości samej planety, układ jej orbity oraz aktywność magnetyczną gwiazdy. Międzynarodowy zespół kierowany przez badaczy z Astrobiology Center w Tokio skupił się na czerwonym karle TOI-3884, oddalonym o około 140
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Te wodne światy wcale nie muszą mieć wody. Zamiast błękitnej cieczy, może tam być… sadza

Przez lata astronomowie zakładali, że wiele egzoplanet odkrywanych wokół odległych gwiazd to tzw. światy wodne. Wskazywała na to ich stosunkowo niska gęstość oraz fakt, że za granicą tzw. „linii śniegu” w dyskach protoplanetarnych lód wodny powinien być powszechny. Najnowsze badania zespołu kierowanego przez Jie Li z Uniwersytetu Michigan sugerują jednak alternatywę: część z tych globów
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Chińscy naukowcy przeprowadzili nasłuch układu TRAPPIST-1. Obcych tam raczej nie ma

Chińscy astronomowie przeprowadzili najdokładniejsze dotąd poszukiwania sygnałów radiowych od potencjalnych cywilizacji pozaziemskich w układzie TRAPPIST-1 – jednym z najbardziej obiecujących miejsc do poszukiwania życia poza Ziemią. TRAPPIST-1, czerwony karzeł oddalony o około 40 lat świetlnych, przyciąga uwagę badaczy od momentu swojego odkrycia. Krąży wokół niego siedem skalistych planet podobnych rozmiarami do Ziemi. Co najmniej trzy
Czytaj więcej
  • Data publikacji

TRAPPIST-1 e w centrum uwagi teleskopu Jamesa Webba

Astronomia wkroczyła w nową erę. Już nie tylko odkrywamy planety krążące wokół innych gwiazd, ale zaczynamy badać ich atmosfery i warunki, które mogą sprzyjać życiu. Jednym z najważniejszych obiektów tego typu jest układ TRAPPIST-1 – czerwony karzeł oddalony o zaledwie 40 lat świetlnych od Ziemi, wokół którego krąży siedem planet podobnych rozmiarami do Ziemi. Spośród
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Gwiezdny kanibalizm na niespotykaną skalę

Astronomowie odkryli niezwykły kosmiczny spektakl: biały karzeł pożerający swojego gwiezdnego towarzysza w tempie, jakiego nigdy wcześniej nie zaobserwowano. Układ podwójny znany jako V Sagittae, znajdujący się około 10 000 lat świetlnych od Ziemi, świeci jaśniej niż jakakolwiek podobna para gwiazd. Źródłem tej niezwykłej jasności jest żarłoczny biały karzeł, który bezlitośnie wysysa materię ze swojej większej, gorętszej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Najstarszy brązowy karzeł ujawnia tajemniczą cząsteczkę w swojej atmosferze

Astronomowie dokonali przełomowego odkrycia, które rzuca nowe światło na chemię atmosfer gazowych olbrzymów. W atmosferze jednego z najstarszych znanych brązowych karłów – obiektu nazwanego „The Accident” – po raz pierwszy wykryto obecność silanu, cząsteczki odgrywającej kluczową rolę w procesie powstawania chmur. Silan, czyli związek krzemu i wodoru, od dawna był przewidywany przez modele jako istotny
Czytaj więcej