pulsary – PULS KOSMOSU

Data publikacji 18 stycznia 202618 stycznia 2026

Kosmiczne zegary pod lupą. Gaz międzygwiezdny komplikuje sprawę

Astronomowie z SETI Institute wykonali kolejny krok w stronę zrozumienia natury najdokładniejszych zegarów we Wszechświecie – pulsarów. Choć obiekty te od dekad służą nauce jako precyzyjne punkty odniesienia, najnowsze badania dowodzą, że nawet niemal niedostrzegalne zakłócenia ich sygnałów mogą stanowić klucz do wielkich odkryć. Wyniki te mają fundamentalne znaczenie nie tylko dla badania samych gwiazd

Data publikacji 4 września 2023

Teleskop Horyzontu Zdarzeń zobaczył coś oprócz czarnej dziury? Naukowcy nie są pewni

Teleskop Horyzontu Zdarzeń to instrument, który jako pierwszy (i jak na razie jedyny) umożliwił astronomom odtworzenie obrazu otoczenia supermasywnej czarnej dziury w naszej galaktyce i w galaktyce M87. Zespół naukowców wskazuje jednak, że może on posłużyć do zbadania jeszcze jednej grupy fascynujących obiektów kosmicznych.

Data publikacji 31 sierpnia 202331 sierpnia 2023

W końcu! Naukowcy odkryli dlaczego ten pulsar regularnie zmienia jasność

Pulsary same w sobie są niesamowitymi obiektami. Jakby nie patrzeć są to supergęste pozostałości po masywnych gwiazdach, które pod koniec swojego życia eksplodowały jako supernowe. Superszybko wirujące martwe pozostałości po gwiazdach przy każdym okrążeniu omiatają Ziemię wiązką promieniowania, która przez instrumenty naziemne i kosmiczne rejestrowana jest jako swoisty impuls. Czasami jednak w grupie tak wyjątkowych

Data publikacji 29 sierpnia 202329 sierpnia 2023

Chcą patrzeć na pulsary, poszukując zniekształceń czasoprzestrzeni

Astronomia fal grawitacyjnych to wciąż bardzo młoda dziedzina nauki. Wykorzystywane obecnie obserwatoria mają przez to znaczne ograniczenia. Możemy za ich pomocą obserwować jedynie największe zderzenia we wszechświecie, takie jak chociażby zderzenia czarnych dziur, czy też gwiazd neutronowych. Co więcej, możemy tylko obserwować je na falach o długości rzędu setek tysięcy kilometrów. To oczywiście niezwykle cenne,

Data publikacji 9 kwietnia 2021

Pulsary mogą emitować znacznie więcej promieniowania niż nam się wydawało

Gigantycznym impulsom radiowym emitowanym przez pulsar znajdujący się w Mgławicy Kraba oddalonej od nas o 6500 lat świetlnych towarzyszy wzrost emisji promieniowania rentgenowskiego – takie informacje uzyskali astronomowie obserwujący ten nietypowy obiekt. Może to oznaczać, że głośne radiowo pulsary mogą emitować znacznie więcej promieniowania, niż astronomowie dotąd przypuszczali. Badacze przypuszczają, że odkrycie to może mieć

Data publikacji 6 czerwca 2020

Hubble obserwuje fantastyczną gromadę gwiazd

Niczym płatki śniegu, gwiazdy tworzące gromadę kulistą NGC 6441 błyszczą spokojnie na nocnym niebie. Gromada znajduje się około 13 000 lat świetlnych od centrum Drogi Mlecznej. Ciężko stwierdzić ile dokładnie gwiazd znajduje się w trej gromadzie. Badacze szacują, że wszystkie te gwiazdy mają masę około 1,6 mln mas Słońca, co oznacza, że NGC 6441 jest

Data publikacji 3 czerwca 2020

Ultrajasne źródło rentgenowskie obudziło się właśnie w galaktyce obok

Nowe, bardzo jasne źródło promieni X obudziło się między sąsiadującymi z nami Obłokami Magellana po 26-letnim śnie. Jest to drugi najbliższy znany dotychczas obiekt o jasności większej niż milion słońc. Odkrycie zostało opublikowane w czasopiśmie Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Obiekt, znany jako RX J0209.6-7427, został po raz pierwszy wykryty w trakcie trwającego

Data publikacji 12 stycznia 2019

Tajemnice magnetarów i szybkich błysków radiowych

W ramach najnowszych badań prowadzonych przez naukowców z Caltech przeanalizowano impulsy fal radiowych pochodzące z magnetara – rotującej, gęstej pozostałości po gwieździe o silnym polu magnetycznym – znajdującego się blisko supermasywnej czarnej dziury w centru Drogi Mlecznej. Badania dostarczają argumentów za tym, że magnetary takie jak te, znajdujące się blisko czarnych dziur, mogą być w

Data publikacji 30 maja 2018

Dwa oblicza tej samej gwiazdy

Jeżeli kiedykolwiek słyszeliście wyrażenie „dwie strony tej samej monety” wiesz, że wykorzystuje się je do dwóch obiektów, które wydają się ze sobą niezwiązane, ale z czasem okazują się być jednym i tym samym obiektem. Teraz badaczom udało się odkryć taki obiekt w głębi przestrzeni kosmicznej. Gwiazda neutronowa to pozostałość po masywnej gwieździe, w której wyczerpały

Data publikacji 21 grudnia 2017

Planety sprzyjające życiu krążące wokół pulsarów?

Wokół pulsarów mogą istnieć planety sprzyjające powstaniu życia – przynajmniej teoretycznie. Tego typu planety musiałyby posiadać rozległe atmosfery, które zamieniałyby śmiertelne promieniowanie rentgenowskie i wysokoenergetyczne cząstki emitowane przez pulsary w ciepło. Do takich wniosków doszli astronomowie Alessandro Patruno oraz Mihkel Kama w artykule, który wczoraj ukazał się w periodyku Astronomy & Astrophysics. Pulsary to gwiazdy neutronowe

Data publikacji 13 września 2017

Pulsary odkrywają przed nami wnętrze gromady kulistej Terzan 5

Droga Mleczna jest pełna gromad gwiazd. Niektóre z nich zawierają zaledwie po kilkadziesiąt-kilkaset młodych gwiazd, inne – znane jako gromady kuliste – to z kolei jedne z najstarszych obiektów we Wszechświecie składających się nawet z miliona bardzo sędziwych gwiazd. Niektóre gromady kuliste uważane są za fragmenty naszej galaktyki, oderwane od niej w bardzo wczesnej młodości

Data publikacji 2 sierpnia 2017

50 lat po odkryciu pulsarów NASA kontynuuje badanie tych latarni kosmicznych

Niewielkie zaburzenie w danych naukowych 50 lat temu doprowadziło do odkrycia pulsarów – szybko rotujących gęstych pozostałości po gwiazdach, które z Ziemi wyglądają jak pulsujące latarnie morskie. Astronomka Jocelyn Bell dokonała odkrycia za pomocą potężnego radioteleskopu w Cambridge. Choć instrument został zbudowany do pomiarów losowych wahań jasności innej kategorii obiektów kosmicznych, tzw. kwazarów, to w

Data publikacji 3 maja 2017

Nadwyżka promieniowania gamma w centrum Drogi Mlecznej nie ma ciemnego pochodzenia

Tajemnicza poświata w zakresie promieniowania gamma w centrum Drogi Mlecznej najprawdopodobniej ma swoje źródło w pulsarach – niesamowicie gęstych, szybko rotujących jądrach dawnych gwiazd, które uległy kolapsowi, a których masa sięgała nawet 30 mas Słońca. Do takich wniosków prowadzą wyniki najnowszej analizy przeprowadzonej przez międzynarodowy zespół astrofizyków m.in z SLAC National Accelerator Laboratory. Wyniki podważają

Data publikacji 8 lutego 2017

Odkryto pierwszy pulsar, który jest białym karłem

380 lat świetlnych od Ziemi naukowcy dostrzegli osobliwy podwójny układ gwiazd. Okazało się, że jest to od dawna poszukiwany pulsar, który jest białym karłem – to pierwszy tego typu obiekt odkryty we Wszechświecie. Za odkrycie odpowiadają naukowcy z Uniwersytetu w Warwick. Profesorowie Tom Marsh oraz Boris Gansicke z Grupy Astrofizyki Uniwersytetu w Warwick wraz z

Data publikacji 12 stycznia 2017

W ramach projektu Einstein@Home odkryto kilkanaście nowych pulsarów gamma

Analiza, której przeprowadzenie na jednym komputerze zajęłoby około 1000 lat, w ciągu jednego roku pozwoliła na odkrycie w danych zebranych przez kosmiczny teleskop promieniowania gamma Fermi kilkunastu nowych gwałtownie rotujących gwiazd neutronowych. Wykorzystując moc obliczeniową komputerów należących do wolontariuszy z całego świata, międzynarodowy zespół kierowany przez badaczy z Instytutu Maxa Plancka w Hannoverze poszukiwał okresowości

Data publikacji 9 grudnia 2016

Amator astronomii pomaga odkryć tajemnice unikalnego układu podwójnego

Zawodowy astronom wraz z amatorem astronomii wspólnie odkryli zaskakujące szczegóły dotyczące nietypowego układu podwójnego typu MSP, w którym jednym z obiektów jest pulsar milisekundowy – w tym przypadku jeden z najszybciej rotujących w naszej Galaktyce – a drugim gwiazda mu towarzysząca. Ich obserwacje, których wyniki zostaną opublikowane w grudniowym wydaniu periodyku Astrophysical Journal to pierwszy w

Data publikacji 4 października 2016

Pulsary milisekundowe w gromadach kulistych

Kiedy gwiazda o masie równej 9-10 masom Słońca kończy swoje życie, eksploduje jako supernowa pozostawiając po sobie jedynie gwiazdę neutronową. Tego typu pozostałości po gwieździe charakteryzują się masą od jednej do kilku mas Słońca lecz średnicą równą zaledwie kilkudziesięciu kilometrów. Gwiazdy neutronowe gwałtownie rotują, a jeżeli posiadają silne pola magnetyczne, naładowane cząsteczki uwięzione w nich

Data publikacji 31 marca 2016

Pierwsza gwiazda neutronowa dostrzeżona w Galaktyce Andromedy

Dekady poszukiwań w pobliskiej 'bliźniaczej’ do Drogi Mlecznej Galaktyce Andromedy (M31) w końcu przyniosły rezultaty. W danych zebranych przez kosmiczny teleskop XMM-Newton udało się odkryć pierwszą gwiazdę neutronową w M31. Galaktyka Andromedy to popularny cel badań wśród astronomów. W bezksiężycowe noce często można ją dojrzeć nawet gołym okiem. Jej bliskość, a zarazem podobieństwo budowy do

Data publikacji 9 lutego 2016

Nierówna praca pulsara Vela

Zespół australijskich astronomów przeprowadził intensywną kampanię obserwacji ciekawego młodego pulsara. Obserwacje miały na celu zbadanie zmian w częstotliwości jego rotacji. Znajdujący się około 910 lat świetlnych od Ziemi pulsar Vela jest obiektem bardzo młodym w skali astronomicznej – jego wiek szacuje się na zaledwie 11 300 lat. Przykuwa on uwagę astronomów z uwagi na swoje

Data publikacji 5 października 2015

Nowatorska metoda obliczania masy pulsarów

Naukowcy z University of Southampton opracowali nową metodę pomiaru masy pulsarów – wysoce magnetycznych obracających się gwiazd neutronowych będących pozostałością po masywnych gwiazdach, które eksplodowały w wybuchu supernowej.