PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki
  • Data publikacji

Sto milionów lat ciszy. Czarna dziura właśnie się obudziła

Astronomowie zaobserwowali jeden z najbardziej spektakularnych przykładów „ponownego przebudzenia” supermasywnej czarnej dziury. W centrum odległej galaktyki radiowej J1007+3540 doszło do wznowienia aktywności po niemal 100 milionach lat ciszy. Efektem jest imponująca struktura rozciągająca się na prawie milion lat świetlnych, porównywana przez badaczy do kosmicznego wulkanu wyrzucającego materię na olbrzymią skalę.
  • Data publikacji

Miliardy kilometrów przebiegu. Hubble wkrótce spadnie na Ziemię

Po ponad trzech dekadach rewolucjonizowania wiedzy o wszechświecie Kosmiczny Teleskop Hubble’a wchodzi w ostatnią fazę swojego życia. Kosmiczne obserwatorium, które w trakcie misji przebyło ponad sześć miliardów kilometrów, stopniowo obniża swoją orbitę. Najnowsze analizy naukowe wskazują, że jego niekontrolowany powrót w atmosferę Ziemi może wiązać się z większym ryzykiem dla ludzi, niż dotąd zakładano.
  • Data publikacji

ALMA zagląda pod wierzchnią warstwę regolitu na Kallisto

Kallisto, najbardziej zewnętrzny z czterech dużych księżyców Jowisza, od dawna fascynuje naukowców swoją surową, silnie pokrytą kraterami powierzchnią i zagadkowym wnętrzem. Choć na pierwszy rzut oka wydaje się geologicznie martwy, istnieją przesłanki, że pod jego lodową skorupą może kryć się ciekły ocean. Najnowszy artykuł naukowy, zaakceptowany do publikacji w The Planetary Science Journal, wnosi istotny wkład
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Gigantyczna spiralna galaktyka na zdjęciu z JWST. Nie powinno jej tam być

Najnowsze obserwacje wykonane za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) podważają dotychczasowe wyobrażenia na temat tempa formowania się galaktyk we wczesnym Wszechświecie. Astronomowie odkryli bowiem w pełni ukształtowaną galaktykę spiralną przypominającą Drogę Mleczną w epoce kosmicznej, w której – zgodnie z obowiązującymi modelami – tak uporządkowane struktury nie powinny jeszcze istnieć. Odkrycie to zmusza naukowców
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ta planeta właśnie traci całą swoją atmosferę. Unikalne obserwacje

Astronomowie po raz pierwszy tak wyraźnie uchwycili planetę pozasłoneczną w trakcie aktywnej utraty atmosfery. Dzięki nowym obserwacjom prowadzonym za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba możliwe było bezpośrednie śledzenie tego procesu w czasie rzeczywistym. Wyniki te otwierają wyjątkowe okno na długofalową ewolucję planet i pokazują, jak dynamiczne mogą być losy światów krążących wokół odległych gwiazd.
  • Data publikacji

Spektakularny test rakiety Zhuque-3. Udany lot, nieudane lądowanie

Chińska firma Landspace przeprowadziła pierwszy w historii kraju test próby odzyskania pierwszego członu orbitalnej rakiety wielokrotnego użytku. Choć próba lądowania zakończyła się spektakularną eksplozją, sam lot uznano za ważny sukces technologiczny i istotny krok naprzód dla komercyjnego sektora kosmicznego Chin.
  • Data publikacji

To się nazywa jubileusz! Sonda SOHO kończy 30 lat

Obserwatorium Słoneczne i Heliosferyczne SOHO, wspólna misja ESA i NASA, stało się jednym z najtrwalszych i najbardziej wpływowych przedsięwzięć w historii badań kosmicznych. Wystrzelone 2 grudnia 1995 r. i zaplanowane pierwotnie na zaledwie dwa lata pracy, od trzech dekad nieprzerwanie obserwuje Słońce z odległego o 1,5 mln kilometrów punktu równowagi grawitacyjnej L1. Z tego miejsca
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nietypowa prywatna misja kosmiczna. Ten satelita może zbadać planetoidę Apophis

Australijska firma HEO Robotics planuje wykorzystać satelitę komunikacyjnego pod koniec jego misji na orbicie, kierując go w stronę planetoidy Apophis. Ostatnie zapasy paliwa miałyby umożliwić wykonanie zdjęć z niewielkiej odległości, gdy planetoida minie Ziemię w kwietniu 2029 roku.
  • Data publikacji

NASA potwierdza poważny kryzys w rosyjskim programie załogowych lotów kosmicznych

NASA oficjalnie poinformowała o poważnym problemie, z jakim będzie musiał zmierzyć się rosyjski program lotów załogowych. Awaria podczas niedawnego startu rakiety Sojuz doprowadziła do poważnego uszkodzenia jedynej rosyjskiej wyrzutni certyfikowanej do wynoszenia ludzi na orbitę. Do incydentu doszło na kosmodromie Bajkonur w Kazachstanie, który od dekad pozostaje fundamentem rosyjskiego dostępu do przestrzeni kosmicznej.
  • Data publikacji

Poszukiwania egzoksiężyców przez JWST wciąż bez sukcesu

Gdy Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) wystartował w 2021 roku, wielu naukowców oczekiwało, że jednym z jego najważniejszych osiągnięć będzie odkrycie egzoksiężyców, czyli naturalnych satelitów krążących wokół odkrywanych przez niego egzoplanet. Po czterech latach pracy poszukiwania wciąż jednak przynoszą więcej pytań niż odpowiedzi.
  • Data publikacji

Superjowisze niepodobne do Jowisza? To możliwe

Nowe obserwacje wykonane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba całkowicie zmieniają wyobrażenia naukowców o tym, jak mogą zachowywać się największe obiekty planetarne we wszechświecie. Międzynarodowy zespół badawczy odkrył, że olbrzymie burze pyłowe na niektórych brązowych karłach powstają w sposób radykalnie odmienny od tych, które doskonale znamy z atmosfery Jowisza.
  • Data publikacji

Gwiezdne „spotkanie” sprzed milionów lat. Ślady wciąż widoczne w pobliżu Układu Słonecznego

Nasze Słońce zanurzone jest w rozległym ośrodku międzygwiazdowym – sieci obłoków bogatych w wodór i hel, które rozciągają się na około 30 lat świetlnych. Te tzw. lokalne obłoki międzygwiazdowe stanowią ochronną strefę pomiędzy Układem Słonecznym a znacznie bardziej rozrzedzonym i gorącym obszarem naszej galaktyki, określanym jako lokalna bańka gorącego gazu. Zrozumienie natury tego otoczenia ma
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zaskakująco stabilne gwiazdy w pobliżu supermasywnej czarnej dziury Drogi Mlecznej

Astronomowie zdobyli nowe dowody, które podważają wieloletnie założenia dotyczące losu gwiazd i innych obiektów krążących niebezpiecznie blisko supermasywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej. Wyniki badań sugerują, że samo serce naszej galaktyki nie jest jedynie kosmicznym cmentarzyskiem, lecz również miejscem zaskakującej stabilności.
  • Data publikacji

Fenomenalne obserwacje aktywnego obszaru na Słońcu. GREGOR dał radę

W listopadzie 2025 roku naukowcy dokonali niezwykłego wyczynu – po raz pierwszy udało im się uchwycić w wysokiej rozdzielczości jedną z najbardziej aktywnych stref Słońca, która wyprodukowała dwa potężne rozbłyski klasy X. Zjawiska te obserwowano dzięki teleskopowi słonecznemu GREGOR o średnicy 1,5 m, znajdującemu się w Obserwatorium Teide na Teneryfie. Badacze przyjrzeli się grupie plam
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NASA potwierdza wsparcie dla opóźnionej europejskiej misji marsjańskiej

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) otrzymała długo wyczekiwane potwierdzenie, że NASA podtrzymuje swoje zaangażowanie w misję łazika Rosalind Franklin, którego start po serii opóźnień jest obecnie planowany na 2028 rok. Najnowsza decyzja amerykańskiej agencji zabezpiecza niezbędne elementy wsparcia technicznego i pozwala Europie kontynuować prace nad jedną z najambitniejszych misji w historii badań Czerwonej Planety.
  • Data publikacji

Koronalny wyrzut masy na czerwonym karle. W końcu udało się go zaobserwować

Czerwone karły dominują w naszej galaktyce – stanowią około 75% wszystkich gwiazd i często posiadają skaliste planety. Choć paliwa starcza im na biliony lat, co teoretycznie daje życiu mnóstwo czasu na ewolucję, ich natura może być wyjątkowo wroga. Najnowsze badania sugerują, że te małe gwiazdy potrafią wywoływać potężne zjawiska, które mogą całkowicie niszczyć atmosfery krążących
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Dysk formujący księżyce wokół odległej planety rzuca światło na początki Układu Słonecznego

Księżyce są w kosmosie czymś znacznie powszechniejszym niż planety. W samym Układzie Słonecznym znamy ich już ponad 400, krążących wokół sześciu z ośmiu planet. Niektóre są małe i powstały w wyniku przechwycenia planetoid albo potężnych zderzeń. Jednak największe satelity, takie jak cztery księżyce galileuszowe Jowisza, najprawdopodobniej uformowały się miliardy lat temu z dysku pyłu i
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ariel – księżyc Urana, który mógł skrywać ocean głębszy niż się spodziewano

Najnowsze badania sugerują, że pod lodową skorupą Ariela – jednego z największych księżyców Urana – mógł kiedyś istnieć ocean o głębokości nawet 170 kilometrów. Odkrycie, opublikowane w periodyku naukowym Icarus, rzuca nowe światło na geologiczną historię Ariela i wzmacnia hipotezę, że w systemie Urana mogą istnieć tzw. globy oceaniczne. Ariel jest drugim co do bliskości i
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NGC 2775 – galaktyka wymykająca się klasyfikacjom

Teleskop Kosmiczny Hubble’a dostarczył kolejnego niezwykłego obrazu Wszechświata. Tym razem na fotografii znalazła się NGC 2775 – galaktyka oddalona o około 67 milionów lat świetlnych, położona w gwiazdozbiorze Raka. Jej wygląd stanowi zagadkę dla astronomów, ponieważ łączy cechy kilku typów galaktyk i nie daje się łatwo przypisać do jednej kategorii. Większość galaktyk, jakie znamy, dzieli
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ślady lodowego planetozymala w atmosferze białego karła WD 1647+375

Międzynarodowy zespół astronomów, kierowany przez naukowców z Uniwersytetu w Warwick, odkrył chemiczne ślady fragmentu lodowej planety bogatej w wodę i azot, który ulega powolnemu zniszczeniu w atmosferze białego karła. To jedno z najważniejszych dotąd dowodów na istnienie obiektów podobnych do komet i planetozymali poza naszym Układem Słonecznym. Takie ciała niebieskie odgrywają kluczową rolę w rozwoju
Czytaj więcej