PULS KOSMOSU

Radek Kosarzycki
  • Data publikacji

Europa szykuje śmiałą misję do Enceladusa. Poszukiwania życia pod lodową skorupą Saturna

W historii chyba każdego miłośnika astronomii nadchodzi ten moment, w którym zaczyna się on/ona zastanawiać nad tym, czy dożyje realizacji misji przedstawianej przez kolejną agencję kosmiczną. Nie, nie. Nie chodzi o bzdury w stylu załogowej misji marsjańskiej, a o zwykłą, bezzałogową misję, jakich było już wiele. U mnie ten moment nadszedł teraz. Czy w naszym
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Obserwatorium Swift dostanie drugie życie. Prywatna sonda podniesie je na wyższą orbitę

W 2026 roku NASA po raz pierwszy w historii skorzysta z pomocy prywatnej firmy, aby przedłużyć życie jednej ze swoich najcenniejszych misji naukowych. Obserwatorium Neil Gehrels Swift, wysłane na orbitę w 2004 roku, od ponad dwóch dekad dostarcza bezcennych danych na temat najbardziej gwałtownych i energetycznych zjawisk we Wszechświecie. Teraz, dzięki współpracy z amerykańską firmą
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Hayabusa2 zmierzy się z wyjątkowo trudnym celem

Astronomowie ogłosili zaskakujące wyniki obserwacji planetoidy 1998 KY26, która jest celem japońskiej misji kosmicznej Hayabusa2. Okazuje się, że ten niewielki obiekt jest znacznie mniejszy i obraca się dużo szybciej, niż wcześniej sądzono. Dotychczasowe szacunki mówiły o 30 metrach średnicy i czasie obrotu około 10 minut. Najnowsze badania, przeprowadzone przy użyciu największych teleskopów świata, w tym
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Hubble obserwuje, jak biały karzeł pożera świat podobny do Plutona

Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zaobserwowali niezwykłe zjawisko: biały karzeł pochłania fragmenty obiektu przypominającego Plutona. Odkrycie pozwala lepiej zrozumieć, jak kończą swoje życie układy planetarne i jakie losy czekają bogate w lód światy krążące wokół umierających gwiazd. Biały karzeł, znajdujący się zaledwie 260 lat świetlnych od Ziemi, to gwiezdny relikt o masie połowy Słońca,
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Statek towarowy Cygnus XL z problemami w drodze na Międzynarodową Stację Kosmiczną

Nowy statek towarowy Cygnus XL, opracowany przez Northrop Grumman, napotkał problemy podczas swojego pierwszego lotu na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). To debiutancka misja największej wersji frachtowca, zdolnej do przewiezienia rekordowej ilości ładunku dla NASA. Misja oznaczona jako NG-23 wystartowała 14 września na pokładzie rakiety Falcon 9 firmy SpaceX. Dwa dni później, w trakcie manewrów orbitalnych, doszło jednak do
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nie wystarczy kopnąć planetoidy. Można sobie w ten sposób narobić kłopotów

Na pierwszy rzut oka obrona przed nadlatującą planetoidą wydaje się prosta: wystarczy uderzyć w nią sondą kosmiczną i zepchnąć ją z kursu. W 2022 roku NASA udowodniła, że ta metoda działa. Misja DART z powodzeniem uderzyła w planetoidę Dimorphos, zmieniając jej orbitę. To był przełom w historii badań kosmicznych i pierwszy praktyczny test tzw. obrony
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Planeta na tle plam gwiazdowych ujawnia niezwykłą architekturę układu TOI-3884

Astronomowie zbadali odległy układ planetarny, w którym tranzytująca planeta regularnie przecina ciemniejsze obszary na powierzchni gwiazdy. To rzadkie zjawisko daje niepowtarzalną okazję, by jednocześnie poznać właściwości samej planety, układ jej orbity oraz aktywność magnetyczną gwiazdy. Międzynarodowy zespół kierowany przez badaczy z Astrobiology Center w Tokio skupił się na czerwonym karle TOI-3884, oddalonym o około 140
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Ta planeta karłowata nie daje o sobie zapomnieć. Właśnie odkryto jej kolejny księżyc

Wokół planety karłowatej Quaoar, znajdującej się daleko poza orbitą Neptuna, najprawdopodobniej krąży nieznany wcześniej księżyc. Niewielkie, lodowe ciało o wydłużonym kształcie już wcześniej zaskakiwało badaczy – posiada bowiem własny księżyc i dwa pierścienie. Najnowsze obserwacje sugerują jednak, że ten układ jest jeszcze bardziej skomplikowany. Quaoar to obiekt Pasa Kuipera – rozległego zbioru lodowych pozostałości po
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Nowe wyjaśnienie małych czerwonych kropek. Oto gwiazda czarnodziurowa. Zaraz, co?

Jednym z najbardziej intrygujących odkryć dokonanych przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) jest populacja niezwykłych obiektów, które astronomowie ochrzcili mianem „Małych Czerwonych Kropek”. Są one wyjątkowo kompaktowe, bardzo czerwone i – co najciekawsze – występują w ogromnej liczbie. Światło tych źródeł musiało podróżować ponad 12 miliardów lat, zanim dotarło do Ziemi, a mimo to ich
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Te wodne światy wcale nie muszą mieć wody. Zamiast błękitnej cieczy, może tam być… sadza

Przez lata astronomowie zakładali, że wiele egzoplanet odkrywanych wokół odległych gwiazd to tzw. światy wodne. Wskazywała na to ich stosunkowo niska gęstość oraz fakt, że za granicą tzw. „linii śniegu” w dyskach protoplanetarnych lód wodny powinien być powszechny. Najnowsze badania zespołu kierowanego przez Jie Li z Uniwersytetu Michigan sugerują jednak alternatywę: część z tych globów
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Chiny przyspieszają przygotowania do załogowego lądowania na Księżycu

Chiny wykonały kolejny istotny krok w ramach swojego ambitnego programu księżycowego. Najnowszy tes silników rakietowych potwierdziła, że Państwo Środka systematycznie zbliża się do wysłania astronautów na powierzchnię Srebrnego Globu. 12 września na kosmodromie Wenchang na wyspie Hajnan przeprowadzono 320-sekundowy test pierwszego stopnia nowej rakiety Długi Marsz 10. Na stanowisku testowym zainstalowano skrócony egzemplarz pierwszego stopnia
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Chińscy naukowcy przeprowadzili nasłuch układu TRAPPIST-1. Obcych tam raczej nie ma

Chińscy astronomowie przeprowadzili najdokładniejsze dotąd poszukiwania sygnałów radiowych od potencjalnych cywilizacji pozaziemskich w układzie TRAPPIST-1 – jednym z najbardziej obiecujących miejsc do poszukiwania życia poza Ziemią. TRAPPIST-1, czerwony karzeł oddalony o około 40 lat świetlnych, przyciąga uwagę badaczy od momentu swojego odkrycia. Krąży wokół niego siedem skalistych planet podobnych rozmiarami do Ziemi. Co najmniej trzy
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Przez Układ Słoneczny leci kometa z gwiazd. Właśnie: z których gwiazd?

Kometa 3I/ATLAS to dopiero trzeci potwierdzony obiekt międzygwiezdny, jaki udało się odkryć. Wcześniej astronomowie zarejestrowali jedynie słynną ‘Oumuamuę w 2017 roku oraz kometę Borisov w 2019 roku. 3I/ATLAS została dostrzeżona 1 lipca 2025 roku przez system obserwacyjny ATLAS (Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System). Obiekt ten porusza się przez wewnętrzny Układ Słoneczny z prędkością blisko 220
Czytaj więcej
  • Data publikacji

TRAPPIST-1 e w centrum uwagi teleskopu Jamesa Webba

Astronomia wkroczyła w nową erę. Już nie tylko odkrywamy planety krążące wokół innych gwiazd, ale zaczynamy badać ich atmosfery i warunki, które mogą sprzyjać życiu. Jednym z najważniejszych obiektów tego typu jest układ TRAPPIST-1 – czerwony karzeł oddalony o zaledwie 40 lat świetlnych od Ziemi, wokół którego krąży siedem planet podobnych rozmiarami do Ziemi. Spośród
Czytaj więcej
  • Data publikacji

NASA: Łazik Perseverance odkrył możliwe ślady życia na Marsie

NASA poinformowała, że łazik Perseverance mógł natrafić na najmocniejsze jak dotąd dowody sugerujące istnienie dawnego życia na Marsie. Próbka skalna pobrana w ubiegłym roku z krateru Jezero zawiera potencjalne biosygnatury – chemiczne i mineralne ślady, które mogłyby wskazywać na aktywność mikroorganizmów w odległej przeszłości Czerwonej Planety. Wyniki badań, opublikowane w periodyku Nature, dotyczą fragmentu skały nazwanego
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Gwiezdny kanibalizm na niespotykaną skalę

Astronomowie odkryli niezwykły kosmiczny spektakl: biały karzeł pożerający swojego gwiezdnego towarzysza w tempie, jakiego nigdy wcześniej nie zaobserwowano. Układ podwójny znany jako V Sagittae, znajdujący się około 10 000 lat świetlnych od Ziemi, świeci jaśniej niż jakakolwiek podobna para gwiazd. Źródłem tej niezwykłej jasności jest żarłoczny biały karzeł, który bezlitośnie wysysa materię ze swojej większej, gorętszej
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Najstarszy brązowy karzeł ujawnia tajemniczą cząsteczkę w swojej atmosferze

Astronomowie dokonali przełomowego odkrycia, które rzuca nowe światło na chemię atmosfer gazowych olbrzymów. W atmosferze jednego z najstarszych znanych brązowych karłów – obiektu nazwanego „The Accident” – po raz pierwszy wykryto obecność silanu, cząsteczki odgrywającej kluczową rolę w procesie powstawania chmur. Silan, czyli związek krzemu i wodoru, od dawna był przewidywany przez modele jako istotny
Czytaj więcej
  • Data publikacji

PILNE: tajemniczy rozbłysk gamma zdumiewa astronomów

Astronomowie zarejestrowali niezwykły kosmiczny wybuch, który nie przypomina żadnego znanego wcześniej zjawiska. Rozbłysk gamma, nazwany GRB 250702B, trwał ponad dobę i powtarzał się kilkukrotnie w tym czasie. To absolutna nowość – w ciągu 50 lat badań nad tego typu eksplozjami nigdy nie obserwowano takiego zachowania. Rozbłyski gamma (GRB) to najpotężniejsze eksplozje we Wszechświecie. Zazwyczaj powstają
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Kometa 3I/ATLAS powoli zmienia swój wygląd. Warkocz jest coraz dłuższy

Astronomowie uchwycili niezwykły moment w podróży międzygwiezdnej komety 3I/ATLAS. Najnowsze zdjęcia wykonane teleskopem Gemini South w Chile pokazują, że obiekt ten zaczął rozwijać charakterystyczny ogon. To wydarzenie otwiera nowy rozdział w badaniach trzeciego potwierdzonego przybysza spoza naszego Układu Słonecznego. Do tej pory znaliśmy jedynie dwa takie obiekty: 1I/ʻOumuamua, który pojawił się w 2017 roku, oraz
Czytaj więcej
  • Data publikacji

Zderzenie, które zmieniło wszystko. Nowe badania pokazują, że młoda Ziemia była pozbawiona składników niezbędnych do życia

Astrobiologia zmaga się z podstawowym ograniczeniem: jedyną znaną planetą, na której istnieje życie, jest Ziemia. Spośród wszystkich ciał Układu Słonecznego to właśnie ona wyróżnia się gęstą atmosferą, wodą w stanie ciekłym i chemią organiczną sprzyjającą biologii. Wydaje się to oczywiste dziś, ale 4,5 miliarda lat temu sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. W czasach młodego Układu Słonecznego
Czytaj więcej