PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki

Kategoria: Kosmologia

  • Data publikacji

Supermasywna czarna dziura w centrum galaktyki NGC 4945 wystrzeliwuje materię w przestrzeń międzygalaktyczną

Astronomowie zaobserwowali zdumiewające wydarzenie w galaktyce spiralnej NGC 4945, znajdującej się ponad 12 milionów lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Centaura. W sercu tej pozornie spokojnej galaktyki znajduje się wysoce aktywna supermasywna czarna dziura, która nie tylko pożera otaczającą materię, ale także wyrzuca ją daleko w przestrzeń międzygalaktyczną.
  • Data publikacji

Głębokie Pole Hubble’a i Jamesa Webba. To zdjęcie to tylko mikroskopijny wycinek nocnego nieba

Teleskop Kosmiczny Jamesa Webba (JWST) we współpracy z Teleskopem Kosmicznym Hubble’a uchwycił zapierający dech w piersiach obraz głębokiego pola. Na nowym zdjęciu możemy zobaczyć jak pozornie pusty wszechświat dosłownie upakowany jest galaktykami, z których część znajduje się miliardy lat świetlnych od nas. To nowe zdjęcie stanowi element ambitnego przeglądu nieba COSMOS-Web. Można nawet powiedzieć, że
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czy Wszechświat się obraca? Nowa hipoteza może rozwiązać zagadkę tempa jego ekspansji

Od lat astronomowie zmagają się z poważnym problemem w kosmologii – tzw. „napięciem Hubble’a”. Chodzi o sprzeczne wyniki pomiarów tempa rozszerzania się Wszechświata. Jedna metoda, oparta na obserwacjach odległego, wczesnego Wszechświata, takich jak mikrofalowe promieniowanie tła czy barionowe oscylacje akustyczne, wskazuje na wartość około 67 km/s/Mpc. Druga, oparta na analizie bliższych obiektów – tzw. „świec
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Galaktyka Sombrero na nowym zdjęciu z Hubble’a. Niewiele jest piękniejszych widoków w kosmosie

W celu uczczenia 35. rocznicy powstania Teleskopu Hubble’a Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) publikuje specjalną serię zaktualizowanych zdjęć przedstawiających niektóre z najbardziej charakterystycznych obiektów obserwowanych przez teleskop. W ramach tego projektu połączono nowe dane z Hubble’a z zaawansowanymi metodami przetwarzania obrazu, co pozwoliło udoskonalić wcześniej opublikowane zdjęcia kosmosu. Najnowsze opublikowane zdjęcie pozwala ponownie przyjrzeć się jednej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Oto Zhúlóng. Najwcześniejsza znana galaktyka spiralna podobna do Drogi Mlecznej

Tak odległej galaktyki spiralnej jeszcze nigdy nie widzieliśmy. Zhúlóng, bo taką nosi nazwę galaktyka odkryta przez zespół Christiny Williams, astronomki z laboratorium NOIRLab w NSF, powstała zaledwie miliard lat po Wielkim Wybuchu i charakteryzuje się dojrzałą strukturą spiralną. To rzadkie odkrycie, będące częścią przeglądu PANORAMIC Survey przeprowadzonego przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), może
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Przebudzenie potwora. Czarna dziura w centrum tej galaktyki nagle zaczęła świecić

W centrum naszej galaktyki znajduje się supermasywna czarna dziura o masie 4,26 miliona mas Słońca. Z uwagi na to, że jest ona uśpioną czarną dziurą, nieszczególnie zwracamy na nią uwagę. Jak się jednak okazuje, supermasywne czarne dziury mogą bez ostrzeżenia przejść z fazy uśpienia w fazę aktywności. Równie spokojną supermasywną czarną dziurą była ta, która
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tak rosną galaktyki karłowate. W ich wnętrzach zderzają się całe skupiska tysięcy gwiazd

Astronomowie po raz pierwszy zdobyli bezpośrednie dowody zderzeń i łączenia się gromad gwiazd w jądrach galaktyk karłowatych. Za to odkrycie możemy podziękować sędziwemu już Kosmicznemu Teleskopowi Hubble’a. Odkrycie to rzuca nowe światło na to, jak powstają gęste, pełne gwiazd centra tych małych galaktyk. Galaktyki karłowate, najczęściej występujący typ galaktyk we wszechświecie, często zawierają niezwykle gęste
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Katastrofa obok Drogi Mlecznej. Sąsiadująca z nami galaktyka jest właśnie rozrywana

Naukowcy z Uniwersytetu Nagoya w Japonii odkryli przekonujące nowe dowody na to, że Mały Obłok Magellana (SMC), pobliska galaktyka karłowata, jest grawitacyjnie rozrywana przez swojego większego sąsiada, Wielki Obłok Magellana (LMC). Badanie, prowadzone przez Satoya Nakano i Kengo Tachihara, przeanalizowało ruch około 7000 masywnych gwiazd w SMC i odkryło zaskakujące anomalie, które mogą zmienić obecne
Czytaj więcej
M15
  • Data publikacji

Czarne dziury o masie pośredniej w gromadzie M15? Te gwiazdy na to wskazują!

Czarnych dziur o masie gwiazdowej znamy mnóstwo. Jeszcze więcej udało się odkryć i opisać supermasywnych czarnych dziur znajdujących się w centrach masywnych galaktyk. Między nimi występuje jednak istotna luka, którą naukowcy starają się od dawna wypełnić. Ich poszukiwania jednak idą jak po grudzie. Między tymi dwiema kategoriami czarnych dziur istnieje luka, w której powinny znajdować
Czytaj więcej
  • Data publikacji

To absolutny rekord. Ta galaktyka urosła do potężnych rozmiarów i zaczęła się starzeć, gdy wszechświat dopiero powstawał

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) zidentyfikowali najodleglejszą i najwcześniejszą znaną masywną „martwą” galaktykę, podważając naszą dotychczasową wiedzę na temat formowania się galaktyk we wczesnym wszechświecie. Galaktyka o nazwie RUBIES-UDS-QG-z7 wyróżnia się nie tylko niezwykłym wiekiem, ale także faktem, że przestała formować gwiazdy zaledwie 700 milionów lat po Wielkim Wybuchu — w epoce,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czy istnieją galaktyki bez gwiazd? Naukowcy poszukują pustego halo ciemnej materii

Uważa się, że galaktyki powstają w centrum lokalnych zagęszczeń ciemnej materii. Każda galaktyka zanurzona jest w halo materii związanej grawitacyjnie i rozciągającej się daleko poza widoczną część galaktyki. Owe skupiska odgrywają kluczową rolę w formowaniu się gwiazd, ponieważ to ich przyciąganie grawitacyjne pozwala skupić w jednym miejscu gaz, który ostatecznie łączy się w gwiazdy. Powstaje
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czarna dziura o masie pośredniej wciąż nieuchwytna. Ubiegłoroczne odkrycie to błąd

Najnowsze badania podważają istnienie czarnej dziury o masie pośredniej w centrum gromady gwiazd Omega Centauri. Wychodzi zatem na to, że „brakujące ogniwo” między gwiazdowymi czarnymi dziurami a supermasywnymi czarnymi dziurami wciąż nie zostąło odkryte. Nowe badanie sugeruje, że to, co początkowo zidentyfikowano jako pojedynczą czarną dziurę o masie pośredniej, w rzeczywistości najprawdopodobniej jest skupiskiem czarnych
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Najbliższa para supermasywnych czarnych dziur wkrótce się połączy. Za odkryciem stoi Hubble i Chandra

Oto najbliższy znany duet supermasywnych czarnych dziur. Naukowcy informują, że odległość między tymi dwoma olbrzymami to zaledwie 300 lat świetlnych. Za ich odkrycie odpowiada Kosmiczny Teleskop Hubble’a oraz Obserwatorium Rentgenowskie Chandra. Obie czarne dziury, głęboko zanurzone w parze zderzających się galaktyk, są intensywnie zasilane przez opadający gaz i pył, co powoduje, że świecą jasno jako
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Pierwotne czarne dziury mkną przez Układ Słoneczny? Obserwatoria fal grawitacyjnych mogą to sprawdzić

Pierwsze chwile istnienia naszego wszechświata mimo dekad badań wciąż stanowią dla naukowców niesamowitą zagadkę. Według wielu teorii tuż po powstaniu wszechświata gwałtowna ekspansja mogła doprowadzić do powstania pierwszych czarnych dziur w przestrzeni. Owe pierwotne czarne dziury, jak przyjęło się je nazywać, mogły mieć znacznie szerszy zakres mas, niż wszystkie czarne dziury, które powstały na późniejszym
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Galaktyki we wczesnym wszechświecie wcale nie były takie masywne. James Webb rozwiązuje zagadkę

Badanie odległego wszechświata od lat nastręcza wielu trudności. Odkąd mamy współczesne teleskopy kosmiczne zdolne do zajrzenia w najodleglejsze rejony wszechświata, mamy poważny problem ze zrozumieniem tego, co tam widzimy. Astronomowie nie są bowiem w stanie wyjaśnić, skąd we wczesnym wszechświecie znalazło się tak dużo masywnych galaktyk, które powinny potrzebować miliardów lat na uformowanie się. Teraz
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Sonda New Horizons bada jasność wszechświata. Galaktyki, pustka, czerń i nic więcej

Jak ciemna jest głęboka przestrzeń? Astronomowie być może w końcu odpowiedzieli na to od dawna zadawane pytanie, wykorzystując możliwości i odległe położenie sondy kosmicznej New Horizons, która dokonała najdokładniejszych, bezpośrednich pomiarów całkowitej ilości światła generowanego we wszechświecie.
  • Data publikacji

Fenomenalne zderzenie galaktyk. Na drugim końcu wszechświata

Astronomowie zaobserwowali parę galaktyk w trakcie łączenia się, do którego doszło 12,8 miliarda lat temu. Charakterystyka tych galaktyk wskazuje, że z tego zderzenia powstanie jedna gigantyczna galaktyka, jeden z najjaśniejszych obiektów we wszechświecie.
  • Data publikacji

Oto Leo A. Hubble przygląda się pobliskiej galaktyce karłowatej

Teleskop Kosmiczny Hubble’a wykonał ostatnio zdjęcie nieregularnej galaktyki karłowatej Leo A oddalonej od nas o 2,6 miliona lat świetlnych. Naukowcy przyglądają się tej galaktyce z uwagą, bowiem może ona dostarczyć nam cennych informacji o procesach ewolucji galaktyk, dzięki temu, że jest bardzo charakterystyczna i znajduje się stosunkowo blisko nas. Co ciekawe, gwiazdy w niej są
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Teleskop Kosmiczny Hubble’a bada możliwą pozostałość wczesnego wszechświata

Zdjęcie galaktyki karłowatej UGC 4879 wykonane przez Teleskop Kosmiczny Hubble’a pozwala przyjrzeć się jej składowi i strukturze, dostarczając astronomom cennych danych na temat jej wieku, odległości i formowania, które mogą rzucić światło na aspekty wczesnego rozwoju wszechświata.