PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Kategoria: Astrofizyka

  • Data publikacji

PILNE: tajemniczy rozbłysk gamma zdumiewa astronomów

Astronomowie zarejestrowali niezwykły kosmiczny wybuch, który nie przypomina żadnego znanego wcześniej zjawiska. Rozbłysk gamma, nazwany GRB 250702B, trwał ponad dobę i powtarzał się kilkukrotnie w tym czasie. To absolutna nowość – w ciągu 50 lat badań nad tego typu eksplozjami nigdy nie obserwowano takiego zachowania. Rozbłyski gamma (GRB) to najpotężniejsze eksplozje we Wszechświecie. Zazwyczaj powstają
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Astronomowie odkryli niezwykłą „gwiazdę zombie” powstałą w wyniku kosmicznej kolizji

Zespół astronomów korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a odkrył nietypową gwiazdę – masywnego białego karła, który nie narodził się pod koniec naturalnego cyklu życia pojedynczej gwiazdy, lecz w dramatycznym zderzeniu dwóch obiektów. Białe karły to niezwykle gęste pozostałości gwiazd o masie zbliżonej do masy Słońca. Po wyczerpaniu paliwa jądrowego takie gwiazdy odrzucają swoje zewnętrzne warstwy i
Czytaj więcej
  • Data publikacji

TRAPPIST-1e może mieć atmosferę. Niestety, może też jej nie mieć

Czy 40 lat świetlnych od Ziemi istnieje planeta, na której mogłaby występować woda w stanie ciekłym? To pytanie od lat pobudza wyobraźnię astronomów. TRAPPIST-1e – planeta podobna rozmiarami do Ziemi – krąży wokół czerwonego karła w tzw. strefie zamieszkiwalnej, gdzie temperatury sprzyjają istnieniu oceanów. Aby jednak mogło to być możliwe, planeta musi posiadać atmosferę. Najnowsze
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Na samej krawędzi Drogi Mlecznej naukowcy odkryli młodą gwiazdę

Astronomowie po raz pierwszy uchwycili szczegółowe obrazy dżetów i wypływów gazu z młodej gwiazdy oddalonej o prawie 26 000 lat świetlnych od Słońca, co pokazuje, że procesy formowania gwiazd mogą zachodzić również na obrzeżach Drogi Mlecznej. Obserwacje zostały przeprowadzone przy użyciu Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) w Chile, sieci 66 anten radioteleskopów o wysokiej precyzji,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

To ogromna planeta mogła ukształtować zdeformowany pierścień wokół gwiazdy Fomalhaut

Jedna z najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba, Fomalhaut, od lat intryguje astronomów swoim niezwykłym dyskiem odłamków – ogromnym pasem pyłu i skał, przypominającym nasz pas planetoid, lecz znacznie od niego większym. Najnowsze obserwacje przeprowadzone przy pomocy sieci radioteleskopów ALMA w Chile pozwoliły uzyskać najdokładniejszy obraz tego układu w historii i rzuciły nowe światło na jego nietypową
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczna zagadka rozwiązana. Gwiazda zgasła przez pyłowy dysk

Astronomowie rozwiązali jedną z najbardziej zagadkowych historii ostatnich lat – tajemnicze zniknięcie gwiazdy, która niemal całkowicie zgasła na osiem miesięcy, by później ponownie rozbłysnąć. Tak spektakularne i rzadkie zdarzenie zdaniem naukowców zdarza się raz na milion przypadków.
  • Data publikacji

Egzoplaneta GJ 1132 b to naga skała. Najnowsze dane JWST kończą spór

Czy w pobliżu innych gwiazd istnieją światy podobne do Ziemi? To jedno z najważniejszych pytań współczesnej astronomii. Odpowiedź nie jest prosta, bo nawet w przypadku planet wielkości naszej planety dane bywają sprzeczne. Najnowsze obserwacje Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) właśnie rozstrzygnęły jedną z takich zagadek – w przypadku egzoplanety GJ 1132 b niemal na pewno
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Epsilon Eridani od dekad rozbudza wyobraźnię. Tymczasem Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba…

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) ponownie przesunął granice astronomicznych możliwości, tym razem skupiając się na jednej z najbliższych gwiazd Układu Słonecznego – Epsilon Eridani. Choć nie udało się potwierdzić istnienia planet krążących wokół tej gwiazdy, obserwacje wniosły cenny wkład w rozwój metod poszukiwania egzoplanet.
  • Data publikacji

A to niespodzianka! W otoczeniu młodej gwiazdy naukowcy dostrzegli planetę

Międzynarodowy zespół astronomów dokonał odkrycia, które rzuca nowe światło na proces powstawania planet. Wokół młodej gwiazdy, przypominającej nasze Słońce, zidentyfikowano gigantyczną planetę w jednym z najwcześniejszych etapów jej formowania. To wyjątkowa okazja do obserwacji zjawiska, które zazwyczaj pozostaje poza zasięgiem teleskopów.
  • Data publikacji

Astronomowie odkryli niezwykły układ czterech gwiazd. Wśród nich dwie są nieudane

Wszechświat co jakiś czas zaskakuje nas odkryciami, które pozwalają lepiej zrozumieć procesy powstawania gwiazd i planet. Jednym z takich niezwykłych obiektów jest rzadki system czterech ciał niebieskich, w którym obok siebie istnieją gwiazdy i brązowe karły. To odkrycie może okazać się przełomowe w badaniach nad naturą tych enigmatycznych obiektów, znajdujących się pomiędzy światem gwiazd a
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Teleskop Webba odkrywa: samotne planety mogą tworzyć własne układy planetarne

Czy układy planetarne mogą istnieć bez gwiazdy? Nowe obserwacje wykonane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) sugerują, że tak. Najnowsze badania zmieniają nasze dotychczasowe rozumienie procesów powstawania planet, wskazując, że nawet samotne, bezgwiezdne światy mogą mieć swoje własne systemy planetarne – miniaturowe i znacznie słabsze niż Układ Słoneczny, ale działające na tych samych zasadach fizycznych.
  • Data publikacji

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba odkrywa złożoność mgławicy NGC 6072

Najbardziej zaawansowany teleskop kosmiczny w historii – James Webb – po raz kolejny rzuca nowe światło na tajemnice kosmosu. Tym razem jego instrumenty ujawniły wyjątkowo złożoną budowę mgławicy planetarnej NGC 6072, pozwalając lepiej zrozumieć, jak umierające gwiazdy wpływają na swoje otoczenie. To odkrycie rzuca wyzwanie klasycznym modelom budowy mgławic i wskazuje na większą rolę układów
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Samotna planeta odkryta dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności i… Einsteinowi

Choć teleskop Hubble’a działa już od ponad trzydziestu lat, jego archiwalne dane wciąż skrywają kosmiczne tajemnice. Jedną z nich okazała się samotna planeta – swobodnie dryfujący przez Galaktykę obiekt, niezwiązany z żadną gwiazdą. Odkrycie tej „kosmicznej sieroty” było możliwe dzięki zjawisku mikrosoczewkowania grawitacyjnego i przypadkowemu odkryciu przez członka zespołu badawczego. To dowód na to, że
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Planeta w spiralnej pułapce: astronomowie śledzą jej powolny koniec

Wszechświat skrywa wiele dramatycznych historii, ale rzadko mamy okazję obserwować jedną z nich niemal na żywo. Astronomowie po raz pierwszy z taką precyzją zarejestrowali planetę, która stopniowo zbliża się do swojej gwiazdy, nieuchronnie zmierzając ku zagładzie. TOI-2109b, gazowy olbrzym znany jako „gorący Jowisz”, znalazła się w centrum niezwykłych badań, które rzucają nowe światło na procesy
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Radiowa zagadka z głębi galaktyki – nietypowy biały karzeł odkryty przez LOFAR

Astronomia wciąż zaskakuje nas obiektami, które nie pasują do dobrze znanych schematów. Najnowsze odkrycie europejskich naukowców rzuca nowe światło na pozornie „martwe” gwiazdy i sugeruje, że niektóre z nich mogą zachowywać się znacznie bardziej dynamicznie, niż dotąd przypuszczano. Mowa o białym karle, który zamiast spokojnie stygnąć po śmierci gwiazdy macierzystej, wysyła w przestrzeń kosmiczną rytmiczne
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Młoda planeta, dziwna atmosfera – przełomowe odkrycie teleskopu JWST

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) po raz kolejny zrewolucjonizował nasze spojrzenie na egzoplanety. Tym razem dostarczył niezwykle szczegółowych danych na temat atmosfery młodej planety spoza Układu Słonecznego – V1298 Tau b. Obserwacje ujawniają nietypowe właściwości tej planety i rzucają nowe światło na to, jak mogą wyglądać wczesne etapy rozwoju światów typu podneptun.
  • Data publikacji

Nowe badanie podważa wcześniejsze szacunki. Mniej planet podobnych rozmiarami do Ziemi

W ostatnich latach astronomowie donosili o coraz większej liczbie egzoplanet o rozmiarach porównywalnych z Ziemią. Takie światy – skaliste, nieduże i potencjalnie nadające się do zamieszkania – rozpalały wyobraźnię zarówno naukowców, jak i entuzjastów życia pozaziemskiego. Teraz jednak najnowsze badania sugerują, że wiele z tych obiektów może być znacznie większych, niż dotąd sądzono. To z
Czytaj więcej
  • Data publikacji

CHIME J1634+44. Obiekt, który może zmienić naszą wiedzę o martwych gwiazdach

Kosmos nie przestaje zaskakiwać. Najnowszym tego dowodem jest CHIME J1634+44 – tajemniczy obiekt odkryty przez dwa niezależne zespoły badawcze. Jego niezwykłe, rytmiczne migotanie i niespotykane właściwości mogą wskazywać na istnienie zupełnie nowej klasy ciał niebieskich. Co dokładnie udało się zaobserwować i dlaczego CHIME J1634+44 może odmienić nasze rozumienie natury najbardziej ekstremalnych obiektów we Wszechświecie?
  • Data publikacji

Nowa planeta w pobliżu Ziemi. L 98-59 zyskuje status jednego z najciekawszych układów skalistych w naszej galaktyce

Zaledwie 35 lat świetlnych od Ziemi, wokół niewielkiej i chłodnej gwiazdy typu czerwony karzeł, rozciąga się jeden z najbardziej intrygujących układów planetarnych w naszej kosmicznej okolicy. L 98-59, bo o nim mowa, już wcześniej przyciągał uwagę astronomów. Teraz, dzięki nowym analizom danych z teleskopów kosmicznych i naziemnych, naukowcy potwierdzili obecność piątej planety – potencjalnie nadającej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Betelgeza ma towarzysza! Przełomowe odkrycie teleskopu Gemini North

Betelgeza to jedna z najbardziej rozpoznawalnych gwiazd na niebie, która od tysiącleci intrygowała obserwatorów swoją zmienną jasnością. Teraz astronomowie po raz pierwszy potwierdzili istnienie gwiazdy towarzyszącej temu czerwonemu nadolbrzymowi. Odkrycie to nie tylko rozwiewa wątpliwości dotyczące tajemniczej zmienności Betelgezy, lecz także rzuca nowe światło na życie i ewolucję masywnych gwiazd.