PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki
  • Data publikacji

Nowy księżyc Urana. Nawet sonda Voyager go nie zarejestrowała

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba odkryli nieznany wcześniej księżyc Urana. Dzięki temu liczba znanych satelitów tej planety wzrosła do 29. Odkrycia dokonał zespół naukowców z Southwest Research Institute (SwRI) podczas obserwacji przeprowadzonych 2 lutego 2025 roku za pomocą instrumentu NIRCam zainstalowanego na pokładzie Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba.
  • Data publikacji

Astronomowie odkryli niezwykły układ czterech gwiazd. Wśród nich dwie są nieudane

Wszechświat co jakiś czas zaskakuje nas odkryciami, które pozwalają lepiej zrozumieć procesy powstawania gwiazd i planet. Jednym z takich niezwykłych obiektów jest rzadki system czterech ciał niebieskich, w którym obok siebie istnieją gwiazdy i brązowe karły. To odkrycie może okazać się przełomowe w badaniach nad naturą tych enigmatycznych obiektów, znajdujących się pomiędzy światem gwiazd a
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NASA zakończyła misję. Nie udało się odzyskać kontroli nad sondą

Choć misja Lunar Trailblazer miała wnieść nową jakość w badania wody na Księżycu, zakończyła się, zanim zdążyła rozwinąć skrzydła. Lunar Trailblazer został wystrzelony 26 lutego 2024 roku na pokładzie rakiety Falcon 9 firmy SpaceX z Centrum Kosmicznego im. Kennedy’ego na Florydzie. Był to niewielki satelita towarzyszący lądownikowi IM-2 firmy Intuitive Machines. Głównym celem misji było
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czy życie może przetrwać dzięki promieniowaniu? Naukowcy zaskoczeni wynikami

Czy promieniowanie kosmiczne może wspierać rozwój życia, zamiast je niszczyć? Choć do tej pory uważano je za jedno z największych zagrożeń dla organizmów żywych poza Ziemią, najnowsze badania rzucają zupełnie inne światło na jego rolę w kosmosie. Naukowcy wskazują, że w odpowiednich warunkach promieniowanie może nie tylko nie szkodzić, ale wręcz sprzyjać podtrzymywaniu życia –
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ciemna materia i pierwsze gwiazdy: pierwotne czarne dziury mogą łączyć oba światy

Od początków dziejów Wszechświata minęło niemal 14 miliardów lat, a naukowcy wciąż próbują zrekonstruować, jak powstały pierwsze gwiazdy i galaktyki. Nowe badania sugerują, że odpowiedź może kryć się w niezwykłych obiektach zwanych pierwotnymi czarnymi dziurami – hipotetycznych strukturach, które mogły powstać tuż po Wielkim Wybuchu. Ich istnienie mogło nie tylko przyspieszyć proces narodzin pierwszych gwiazd,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Webb pokazuje najdalsze galaktyki: nowe spojrzenie na Ultragłębokie Pole Hubble’a

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba skierował swoje instrumenty na jeden z najbardziej znanych obszarów nieba – Ultragłębokie Pole Hubble’a. Efektem jest najgłębszy jak dotąd obraz Wszechświata w zakresie średniej podczerwieni, ukazujący tysiące galaktyk, z których wiele istniało już wkrótce po Wielkim Wybuchu.
  • Data publikacji

Mars lepszy niż Ziemia? Najlepsza szansa na przechwycenie obiektu 3I/ATLAS

Od 2017 roku wykryto zaledwie trzy obiekty międzygwiezdne w Układzie Słonecznym – ʻOumuamua, Borisov oraz najnowszy – 3I/ATLAS. Każdy z nich niesie ze sobą szansę na unikalne badania, które mogą rzucić światło na powstawanie układów planetarnych i ewolucję materii w galaktyce. Czy jesteśmy w stanie dogonić takiego gościa z gwiazd? Naukowcy poważnie się nad tym
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Teleskop Webba odkrywa: samotne planety mogą tworzyć własne układy planetarne

Czy układy planetarne mogą istnieć bez gwiazdy? Nowe obserwacje wykonane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) sugerują, że tak. Najnowsze badania zmieniają nasze dotychczasowe rozumienie procesów powstawania planet, wskazując, że nawet samotne, bezgwiezdne światy mogą mieć swoje własne systemy planetarne – miniaturowe i znacznie słabsze niż Układ Słoneczny, ale działające na tych samych zasadach fizycznych.
  • Data publikacji

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba odkrywa złożoność mgławicy NGC 6072

Najbardziej zaawansowany teleskop kosmiczny w historii – James Webb – po raz kolejny rzuca nowe światło na tajemnice kosmosu. Tym razem jego instrumenty ujawniły wyjątkowo złożoną budowę mgławicy planetarnej NGC 6072, pozwalając lepiej zrozumieć, jak umierające gwiazdy wpływają na swoje otoczenie. To odkrycie rzuca wyzwanie klasycznym modelom budowy mgławic i wskazuje na większą rolę układów
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Samotna planeta odkryta dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności i… Einsteinowi

Choć teleskop Hubble’a działa już od ponad trzydziestu lat, jego archiwalne dane wciąż skrywają kosmiczne tajemnice. Jedną z nich okazała się samotna planeta – swobodnie dryfujący przez Galaktykę obiekt, niezwiązany z żadną gwiazdą. Odkrycie tej „kosmicznej sieroty” było możliwe dzięki zjawisku mikrosoczewkowania grawitacyjnego i przypadkowemu odkryciu przez członka zespołu badawczego. To dowód na to, że
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NASA stawia na Firefly: nowa misja na południowy biegun Księżyca już w 2029 roku

NASA powierzyła firmie Firefly Aerospace realizację nowej misji na Księżyc, przyznając jej kontrakt o wartości 176,7 miliona dolarów. Celem przedsięwzięcia, zaplanowanego na 2029 rok, jest dostarczenie zestawu instrumentów naukowych i łazików na południowy biegun Księżyca. Projekt ten stanowi część programu Commercial Lunar Payload Services (CLPS), którego celem jest wspieranie komercyjnych firm w rozwijaniu infrastruktury niezbędnej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Mars i Enceladus mogą tętnić życiem pod powierzchnią. Dzięki promieniowaniu

Nowe badania sugerują, że życie w Układzie Słonecznym może nie być ograniczone do planet z dostępem do światła słonecznego. Zamiast tego, mikroorganizmy mogłyby rozwijać się głęboko pod powierzchnią Marsa i lodowych księżyców, czerpiąc energię z… promieniowania kosmicznego. To odkrycie znacząco poszerza granice tzw. ekosfery i otwiera nowe kierunki w poszukiwaniach życia pozaziemskiego.
  • Data publikacji

Żyjemy w gigantycznej kosmicznej pustce. Nawet o tym nie wiedzieliśmy

Najnowsze ustalenia astronomów z University of St Andrews rzucają nowe światło na nasze kosmiczne sąsiedztwo. Według badań, Droga Mleczna znajduje się w centrum olbrzymiej pustki kosmicznej, gdzie zagęszczenie materii jest o około 20% mniejsze niż średnia we wszechświecie. To największy znany nam obszar tego typu – olbrzymia pustka rozciąga się na 2 miliardy lat świetlnych.
  • Data publikacji

Astronomia pod presją. Emisje satelitów Starlink w pasmach chronionych

Coraz większa liczba satelitów krążących wokół Ziemi to nie tylko postęp technologiczny i szerszy dostęp do internetu, ale również poważne wyzwanie dla nauki. Rosnąca obecność satelitarnych megakonstelacji na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO) wpływa na czułość instrumentów wykorzystywanych do badania wszechświata. Najnowsze badanie pokazuje, że niezamierzone emisje radiowe z satelitów Starlink zakłócają obserwacje prowadzone przez radioteleskopy,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Planeta w spiralnej pułapce: astronomowie śledzą jej powolny koniec

Wszechświat skrywa wiele dramatycznych historii, ale rzadko mamy okazję obserwować jedną z nich niemal na żywo. Astronomowie po raz pierwszy z taką precyzją zarejestrowali planetę, która stopniowo zbliża się do swojej gwiazdy, nieuchronnie zmierzając ku zagładzie. TOI-2109b, gazowy olbrzym znany jako „gorący Jowisz”, znalazła się w centrum niezwykłych badań, które rzucają nowe światło na procesy
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Radiowa zagadka z głębi galaktyki – nietypowy biały karzeł odkryty przez LOFAR

Astronomia wciąż zaskakuje nas obiektami, które nie pasują do dobrze znanych schematów. Najnowsze odkrycie europejskich naukowców rzuca nowe światło na pozornie „martwe” gwiazdy i sugeruje, że niektóre z nich mogą zachowywać się znacznie bardziej dynamicznie, niż dotąd przypuszczano. Mowa o białym karle, który zamiast spokojnie stygnąć po śmierci gwiazdy macierzystej, wysyła w przestrzeń kosmiczną rytmiczne
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zaginione ogniwo ewolucji czarnych dziur? HLX-1 i rozerwana gwiazda

W odległym zakątku wszechświata, na obrzeżach galaktyki NGC 6099, doszło do wyjątkowego zjawiska astronomicznego. Nietypowe źródło promieniowania rentgenowskiego, wykryte już w 2009 roku, ponownie przyciągnęło uwagę naukowców. Za jego emisję odpowiada czarna dziura o masie pośredniej – obiekt niezwykle trudny do wykrycia, a tym bardziej do zbadania. To odkrycie może okazać się kluczem do zrozumienia,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Energia słoneczna po zmroku: heliostaty w służbie astronomii

Heliostaty, czyli ruchome lustra wykorzystywane do odbijania światła słonecznego w elektrowniach solarno-termicznych, mogą wkrótce znaleźć nowe zastosowanie – tym razem po zmroku. Choć ich głównym zadaniem jest skupianie promieni słonecznych na centralnej wieży w celu generowania energii elektrycznej, pewien naukowiec z Sandia National Laboratories dostrzegł w nich potencjał do… wykrywania planetoid zagrażających Ziemi.