Kosmologia – Strona 9 – PULS KOSMOSU

Data publikacji 31 maja 2022

Hubble obserwuje galaktykę spiralną IC 342. Schowała się za Drogą Mleczną

Na swój sposób jest to naprawdę wyjątkowa „ukryta galaktyka”. IC 342 znana także pod oznaczeniem Caldwell 5 to potężna galaktyka spiralna, która gdyby nie jej położenie, byłaby jedną z najjaśniejszych galaktyk nocnego nieba. Pech jednak chciał, że z perspektywy mieszkańca Ziemi, znajduje się ona dokładnie za duża ilością pyłu, gazu i gwiazd. Dzięki temu, że

Data publikacji 24 maja 2022

Kosmiczny Teleskop Hubble’a obserwuje strumienie gwiazdotwórcze między galaktykami

Naukowcy analizujący archiwalne zdjęcia wykonane przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a postanowili na nowo przyjrzeć się zdjęciu przedstawiającemu zwartą grupę galaktyk Hickson 31 (HCG 31) i opublikowanemu po raz pierwszy w 2010 roku. W skali kosmicznej te dwanaście lat nie robi absolutnie żadnej różnicy, dzięki temu także i dzisiaj zdjęcie zdecydowanie zachwyca. Co widać na zdjęciu? Hickson

Data publikacji 3 stycznia 2022

To zdjęcie nie przedstawia gwiazd. To czarne dziury

Na pierwszy rzut oka zdjęcie jak zdjęcie. Podobnych zdjęć miłośnicy astronomii widzieli już mnóstwo. Gdyby to zdjęcie było zrobione przez amatora astronomii, zapewne przedstawiałoby mrowie gwiazd widzianych w kierunku dysku galaktyki. Gdyby to było zdjęcie wykonane za pomocą któregoś z dużych teleskopów, mogłoby przedstawiać odległe galaktyki. Nie jest to jednak żaden z tych dwóch przypadków.

Data publikacji 20 września 2021

Supermasywna czarna dziura a obumieranie galaktyk

Czym się różni młoda galaktyka od starzejącej się galaktyki? W młodych galaktykach wciąż zachodzą procesy gwiazdotwórcze. Młode niebieskie gwiazdy wchodzą w miejsce starzejących się czerwonych olbrzymów. Od czasu do czasu astronomowie natrafiają jednak na galaktyki, w których młodych, gorących, błękitnych gwiazd już nie ma. Taka galaktyka stopniowo gaśnie. Wypełniające ją gwiazdy świecą, ale w toku

Data publikacji 14 kwietnia 2021

Czarne dziury uwielbiają jeść, ale każda inaczej

Praktycznie w każdej dużej galaktyce znajdziemy przynajmniej jedną supermasywną czarną dziurę. Naukowcy katalogujący ich zachowanie zauważają jednak, że każda z nich zachowuje się w nieco inny sposób. Przegląd aktywnych jąder galaktycznych (AGN) znajdujących się w wycinku nieba znanym jako GOODS-North w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy pozwolił naukowcom porównać ze sobą znajdujące się w nich supermasywne czarne

Data publikacji 12 kwietnia 2021

Okiem Hubble’a: NGC 1947 jako umierająca galaktyka

Widoczna na zdjęciu powyżej galaktyka NGC 1947 to obiekt głębokiego nieba widoczny tylko z półkuli południowej w gwiazdozbiorze Złotej Ryby. Pod względem kształtu, galaktyka klasyfikowana jest przez astronomów jako galaktyka soczewkowata, a więc znajdująca się gdzieś między klasycznymi galaktykami spiralnymi a eliptycznymi. NGC 1947 została odkryta 200 lat temu przez szkockiego astronoma Jamesa Dunlopa. Przez

Data publikacji 26 lutego 2021

ZDJĘCIE: Odblask czarnej dziury

Powyższe zdjęcie stanowi tak naprawdę mozaikę zdjęć (dane rentgenowskie – niebieski i zielony, dane optyczne – czerwony), na której uwieczniono aktywną galaktykę NGC 1068. Na zdjęciu widać gaz wywiewany w postaci wiatrów gwiezdnych z pobliża centralnej supermasywnej czarnej dziury. Regiony, w których zachodzą intensywne procesy gwiazdotwórcze w wewnętrznych ramionach spiralnych galaktyki widoczne są zarówno w

Data publikacji 24 stycznia 2021

Okiem Hubble’a: galaktyka spiralna z poprzeczką – NGC 4535

NGC 4535 to galaktyka spiralna z poprzeczką znajdująca się 50 milionów lat świetlnych do Ziemi w kierunku gwiazdozbioru Panny. Powyższe zdjęcie zostało wykonane za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Barwy na powyższym zdjęciu nie są przypadkowe. Bardzo dużo mówią o strukturze i ewolucji galaktyki. Niebieskie jasne gwiazdy widoczne wzdłuż ramion spiralnych galaktyki to młode gorące gwiazdy

Data publikacji 22 stycznia 2021

Myśleliście, że wiecie coś o największych czarnych dziurach? No cóż…

Najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Londyńskiego wskazują, że we wszechświecie mogą się czaić zdumiewająco duże czarne dziury, masą i rozmiarami znacznie przewyższające supermasywne czarne dziury. Zdumiewająco duże czarne dziury (SLAB, ang. stupendously large black holes) wymykają się obecnie obowiązującym teoriom opisującym powstawanie i ewolucje masywnych czarnych dziur. Dotychczas bowiem uważano, że istnieje pewna

Data publikacji 18 grudnia 2020

Codziennik kosmiczny: znalazłem psa, a naukowcy znaleźli anioła na Marsie

Dzisiejszy codziennik ze sporym opóźnieniem, ale za to ze szlachetnym usprawiedliwieniem. Na ostatnim spacerze o północy znalazłem bezdomnego psa. Nie mogąc zostawić go samego na noc musiałem wprowadzić go do domu, do dwóch własnych psów, aby przeczekał do rana, kiedy to będzie mógł być oddany Straży Miejskiej. Uspokojenie sytuacji w domu potrwało do 3:30. O

Data publikacji 16 października 2020

Spin supermasywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej

Gdy już powstanie czarna dziura, jej intensywne pole grawitacyjne powoduje powstanie powierzchni, zza której już nawet światło nie ucieknie, przez co czarna dziura jest czarna dla wszystkich obserwatorów na zewnątrz. Wszystkie szczegóły złożonej mieszani materii i energii, z której powstała znikają na zawsze, przez co czarną dziurę możemy w całości opisać za pomocą jedynie trzech

Data publikacji 16 października 2020

Przepis na silne dżety emitowane przez kwazary

Tylko niektóre supermasywne czarne dziury emitują niezwykle silne strumienie materii, dżety. Pozostałe tego nie robią. Być może właśnie naukowcom udało się ustalić dlaczego tak się dzieje. Korzystając z Kosmicznego Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra, europejskiego satelity XMM-Newton, niemieckiego satelity ROSAT oraz Very Large Array, badacze przeanalizowali ponad 700 kwazarów – gwałtownie rosnących supermasywnych czarnych dziur – starając

Data publikacji 1 października 2020

Teleskop ESO dostrzegł galaktyki uwięzione grawitacyjnie przez supermasywną czarną dziurę

Za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) astronomowie odkryli sześć galaktyk krążących wokół supermasywnej czarnej dziury w epoce, w której wszechświat miał mniej niż miliard lat. To pierwszy przypadek odkrycia takiej grupy galaktyk tak wcześnie po Wielkim Wybuchu. Wyniki obserwacji pomogą nam lepiej zrozumieć w jaki sposób powstają i rosną do ogromnych rozmiarów supermasywne czarne dziury

Data publikacji 16 września 2020

Nowe obserwatorium fal grawitacyjnych już „wkrótce”

Postępy na drodze do budowy nowego flagowego obserwatorium fal grawitacyjnych w Europie sprawiają, że stopniowo zbliżamy się do punktu, w którym badacze będą w stanie wykrywać więcej procesów łączenia czarnych dziur i gwiazd neutronowych. Naukowcy właśnie zaproponowali wprowadzenie Teleskopu Einsteina (ET) na mapę drogową Europejskiego Forum Strategicznego Infrastruktur Badawczych. ET to proponowany naziemny detektor fal

Data publikacji 3 września 2020

Bum! Najmasywniejsze zderzenie czarnych dziur jakie dotąd udało się zaobserwować

Mimo całej swojej ogromnej pustki wszechświat brzęczy od aktywności w postaci fal grawitacyjnych. Wytwarzane przez ekstremalne zjawiska astrofizyczne, te pogłosy rozchodzą się i wstrząsają tkanką czasoprzestrzeni, jak brzęk kosmicznego dzwonu. Codziennie rano zapraszam na podcast „Dzień Dobry Kosmos” https://dziendobrykosmos.podigee.io/ Teraz naukowcy wykryli sygnał z prawdopodobnie najbardziej masywnego połączenia czarnych dziur, jakie dotychczas zaobserwowano w falach

Data publikacji 2 września 2020

Gorące dżety z tej czarnej dziury nie są w stanie rozgrzać gazu międzygalaktycznego

Radioastronomowie odkryli dżety gorącego gazu wyrzucane z otoczenia czarnej dziury znajdującej się w centrum gromady galaktyk Feniks oddalonej o 5,9 mld lat świetlnych od Ziemi w kierunku gwiazdozbioru Feniksa. To niezwykle ważne odkrycie dla zrozumienia wzajemnej ewolucji galaktyk, gazu i czarnych dziur w gromadach galaktyk. Galaktyki jako takie nie są rozłożone w przestrzeni kosmicznej jednorodnie.

Data publikacji 6 sierpnia 2020

Wszechświat jest taki sam, niezależnie w którą stronę spojrzymy. Czy coś przeoczyliśmy?

Niezależnie od tego w jakim kierunku spojrzysz we wszechświecie, widok będzie zasadniczo taki sam jeżeli spojrzysz wystarczająco daleko. Nasze lokalne otoczenie pełne jest jasnych mgławic, gromad gwiazd i ciemnych obłoków gazu i pyłu. Więcej gwiazd widzimy w kierunku centrum Drogi Mlecznej, niż w jakimkolwiek innym. Jednak jeżeli patrzymy miliony i miliardy lat świetlnych dalej, gromady

Data publikacji 26 czerwca 2020

Astronomowie odkrywają potężny kwazar we wczesnym wszechświecie

Astronomowie odkryli najmasywniejszy kwazar we wczesnym wszechświecie. W jego centrum znajduje się czarna dziura o masie… 1,5 miliarda mas Słońca. Wcześniej oznaczony numerem J1007+2115, nowo odkryty kwazar jest jednym z zaledwie dwóch odkrytych w tym samym przedziale historii. Kwazary to najbardziej energetyczne obiekty we wszechświecie, a od momentu ich odkrycia astronomowie starają się ustalić kiedy

Data publikacji 3 czerwca 2020

Hubble dokonuje zdumiewającego odkrycia we wczesnym wszechświecie

Najnowsze wyniki obserwacji prowadzonych za pomocą Kosmicznego Teleaskopu Hubble’a wskazują, że proces formowania pierwszych gwiazd i galaktyk we wczesnym wszechświecie miał miejsce wcześniej niż nam się dotychczas wydawało. Europejski zespół astronomów nie odkrył żadnych śladów gwiazd pierwszej generacji, tzw. gwiazd III populacji, nawet 500 mln lat po Wielkim Wybuchu. Badanie pierwszych galaktyk pozostaje znaczącym wyzwaniem

Data publikacji 3 czerwca 2020

SW: Trzy miliony lat temu nasza czarna dziura wyemitowała dżet, który rozświetlił otoczenie sąsiedniej galaktyki

3,5 mln lat temu z centrum Drogi Mlecznej wystrzeliły dwa przeciwnie skierowane strumienie energii. Przez kolejny milion lat przodkowie ludzi na Ziemi widzieli je jako mglistą poświatę na niebie. Teraz, nieco później, astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a odkryli nowe informacje o tej potężnej eksplozji. Spoglądając na odległe granice naszej galaktyki, naukowcy odkryli, że rozbłysk