ALMA – PULS KOSMOSU

Data publikacji 5 maja 20255 maja 2025

Tak rodzą się planety wokół młodych gwiazd. ALMA przyjrzał się im, jak nikt wcześniej

Tak szczegółowych zdjęć młodych układów planetarnych nie mieliśmy jeszcze nigdy w historii.Dzięki nim zyskujemy bezprecedensowy wgląd w proces narodzin planet krążących wokół odległych gwiazd. Obrazy o wysokiej rozdzielczości, wykonane za pomocą radioteleskopu ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) w Chile, ukazują złożoną strukturę 15 dysków protoplanetarnych — rozległych, wirujących obłoków gazu i pyłu, otaczających młode gwiazdy

Data publikacji 19 czerwca 2022

30 Doradus – burzliwy gwiezdny żłobek na zdjęciach z ALMA

30 Doradus to nazwa mało ekscytująca. Być może dlatego naukowcy wymyślili dla niego bardziej „ekscytujące” określenie: Mgławica Tarantula. Kilka dni temu naukowcy opublikowali nowe zdjęcie tego fascynującego obszaru gwiazdotwórczego stworzone na podstawie danych z sieci radioteleskopów ALMA stojących na płaskowyżu Chajnantor w Chile. Obserwacje za pomocą tych wyjątkowych anten pozwoliły zwizualizować włóknistą strukturę gazu w

Data publikacji 22 maja 2020

ALMA obserwuje błyskające centrum Drogi Mlecznej

Astronomowie korzystający z Obserwatorium ALMA zarejestrowali kwazi-okresowe mrugnięcia na falach milimetrowych, pochodzące z okolic supermasywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej. Badacze zakładają, że owe błyski spowodowane są rotacją plam radiowych okrążających Sgr A* po orbicie o średnicy mniejszej od orbity Merkurego wokół Słońca. To niezwykle ciekawa okazja do badania czasoprzestrzeni podlegającej ekstremalnej grawitacji. Od

Data publikacji 17 października 2019

Wodospady gazu odkrywają młode planety krążące wokół młodej gwiazdy

Planety powstają w dyskach złożonych z gazu i pyłu. Astronomowie badają te tak zwane dyski protoplanetarne próbując zrozumieć procesy powstawania planet. Przepiękne zdjęcia dysków wykonane za pomocą obserwatorium Atacama Large Milimeter/submilimeter Array (ALMA) przedstawiają wyraźne przerwy i pierścienie pyłu, które mogły powstać wskutek oddziaływania rodzących się planet. Aby upewnić się, że za przerwy te faktycznie

Data publikacji 19 marca 2019

Obserwowanie narodzin masywnego układu podwójnego

Naukowcy z RIKEN Cluster of Pioneering Research w Japonii, Uniwersytetu Technicznego Chalmersa w Szwecji oraz Uniwersytetu Wirginii w USA wraz ze współpracownikami przeprowadzili obserwacje obłoku molekularnego zapadającego się w dwie masywne protogwiazdy, które z czasem utworzą układ podwójny. Choć wiemy, że większość najmasywniejszych gwiazd posiada gwiezdnych towarzyszy, nie wiemy jak dochodzi do powstania takich układów

Data publikacji 22 stycznia 2019

Odkrywanie czarnej dziury w centrum Galaktyki

Po dołączeniu obserwatorium ALMA do sieci teleskopów, astronomowie po raz pierwszy odkryli,że emisja z supermasywnej czarnej dziury Sagittarius A* w centrum naszej galaktyki pochodzi ze znacznie mniejszego regionu niż wcześniej uważano. Może to wskazywać na to, że dżet radiowy z Sagittarius A* jest skierowany niemal dokładnie w naszą stronę. Artykuł autorstwa Sary Issaoun, doktorantki z

Data publikacji 23 listopada 20186 września 2023

Pierwsze wyniki obserwacyjne nowych odbiorników ALMA

Obserwatorium ALMA (Atacama Large Milimeter/submilimeter Array) zaczęło odbierać nowy rodzaj sygnałów z przestrzeni kosmicznej. Wykorzystując odbiorniki najwyższej dotąd częstotliwości badacze uzyskali 695 sygnatur radiowych dla różnych związków chemicznych, w tym dla prostego cukru, w kierunku obszaru powstawania masywnych gwiazd. Te pierwsze wyniki naukowe z odbiorników Band 10 opracowanych w Japonii są zwiastunem obiecujących odkryć w

Data publikacji 25 kwietnia 2018

Potężne zderzenia galaktyk w zamierzchłej przeszłości

Teleskopy ALMA i APEX spojrzały głęboko w kosmos – do czasów gdy Wszechświat miał zaledwie jedna dziesiątą obecnego wieku – i ujrzały początki gigantycznych kosmicznych karamboli: nadchodzące kolizje młodych galaktyk gwiazdotwórczych. Astronomowie sądzili, że takie zdarzenia zachodziły dopiero w trzy miliardy lat po Wielkim Wybuchu, więc z zaskoczeniem przyjęli obserwacje, które pokazały pokazały, że działo

Data publikacji 7 grudnia 2017

ALMA odkrywa masywne pierwotne galaktyki w potężnym oceanie ciemnej materii

Astronomowie zakładają, że pierwsze galaktyki – te które powstały zaledwie kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu – pod wieloma względami przypominają niektóre galaktyki karłowate, które obecnie obserwujemy w pobliskim wszechświecie. Te wczesne zbiory składające się z kilku miliardów gwiazd następnie mogły stanowić zalążki większych galaktyk, które zaczęły dominować we wszechświecie po pierwszych kilku miliardach lat.

Data publikacji 2 października 2017

ALMA i Rosetta wykryły w kosmosie freon-40

Obserwacje prowadzone przy pomocy teleskopu ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) i sondy Rosetta, ujawniły występowanie organicznego halonowego gazu freonu-40 w otoczeniu gwiazdy oraz komety. Halony powstają na Ziemi w procesach organicznych. Teraz po raz pierwszy w historii udało się je wykryć w przestrzeni międzygwiazdowej. Odkrycie sugeruje, że halony organiczne mogą nie być najlepszymi wskaźnikami życia,

Data publikacji 29 lipca 2017

Ach ta chemia Tytana…

Naukowcy wykryli obecność akrylonitrylu w atmosferze Tytana czyli w miejscu, które od dawna intryguje badaczy analizujących chemiczne początki życia. Na Ziemi akrylonitryl, znany także jako cyjanek winylu wykorzystywany jest w produkcji plastiku. W warunkach panujących w atmosferze największego księżyca Saturna związek ten może tworzyć stabilne, elastyczne struktury podobne do błon komórkowych. Już wcześniej inni naukowcy

Data publikacji 12 czerwca 2017

ALMA obserwuje narodziny masywnej gwiazdy

Gwiazdy powstają z gazu i pyłu unoszącego się w przestrzeni międzygwiezdnej. Jednak jak dotąd astronomowie wciąż do końca nie rozumieją w jaki sposób powstają masywne gwiazdy, które czasami obserwują w przestrzeni kosmicznej. Jednym z problemów jest rotacja gazu. Obłok macierzysty rotuje powoli w początkowych stadiach procesu, z czasem rotacja przyspiesza wraz z kurczeniem się rozmiarów

Data publikacji 18 kwietnia 2017

ALMA przygląda się DeeDee – odległemu, ciemnemu obiektowi Układu Słonecznego

Wykorzystując do swoich obserwacji obserwatorium Atacama Large Milimeter/submilimeter Array (ALMA) astronomowie uzyskali wiele szczegółowych informacji o niedawno odkrytym, odległym obiekcie Układu Słonecznego oznaczonym jako 2014 UZ224, a znanym także nieformalnie jako DeeDee. DeeDee, obiekt znajdujący się niemal trzy razy dalej od Słońca niż Pluton to drugi w kolejności najbardziej odległy obiekt trans-neptunowy (TNO) o potwierdzonej

Data publikacji 8 kwietnia 2017

ALMA fotografuje wybuchowe narodziny gwiazd

Narodziny gwiazd mogą być gwałtownym i wybuchowym zdarzeniem – co doskonale widać na najnowszych zdjęciach uzyskanych za pomocą obserwatorium ALMA. Jakieś 500 lat temu spotkała się para młodocianych protogwiazd. Spotkanie to rozerwało ich macierzysty obłok gwiazdotwórczy. Astronomowie korzystający z obserwatorium ALMA (Atacama Large Milimeter/submilimeter Array) zgadali rozproszone odłamki po tym wybuchowym zdarzeniu uzyskując nowe informacje

Data publikacji 8 marca 2017

Gwiezdny pył rzuca światło na pierwsze gwiazdy

Astronomowie korzystający z Obserwatorium ALMA wykryli potężną masę świecącego gwiezdnego pyłu w galaktyce z okresu gdy Wszechświat miał zaledwie cztery procent swojego obecnego wieku. Galaktykę tą możemy obserwować taką jaką była krótko po jej powstaniu. Jest jak dotąd najdalszą galaktyką, w której wykryto pył. Są to także obserwacje najbardziej odległego tlenu we Wszechświecie. Wyniki pozwalają nam na

Data publikacji 18 stycznia 2017

Obserwatorium ALMA obserwuje Słońce

Najnowsze zdjęcia wykonane za pomocą obserwatorium Atacama Large Milimeter/submilimeter Array (ALMA) niesamowicie szczegółowo przedstawiają Słońce i znajdujące się na jego powierzchni ciemne, pozwijane centrum ewoluującej plamy słonecznej, której średnica jest dwa razy większa od średnicy Ziemi. Przedstawione tu zdjęcia stanowiły element kampanii testów i weryfikacji przed udostępnieniem społeczności astronomów możliwości obserwowania Słońca za pomocą ALMA.

Data publikacji 8 grudnia 2016

Czy Ziemia wciąż będzie istaniała za 5 miliardów lat?

Co się stanie z Ziemią kiedy za kilka miliardów lat Słońce stanie się kilkaset razy większe niż obecnie? Wykorzystując do swoich badań najsilniejszy radioteleskop na świecie, międzynarodowy zespół astronomów postanowił poszukać odpowiedzi na to pytanie w pobliżu gwiazdy L2 Puppis. Pięć miliardów lat temu gwiazda ta bardzo przypominała obecne Słońce. „Za pięć miliardów lat Słońce

Data publikacji 5 grudnia 2016

ALMA zmierzyła rozmiary ziaren pyłu, z których powstaną planety

Badacze pracujący na danych zebranych przez obserwatorium ALMA (Atacama Large Milimeter/submilimeter Array) jako pierwsi w historii, wykorzystując do tego polaryzację fal radiowych, precyzyjnie zmierzyli rozmiary niewielkich drobin pyłu wokół młodej gwiazdy. Wysoka czułość ALMA w zakresie wykrywania spolaryzowanych fal radiowych umożliwiła dokonanie tego znaczącego odkrycia, które przyczyni się do poszerzenia naszej wiedzy z zakresu formowania

Data publikacji 5 listopada 2016

Tsunami gwiazd i gazu prowadzi do powstania galaktycznych powiek

Astronomowie prowadzący badania za pomocą obserwatorium ALMA (Atacama Large Milimeter/submilimeter Array) odkryli istne tsunami gwiazd i gazu przechodzące przez środek dysku galaktyki spiralnej znanej jako IC 2163. Ta kolosalna fala materii powstała gdy IC 2163 przemknęła przez inną galaktykę spiralną NGC 2207 – doprowadziła do powstania zachwycających łuków, w których zachodzą intensywne procesy formowania się

Data publikacji 22 września 2016

ALMA zagląda w Ultragłębokie Pole Hubble’a

Międzynarodowe zespoły astronomów wykorzystały obserwatorium ALMA (Atacama Large Milimeter/submilimeter Array) do zbadania najodleglejszego fragmentu Wszechświata, który po raz pierwszy zobaczyliśmy na słynnych zdjęciach Ultragłębokiego Pola Hubble’a (HUDF). Nowe obserwacje przeprowadzone za pomocą ALMA są znacznie głębsze i wyraźniejsze niż jakiejkolwiek wcześniejsze przeglądy w zakresie milimetrowym. Na zdjęciach wyraźnie widać, że intensywność procesów gwiazdotwórczych w młodych galaktykach