PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki
  • Data publikacji

Paleoklimat Marsa: Gigantyczne lodowce na zboczach wulkanów regionu Tharsis

Najnowsze analizy danych geomorfologicznych i radarowych rzucają nowe światło na historię hydrologiczną Czerwonej Planety. Opierając się na wysokiej rozdzielczości zobrazowaniach z sond Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) oraz Mars Express, naukowcy potwierdzili, że największe wulkany tarczowe w Układzie Słonecznym – wchodzące w skład wyniesienia Tharsis – były w przeszłości miejscem występowania masywnych systemów lodowcowych. Odkrycie to
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Chandra obrazuje astrosferę młodego Słońca. Tak kiedyś wyglądało nasze otoczenie

Dzięki przełomowym obserwacjom gwiazdy HD 61005 znanej jako Ćma, naukowcy zyskali nowe informacje o wczesnej ewolucji Układu Słonecznego. Zespół badawczy pod kierownictwem Careya Lisse’a z Johns Hopkins University, wykorzystując dane z kosmicznego obserwatorium Chandra, po raz pierwszy zarejestrował emisję rentgenowską pochodzącą z astrosfery gwiazdy o masie i temperaturze zbliżonej do Słońca. Odkrycie to pozwala na
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Geochemiczne początki zamieszkiwalności. Skąd księżyce galileuszowe wzięły materię prebiotyczną

Najnowsze modele ewolucyjne przedstawione na łamach periodyku „Nature Astronomy” (luty 2026) rzucają nowe światło na procesy, które umożliwiły powstanie oceanów podpowierzchniowych w układzie Jowisza. Zrozumienie, w jaki sposób Europa, Ganimedes i Kallisto uzyskały stabilne warunki sprzyjające potencjalnej biogenezie, wymaga analizy wczesnej dynamiki dysku okołoplanetarnego (CPD) oraz późniejszej migracji ciał z zewnętrznych rejonów Układu Słonecznego. Badania
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Istny gwiezdny pościg. Wykorzystanie manewru Obertha do przechwycenia komety międzygwiezdnej 3I/ATLAS

Współczesna astronomia stoi przed bezprecedensowym wyzwaniem: jak zbadać z bliska obiekty pochodzące spoza naszego układu, skoro ich prędkość heliocentryczna drastycznie przekracza możliwości obecnych systemów napędowych? Zespół naukowców pod przewodnictwem T. Marshalla Eubanksa przedstawił ambitny plan misji, która mogłaby wystartować w 2035 roku. Celem nie jest – jak w przypadku misji Comet Interceptor – oczekiwanie na
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Webb identyfikuje progenitora supernowej SN 2025pht. Przełom w badaniach ewolucji masywnych gwiazd

Identyfikacja gwiazd macierzystych (progenitorów) supernowych typu II stanowi jeden z kluczowych problemów współczesnej astrofizyki gwiazdowej. Choć modele ewolucyjne jednoznacznie wskazują na czerwone nadolbrzymy (RSG) jako bezpośrednie źródła supernowych, do których dochodzi po zapadnięciu się jądra, obserwacje w świetle widzialnym często nie dostarczały dowodów na ich obecność w miejscach późniejszych eksplozji. Najnowsza publikacja w The Astrophysical Journal
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tak woda mogła uciec z Marsa. Wszystko przez burze pyłowe

Najnowsze badania rzucają świeże światło na jedną z najważniejszych zagadek w badaniach Marsa: w jaki sposób planeta utraciła większość swojej dawnej wody i przekształciła się w zimny, suchy świat, jaki obserwujemy dziś. Choć przez dekady naukowcy wskazywali różne mechanizmy odpowiedzialne za ucieczkę wody w przestrzeń kosmiczną, znaczna jej część wciąż pozostawała niewyjaśniona. Najnowsze wyniki sugerują,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ta galaktyka jest jak duch. Prawie jej nie widać

Astronomowie odkryli na krańcach obserwowalnego Wszechświata zaskakującą populację pradawnych, silnie zapylonych galaktyk. To odkrycie może wymusić istotną korektę dotychczasowych modeli opisujących tempo i przebieg formowania się pierwszych struktur kosmicznych. Obiekty te istniały mniej niż miliard lat po Wielkim Wybuchu, a więc w epoce, która do niedawna uchodziła za zbyt wczesną, by mogły w niej powstać
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Powtórka z rozrywki. Rakieta SLS startuje w podróż… do hangaru

Misja Artemis 2, pierwszy od ponad pół wieku załogowy lot Amerykanów w kierunku Księżyca, po raz kolejny napotkała poważne trudności techniczne. Problemy z systemem regulacji ciśnienia helem w rakiecie nośnej niemal na pewno uniemożliwią start w planowanym marcowym oknie startowym. To tylko kolejny sygnał potwierdzający, jak skomplikowane i wymagające są przygotowania do powrotu ludzi w głęboką
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zbliża się unikalna egzosyzygia. Słońce może nam uniemożliwić obserwacje

W ciągu zaledwie kilkunastu lat badania egzoplanet przeszły prawdziwą rewolucję. Od czasu odkryć dokonanych przez teleskop kosmiczny Kepler astronomowie zidentyfikowali tysiące światów krążących wokół odległych gwiazd. Dziś, dzięki obserwacjom prowadzonym m.in. przez James Webb Space Telescope, satelitę TESS oraz europejską misję CHEOPS, poznajemy nie tylko ich liczbę, ale także skład atmosfer, masy i architekturę całych
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Shenzhou-20 właśnie wylądował. Udany lot uszkodzonego statku

Z pewnością pamiętacie jeszcze statek Shenzhou-20, który został uszkodzony przez odłamek na orbicie okołoziemskiej. Kilka tygodni temu doprowadziło to do sporego zamieszania na stacji Tiangong. Szczegółowa analiza pęknięcia w oknie statku doprowadziła do decyzji o wysłaniu na orbitę statku ratunkowego, którym astronauci mogliby bezpiecznie wrócić na Ziemię.
  • Data publikacji

Podobna do Drogi Mlecznej. Istniała we wczesnym wszechświecie

Astronomowie potwierdzili istnienie najwcześniejszej znanej galaktyki spiralnej z poprzeczką – struktury podobnej do Drogi Mlecznej, która uformowała się zaledwie około dwóch miliardów lat po Wielkim Wybuchu. Odkrycie to znacząco przesuwa wstecz moment pojawienia się złożonych struktur galaktycznych i dostarcza nowych informacji na temat tempa ewolucji galaktyk we wczesnym Wszechświecie.
  • Data publikacji

Kosmiczne zegary pod lupą. Gaz międzygwiezdny komplikuje sprawę

Astronomowie z SETI Institute wykonali kolejny krok w stronę zrozumienia natury najdokładniejszych zegarów we Wszechświecie – pulsarów. Choć obiekty te od dekad służą nauce jako precyzyjne punkty odniesienia, najnowsze badania dowodzą, że nawet niemal niedostrzegalne zakłócenia ich sygnałów mogą stanowić klucz do wielkich odkryć. Wyniki te mają fundamentalne znaczenie nie tylko dla badania samych gwiazd
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zaskakująca struktura w Mgławicy Pierścień. Nigdy wcześniej jej nie widziano

Astronomowie odkryli zaskakującą i dotąd nieznaną strukturę we wnętrzu jednej z najbardziej rozpoznawalnych mgławic na nocnym niebie. Międzynarodowy zespół badaczy kierowany przez naukowców z University College London oraz Uniwersytetu w Cardiff zidentyfikował w Mgławicy Pierścień (Ring Nebula) wąską, podłużną chmurę zjonizowanego żelaza. Odkrycie to pokazuje, że nawet obiekty badane od setek lat wciąż potrafią skrywać
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NASA ocalała. Amerykanie obronili przyszłość agencji przed Trumpem

Jeszcze kilka miesięcy temu przyszłość amerykańskiej agencji kosmicznej NASA wisiała na włosku. Proponowane głębokie cięcia budżetowe groziły anulowaniem wielu misji naukowych, zahamowaniem badań nad planetami Układu Słonecznego oraz utratą pozycji lidera w światowej eksploracji kosmosu. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Po intensywnej walce politycznej, społecznej i naukowej NASA wychodzi z kryzysu obronną ręką, a wiele
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Rakieta SLS wyjedzie dzisiaj na stanowisko startowe. Artemis 2 już za kilka tygodni

NASA zbliża się do realizacji jednej z najważniejszych misji kosmicznych XXI wieku. Program Artemis, którego celem jest powrót ludzi na Księżyc po ponad pięciu dekadach przerwy, wchodzi w kluczową fazę przygotowań. Już w sobotę agencja planuje przetransportować rakietę Artemis 2 na stanowisko startowe, co stanowi istotny krok na drodze do pierwszego od czasów Apollo załogowego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Tych gwiazd jest najwięcej. Wokół nich nie ma sensu szukać życia

Nowe badania naukowe podważają optymistyczne założenia dotyczące możliwości istnienia złożonego życia poza Ziemią. Wynika z nich, że wiele planet krążących wokół najczęściej występujących gwiazd w Drodze Mlecznej może być z natury nieprzyjaznych dla rozwoju zaawansowanych form biologicznych.
  • Data publikacji

Sondy do granic Układu Słonecznego. Chiny idą na całość

Chiny zbliżają się do realizacji jednego z najbardziej ambitnych przedsięwzięć w swojej historii badań kosmicznych: wysłania dwóch sond w kierunku granic Układu Słonecznego. Opublikowane niedawno artykuły naukowe szczegółowo opisuje architekturę misji, technologie oraz cele badawcze, sugerując, że projekt, rozwijany od strony teoretycznej od lat, wchodzi w fazę poprzedzającą formalne zatwierdzenie planu realizacji misji.
  • Data publikacji

Czy superziemie mają magnetosfery? Odpowiedź kryje się w ukrytych oceanach magmy

Ukryte głęboko we wnętrzu odległych planet skalistych ogromne oceany magmy mogą pełnić kluczową rolę w ochronie całych światów przed zabójczym promieniowaniem kosmicznym. Najnowsze badania sugerują, że na tzw. superziemiach – planetach większych od Ziemi, lecz mniejszych od lodowych olbrzymów – stopiona skała może generować silne pola magnetyczne, zdolne osłaniać planety przed wysokoenergetycznymi cząstkami i sprzyjać
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Czy życie mogłoby przetrwać na Marsie? Drożdże mówią wiele

Pytanie o możliwość istnienia życia na Marsie – w przeszłości, obecnie lub w dalekiej przyszłości – od lat fascynuje naukowców. Czerwona Planeta to jednak środowisko skrajnie nieprzyjazne dla znanych form życia. Organizmy musiałyby tam mierzyć się z szeregiem ekstremalnych czynników, takich jak silne fale uderzeniowe powstające podczas uderzeń meteorytów oraz obecność nadchloranów w glebie. Te
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Japońska misja MMX już w tym roku. Wyślij wiadomość na Fobosa

Podczas gdy uwaga świata kosmicznego coraz częściej skupia się na samym Marsie, Japonia przygotowuje się do realizacji jednej z najbardziej ambitnych misji planetarnych nadchodzącej dekady. Japońska Agencja Badań Kosmicznych (JAXA) planuje w roku fiskalnym 2026 wystrzelenie sondy Martian Moons eXploration (MMX) — statku kosmicznego, którego celem nie jest Czerwona Planeta, lecz jej tajemnicze księżyce: Fobos i Deimos. Jeśli misja zakończy
Czytaj więcej