PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki
  • Data publikacji

Układ „na opak” rzuca wyzwanie nauce – oto planeta, która nie powinna istnieć

Przez dziesięciolecia astronomowie byli przekonani, że nasz Układ Słoneczny stanowi swego rodzaju wzorzec dla reszty wszechświata. Teoria była prosta: blisko gwiazdy formują się małe, skaliste światy, a w dalszych, chłodniejszych rejonach rodzą się gazowe i lodowe olbrzymy. Jednak najnowsze dane dostarczone przez europejską misję kosmiczną CHEOPS (Characterising ExOPlanet Satellite) brutalnie weryfikują te założenia. Odkrycie czwartej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Niezwykłe odkrycie teleskopu Hubble’a. Naukowcy namierzyli kosmiczną „fabrykę złota” w miejscu, w którym nie powinno jej być

Najnowsze obserwacje przeprowadzone przez flotyllę teleskopów kosmicznych NASA doprowadziły do przełomowego odkrycia, które rzuca nowe światło na pochodzenie najcięższych pierwiastków w kosmosie, takich jak złoto, srebro czy platyna. Międzynarodowy zespół astronomów zdołał namierzyć źródło potężnego błysku promieniowania gamma (GRB) i powiązać go z kolizją gwiazd neutronowych zachodzącą w niezwykle rzadkich warunkach – wewnątrz strumienia gazu
Czytaj więcej
  • Data publikacji

91 lat świetlnych od Ziemi. TOI-4616 b to „planeta wzorcowa”, która wyjaśni tajemnice obcych światów

W miarę jak nasza wiedza o wszechświecie się poszerza, astronomowie przestają szukać „jakichkolwiek” planet pozasłonecznych, a zaczynają polować na te, które mogą stać się kluczem do zrozumienia ewolucji całych układów planetarnych. Międzynarodowy zespół naukowców, pod kierownictwem Francisa Zong Langa z Uniwersytetu w Bernie, ogłosił właśnie odkrycie obiektu, który może stać się nowym standardem w astrofizyce.
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Chiny budują „most powietrzny” na Księżyc. Nowa flota lądowników cargo ma otworzyć drogę do stałej bazy

Chińska Republika Ludowa nie zwalnia tempa w globalnym wyścigu o dominację na Srebrnym Globie. Podczas gdy oczy świata często zwrócone są na amerykański program Artemis, Pekin systematycznie buduje własną infrastrukturę, która ma umożliwić trwałą obecność człowieka na Księżycu. Najnowszym elementem tej układanki jest ambitna koncepcja „ekonomicznego systemu transportu ładunków księżycowych”, zaprezentowana przez Shanghai Academy of
Czytaj więcej
wenus
  • Data publikacji

Rosja ogłasza datę ambitnej misji na Wenus. Czy Wenera-D przywróci dawną chwałę?

W wyścigu o dominację w przestrzeni kosmicznej oczy całego świata często zwrócone są ku Marsowi lub Księżycowi. Jednak rosyjska agencja kosmiczna Roskosmos postanowiła przypomnieć o swoim historycznym terytorium – planecie Wenus. Jak wynika z najnowszych doniesień, Rosja planuje powrót na tę niezwykle niegościnną planetę w 2036 roku. Misja Wenera-D ma być nie tylko technologicznym popisem,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Milion orbitalnych serwerowni AI od SpaceX. Czy to koniec nocnego nieba, jakie znamy?

Elon Musk przedstawił właśnie plan, który może na zawsze zmienić oblicze nocnego nieba i postawić pod znakiem zapytania przyszłość naziemnych obserwacji kosmosu. Mowa o projekcie umieszczenia na orbicie okołoziemskiej miliona satelitarnych centrów danych wspomaganych przez sztuczną inteligencję. Choć brzmi to jak scenariusz filmu science-fiction, wniosek w tej sprawie trafił już do amerykańskiej Federalnej Komisji Łączności
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tak Chiny wyprzedzą NASA. Misja Tianwen-3 sprowadzi próbki z Marsa na Ziemię już w 2031 roku

Wyścig o miano pierwszej nacji, która dostarczy na Ziemię fragmenty skał i regolitu z Czerwonej Planety, nabiera tempa. Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna (CNSA) oficjalnie ogłosiła przejście do kluczowej fazy realizacji misji Tianwen-3. To ambitne przedsięwzięcie, które ma na celu nie tylko udowodnienie technologicznej dominacji Państwa Środka w przestrzeni kosmicznej, ale przede wszystkim udzielenie odpowiedzi na
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Przełomowe odkrycie Jamesa Webba. Składniki życia mogły powstać u zarania wszechświata

Przez dziesięciolecia astronomowie postrzegali wczesny wszechświat jako miejsce skrajnie burzliwe – wypełnione eksplodującymi supernowymi, zderzającymi się galaktykami i niszczycielskim promieniowaniem młodych gwiazd. Jednak najnowsze dane z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) rzucają zupełnie nowe światło na ten obraz. Okazuje się, że nawet w tak gwałtownym okresie istniały „wyspy spokoju”, które mogły służyć jako gigantyczne laboratoria
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Europa zbudowała pierwszy symulator zabójczego promieniowania galaktycznego

Podbój głębokiego kosmosu, planowane załogowe misje na Marsa oraz budowa stałych baz na Księżycu stawiają przed naukowcami wyzwania, które wykraczają daleko poza samą inżynierię rakietową. Jedną z największych barier w bezpiecznej eksploracji Układu Słonecznego jest galaktyczne promieniowanie kosmiczne (GCR) – niewidzialny i niezwykle niebezpieczny strumień cząstek, przed którym na Ziemi chroni nas pole magnetyczne oraz
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zderzenie gigantycznych czarnych dziur wywołało potężny błysk

Międzynarodowy zespół naukowców z Chin i Włoch poinformował o zaobserwowaniu zjawiska, które dotychczas uznawano za niemal niemożliwe. W listopadzie 2024 roku detektory sieci LIGO-Virgo-KAGRA zarejestrowały fale grawitacyjne pochodzące z fuzji dwóch czarnych dziur, oznaczonej jako S241125n. To, co jednak wprawiło badaczy w osłupienie, wydarzyło się zaledwie sekundy później – satelity krążące wokół Ziemi dostrzegły w
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Misja NASA Dragonfly nabiera kształtów. Rozpoczęto budowę potężnego drona

Ludzkość stoi u progu nowej ery eksploracji kosmosu, w której tradycyjne łaziki zostaną uzupełnione przez zaawansowane maszyny latające. Najbardziej ambitnym z tych projektów jest misja Dragonfly, realizowana przez NASA. Ten wielki, zasilany energią jądrową dron o rozmiarach samochodu osobowego, właśnie wkroczył w decydującą fazę swojej budowy. W laboratoriach Johns Hopkins Applied Physics Laboratory (APL) w
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Wyścig na Księżyc hamuje. Nowy raport ujawnia potężne wyzwania Starshipa i Blue Moon

Amerykański program powrotu na Księżyc znajduje się w punkcie zwrotnym. Najnowszy raport Biura Inspektora Generalnego NASA (OIG) rzuca nowe światło na postępy prac nad lądownikami księżycowymi, które mają dostarczyć astronautów na powierzchnię Srebrnego Globu. Choć NASA udało się utrzymać koszty projektów w ryzach, harmonogramy obu kluczowych graczy – SpaceX oraz Blue Origin – ulegają niepokojącym
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Koniec marzeń o nowym teleskopie NASA? Chaos i koniec planowanego obserwatorium AXIS

W świecie wielkiej astronomii, gdzie projekty planuje się z dziesięcioletnim wyprzedzeniem, rzadko dochodzi do tak nagłych i kontrowersyjnych zwrotów akcji. NASA podjęła decyzję o przerwaniu prac nad jednym ze swoich najbardziej obiecujących projektów astrofizycznych – teleskopem AXIS (Advanced X-ray Imaging Satellite). Choć instrument ten miał szansę stać się godnym następcą legendarnego Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra, jego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kosmiczne uderzenie to nie tylko scenariusz z filmów. Musimy chronić nasze satelity przed mniejszymi planetoidami

W powszechnej wyobraźni zagrożenie z kosmosu kojarzy się niemal wyłącznie z katastrofami o skali globalnej, takimi jak ta, która doprowadziła do wyginięcia dinozaurów, czy te przedstawiane w hollywoodzkich produkcjach typu „Armageddon” (ręka w górę kto oglądał ten gniot więcej razy niż dziesięć). Jednak rzeczywistość obrony planetarnej jest znacznie bardziej złożona i dotyczy zagrożeń, które mogą
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Słońce nie narodziło się tutaj. Ze znajomymi uciekło z innego regionu Drogi Mlecznej

Przez dziesięciolecia astronomowie postrzegali nasze Słońce jako relatywnie stabilnego mieszkańca peryferii Galaktyki. Najnowsze badania, oparte na niezwykle precyzyjnych danych z misji kosmicznej Gaia, rzucają jednak zupełnie nowe światło na przeszłość naszego układu. Okazuje się, że Słońce nie jest samotnym wędrowcem, lecz częścią gigantycznej, masowej migracji gwiazd, które miliardy lat temu opuściły gęsto upakowane centrum Drogi
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Baza na Księżycu do 2030 roku? NASA przyspiesza program Artemis w cieniu kosmicznej rywalizacji z Chinami

Amerykański Senat oraz Biały Dom wyznaczyły NASA ambitny cel: ustanowienie stałej obecności człowieka na Księżycu do 2030 roku. To już nie tylko kwestia naukowych ambicji, ale element szeroko zakrojonej strategii geopolitycznej, mającej na celu zabezpieczenie amerykańskiego przywództwa w przestrzeni kosmicznej. Nowe wytyczne legislacyjne, znane jako NASA Authorization Act of 2026, nakazują agencji rozpoczęcie prac nad
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Życie pozaziemskie bez kropli wody? Naukowcy z MIT zmieniają definicję ekosfery

Przez dziesięciolecia poszukiwanie życia poza Ziemią opierało się na jednej, niezmiennej zasadzie: „podążaj za wodą”. To właśnie woda w stanie ciekłym wyznaczała granice tzw. ekosfery, czyli strefy wokół gwiazd, w której teoretycznie mogą panować warunki sprzyjające powstaniu biologicznych form życia. Jednak najnowsza praca naukowa przygotowana przez zespół badaczy z Massachusetts Institute of Technology (MIT), pod
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Przełom w poszukiwaniu życia pozaziemskiego. Mały satelita NASA przesłał pierwsze zdjęcia odległych układów

W świecie współczesnej astrofizyki rozmiar nie zawsze świadczy o skali możliwości. NASA właśnie udowodniła tę tezę, publikując pierwsze obrazy z misji SPARCS (Star-Planet Activity Research CubeSat). Ten niewielki satelita, o rozmiarach zaledwie pudełka płatków śniadaniowych, ma przed sobą gigantyczne zadanie: rozwikłanie jednej z najbardziej frapujących zagadek ludzkości. Naukowcy chcą dowiedzieć się, które z miliardów planet
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Największy teleskop soczewkowy świata namierzy „kosmiczną sieć”. 1140 obiektywów w służbie nauki

Ludzkość stoi u progu rewolucji w obserwowaniu największych struktur, jakie kiedykolwiek powstały we Wszechświecie. W chilijskim Obserwatorium El Sauce rozpoczęła się właśnie budowa instrumentu, który rzuca wyzwanie tradycyjnej astrofizyce. MOTHRA, bo taką nazwę nosi ten nowatorski projekt, nie przypomina klasycznych teleskopów, które znamy z podręczników. Zamiast gigantycznych luster, wykorzystuje on armię 1140 obiektywów, aby dostrzec
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Przełomowe odkrycie w głębi kosmosu. Czarna dziura i gwiazda neutronowa w „owalnym tańcu”

Współczesna astrofizyka stanęła u progu rewolucji w rozumieniu najbardziej gwałtownych zjawisk we wszechświecie. Międzynarodowy zespół naukowców dostarczył właśnie pierwszych solidnych dowodów na istnienie układu podwójnego, składającego się z czarnej dziury i gwiazdy neutronowej, który tuż przed ostatecznym zderzeniem poruszał się po orbicie o wyraźnie owalnym kształcie. To odkrycie rzuca zupełnie nowe światło na procesy formowania
Czytaj więcej