PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki
  • Data publikacji

Jak powstały supermasywne czarne dziury? Powstała nowa, ciekawa teoria

Jednym z największych wyzwań współczesnej kosmologii jest zrozumienie, jak supermasywne czarne dziury (SMBH) mogły urosnąć do swoich gigantycznych rozmiarów zaledwie kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu. To właśnie tak wcześnie — od 570 do 700 milionów lat po narodzinach wszechświata — Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zaobserwował potężne czarne dziury o masach miliony, a nawet miliardy
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Przełomowy test Mengzhou: Chiny przyspieszają załogowy program księżycowy

W międzynarodowym wyścigu o powrót człowieka na Księżyc Chiny stawiają coraz odważniejsze kroki. Państwo Środka konsekwentnie rozwija technologię załogowych lotów kosmicznych, dążąc do wysłania pierwszych taikonautów na powierzchnię Srebrnego Globu. Jednym z kluczowych elementów tej strategii jest nowoczesna kapsuła załogowa Mengzhou, która niedawno przeszła istotny test bezpieczeństwa.
  • Data publikacji

Rośnie prawdopodobieństwo uderzenia planetoidy w Księżyc. Nowe dane z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba po raz kolejny udowadnia swoją wartość jako potężne narzędzie do obserwacji potencjalnie niebezpiecznych obiektów w Układzie Słonecznym. Tym razem dostarczył kluczowych danych na temat planetoidy 2024 YR4 — obiektu, który choć nie zagraża już Ziemi, może w grudniu 2032 roku uderzyć w Księżyc. Choć scenariusz ten nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tajemnice gigantycznych gwiazd rozwiązane? Nowe dane z Mgławicy Tarantula

Bardzo masywne gwiazdy (VMS), których masa przekracza 100 mas Słońca, odgrywają kluczową rolę w ewolucji kosmosu. To właśnie one odpowiadają za narodziny czarnych dziur, wybuchy supernowych i inne ekstremalne zjawiska. Mimo to ich cykl życia wciąż skrywa wiele tajemnic. Nowe badania sugerują, że wcześniejsze modele nie doceniały skali utraty materii przez te gwiazdy, co może
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Największa znana kometa z Obłoku Oorta ożywa zaskakująco daleko od Słońca

Na samych rubieżach Układu Słonecznego, daleko poza orbitą Neptuna, astronomowie dokonali niezwykłego odkrycia. Dzięki wyjątkowej czułości radioteleskopu ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) w Chile, po raz pierwszy zaobserwowano oznaki aktywności molekularnej w największej znanej komecie pochodzącej z Obłoku Oorta – C/2014 UN271, znanej także jako Bernardinelli-Bernstein. To przełomowe odkrycie rzuca nowe światło na zachowanie lodowych
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zagadkowe impulsy pod lodem Antarktydy. Co wykryła misja ANITA?

Od niemal dwóch dekad pod lodową czapą Antarktydy skrywa się zagadka, której naukowcy wciąż nie są w stanie rozwiązać. Wydarzenia zarejestrowane przez eksperyment ANITA wstrząsnęły środowiskiem fizyków cząstek i astrofizyków, wywołując spekulacje na temat nieznanych sił natury, nowych cząstek i potencjalnych luk w naszej wiedzy o Wszechświecie. Choć kolejne badania i obserwacje próbują rzucić światło
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Sztuczne zaćmienie Słońca na orbicie. Proba-3 przesłała na Ziemię przełomowe zdjęcia

Europejska Agencja Kosmiczna otworzyła zupełnie nowy rozdział w badaniach Słońca. Dzięki misji Proba-3, po raz pierwszy w historii udało się stworzyć sztuczne zaćmienie Słońca w przestrzeni kosmicznej, co pozwoliło uzyskać wyjątkowo szczegółowe obrazy korony słonecznej – zewnętrznej atmosfery naszej gwiazdy. To przełom nie tylko technologiczny, ale i naukowy, który umożliwia regularne i precyzyjne badania obszarów
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nie tylko soczewkowanie. Czy ciemna materia blokuje światło gwiazd?

Ciemna materia to jedna z największych tajemnic współczesnej nauki. Choć stanowi aż 85% całej materii we wszechświecie, pozostaje niewidzialna i niewykrywalna bezpośrednio — wiemy o niej tylko dzięki jej wpływowi grawitacyjnemu na galaktyki i ruch ciał niebieskich. Teraz naukowcy proponują nowy sposób, by przyjrzeć się tej zagadce — dosłownie poprzez przyjrzenie się… cieniom.
  • Data publikacji

Szybkie rozbłyski radiowe ujawniają, gdzie ukryła się zwykła materia

Przez dziesięciolecia naukowcy zastanawiali się, gdzie podziała się znaczna część tzw. zwykłej (barionowej) materii we Wszechświecie — tej samej, z której zbudowane są gwiazdy, planety, ludzie i wszystko, co znamy. Choć nie chodzi tu o tajemniczą ciemną materię, a o dobrze znane atomy, ich rozproszenie w kosmosie sprawiało, że pozostawały trudne do wykrycia. Teraz, dzięki
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Księżyc wywrócił się na lewą stronę. Naukowcy odsłaniają dramatyczną przeszłość naszego naturalnego satelity

Księżyc, nasz stały towarzysz nocnego nieba, od dekad intryguje naukowców. Choć jego ogólne pochodzenie zostało ustalone – uformował się około 4,5 miliarda lat temu wskutek kolizji młodej Ziemi z ciałem wielkości Marsa – wiele szczegółów dotyczących jego wewnętrznej budowy wciąż pozostawało tajemnicą. Teraz, dzięki połączeniu zaawansowanych modeli komputerowych i danych z misji NASA, badacze z
Czytaj więcej
  • Data publikacji

LHS 3844b. To pierwsza znana superziemia zablokowana pływowo

Odkąd astronomowie zaczęli odkrywać planety pozasłoneczne ponad trzy dekady temu, w przestrzeni kosmicznej udało się już dostrzec ponad pięć tysięcy planet. Ku zdumieniu naukowców, w otoczeniu odległych gwiazd naukowcy odkrywają głównie planety, które nie mają swoich odpowiedników w Układzie Słonecznym, takie jak chociażby gorące jowisze, minineptuny i superziemie, czyli planety masywniejsze od Ziemi, a mniej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czarne dziury znikną wcześniej, niż sądziliśmy. Koniec wszechświata przyjdzie szybciej

Choć koniec wszystkiego wydaje się odległy — niemal nieskończenie odległy — naukowcy wciąż próbują przewidzieć, co stanie się z naszym wszechświatem za niewyobrażalnie długi czas. Najnowsze badanie holenderskich fizyków i matematyków sugeruje, że kosmiczna ciemność zapadnie znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono. Jeśli ich obliczenia są trafne, nawet najbardziej długowieczne obiekty we wszechświecie — czarne dziury,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczny parasol na ratunek Ziemi? Naukowcy chcą przetestować radykalne sposoby walki ze zmianą klimatu

Wobec pogłębiającego się kryzysu klimatycznego i nieskuteczności tradycyjnych działań politycznych, naukowcy coraz częściej kierują uwagę ku radykalnym, dotąd czysto teoretycznym rozwiązaniom. Jednym z najbardziej ambitnych projektów, który może zyskać na znaczeniu w nadchodzących dekadach, jest umieszczenie w przestrzeni kosmicznej gigantycznej osłony przeciwsłonecznej mającej chronić Ziemię przed przegrzaniem. Ten futurystyczny pomysł, choć brzmi niczym wizja z
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Jak powstają planety skaliste? ALMA odkrywa tajemnice pyłu unoszonego przez wiatr gwiazdowy

Czy Ziemia i inne planety skaliste mogły powstać dzięki gwiezdnym wiatrom? Nowe odkrycie astronomów korzystających z sieci radioteleskopów ALMA w Chile wskazuje, że tak. Naukowcy po raz pierwszy zaobserwowali milimetrowych rozmiarów ziarna pyłu — potencjalny budulec planet — unoszone przez wiatry z wnętrza dysków otaczających młode gwiazdy. To może rozwiązać jedną z największych zagadek planetologii:
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NGC 4858: jak powstają „uszy królika” i gazowe fontanny w galaktykach

W głębi kosmosu, w jednej z najgęstszych znanych gromad galaktyk, trwa nieustanny kosmiczny taniec sił – wewnętrznej dynamiki i nacisku z zewnątrz. Najnowsze badania amerykańskich astronomów rzucają nowe światło na złożone procesy rządzące ewolucją galaktyk zanurzonych w ekstremalnym środowisku. Przypadek galaktyki NGC 4858 pokazuje, jak zderzenie z otaczającym gazem może przekształcać ich strukturę i przyszłość.
  • Data publikacji

Lodowa powierzchnia Europy się zmienia. Tara Regio pod lupą

Europa, jeden z najciekawszych księżyców Jowisza, od lat fascynuje naukowców swoim ukrytym pod powierzchnią oceanem. Ta zamarznięta kraina, mimo pozornego bezruchu, okazuje się być dynamicznym światem, w którym zachodzą procesy mogące mieć związek z istnieniem życia. Najnowsze obserwacje wykonane za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) oraz symulacje laboratoryjne rzucają nowe światło na tajemnice tego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Astronomowie odkryli planetę krążącą nad biegunami swoich dwóch gwiazd. Ale to nawet nie gwiazdy

Astronomowie odkryli układ planetarny, który może zmienić nasze rozumienie tego, jak i gdzie mogą powstawać planety. Wbrew oczekiwaniom, nowo zaobserwowany obiekt, który najprawdopodobniej jest planetą (tego jeszcze nie potwierdzono) nie porusza się po przewidywalnej orbicie wokół jednej gwiazdy, ale przemyka nad biegunami ciasnej pary brązowych karłów. To odkrycie rzuca wyzwanie powszechnie przyjmowanym teoriom ewolucji układów
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Pogoda kosmiczna pod lupą, jak nigdy wcześniej. Co odkrył instrument CODEX na ISS?

Nasza gwiazda, choć codziennie obecna nad horyzontem, wciąż skrywa wiele tajemnic. Szczególnie trudna do zbadania pozostaje jej zewnętrzna atmosfera — korona słoneczna — źródło potężnego wiatru słonecznego, który wpływa na działanie satelitów, systemów energetycznych i misji kosmicznych. Teraz, dzięki nowemu eksperymentowi NASA, naukowcy uzyskali niespotykany dotąd wgląd w ten chaotyczny, rozpalony obszar.
  • Data publikacji

Na tropie czarnych dziur o masie pośredniej. Naukowcy wykryli pasujące fale grawitacyjne

Od dekad astronomowie próbują zrozumieć, jak powstają i ewoluują czarne dziury. Znamy dwie główne klasy tych ekstremalnych obiektów: czarne dziury o masie gwiazdowej oraz supermasywne czarne dziury znajdujące się w centrach galaktyk. Pomiędzy nimi teoretycznie powinna istnieć jeszcze jedna, trzecia kategoria — czarne dziury o masie pośredniej. Ich istnienie pozostaje jednak jedną z największych zagadek
Czytaj więcej